Tôn Đức Thắng – Những ngày chiến đấu ở Nam Bộ sau khi rời Côn Đảo

Ngày 23/9/1945, Tôn Đức Thắng cùng khoảng 1.800 tù chính trị rời Côn Đảo trở về đất liền. Đó cũng chính là ngày quân Pháp nổ súng đánh chiếm nhiều vị trí tại Sài Gòn, mở đầu cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Bộ. Người vừa bước ra khỏi nhà tù sau nhiều năm giam cầm đã trở về đúng lúc quê hương bước vào một cuộc chiến mới.

Những ngày đầu ấy, cuộc chiến diễn ra ngay giữa Sài Gòn và các vùng phụ cận. Ngày 23/9, Xứ ủy và các cơ quan lãnh đạo Nam Bộ họp khẩn cấp, quyết định phát động quân dân đứng lên chống quân Pháp và thành lập Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ. Từ đó, chiến sự ngày càng lan rộng, buộc lực lượng cách mạng phải chuyển dần từ cuộc chiến đấu trong đô thị sang tổ chức kháng chiến lâu dài.

Ngày 15/10/1945, Tôn Đức Thắng được bầu vào Xứ ủy Nam Kỳ và được phân công phụ trách Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, đồng thời tham gia chỉ huy các lực lượng vũ trang Nam Bộ. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng đầu tiên ông đảm nhận sau khi trở về từ Côn Đảo.

Nhưng vai trò của ông không chỉ gắn với việc tổ chức lực lượng chiến đấu. Khi cuộc kháng chiến chuyển sang thế lâu dài, việc duy trì nguồn lực trở thành vấn đề cấp thiết. Tháng 12/1945, Tôn Đức Thắng được giao tổ chức công tác hậu cần cho cuộc kháng chiến ở miền Nam. Công việc ấy gắn với một thực tế: chiến đấu muốn duy trì được thì phía sau chiến tuyến phải có lực lượng, lương thực và những điều kiện cần thiết để các đơn vị tiếp tục hoạt động.

Những tháng cuối năm 1945 vì thế là một bước chuyển lớn trong cuộc đời Tôn Đức Thắng. Sau khoảng 17 năm ở Côn Đảo, ông không có một khoảng thời gian bình yên để bắt đầu lại cuộc sống. Ông trở lại ngay giữa cuộc kháng chiến Nam Bộ và tiếp tục đảm nhận những nhiệm vụ tổ chức, chỉ đạo trong một chiến trường đang ngày càng khốc liệt. Đến cuối năm 1945, cuộc chiến ở Nam Bộ đã trở thành một cuộc kháng chiến lâu dài, cần sự phối hợp giữa chiến đấu, tổ chức lực lượng và bảo đảm hậu cần.

Từ người thợ Ba Son, người tù Côn Đảo đến người tham gia tổ chức cuộc kháng chiến Nam Bộ, những chặng đường ấy nối tiếp nhau trong một thời điểm lịch sử đặc biệt. Ngày trở về năm 1945 không khép lại câu chuyện Côn Đảo của Tôn Đức Thắng, mà mở sang một chương khác: những năm tháng ông tiếp tục hoạt động giữa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.