Tôn Thất Thuyết

Tôn Thất Thuyết (1835–1913), sinh tại Huế, là một đại thần chủ chiến kiên cường, nhà lãnh đạo xuất sắc của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX. Khi thực dân Pháp ráo riết âm mưu thôn tính hoàn toàn nước ta, ông cùng phụ chính đại thần Tường đã quyết tâm phế bỏ những vị vua thân Pháp, đưa vua Hàm Nghi lên ngôi và ngấm ngầm chuẩn bị lực lượng kháng chiến lâu dài. Đêm ngày 4 rạng sáng ngày 5 tháng 7 năm 1885, ông chủ động hạ lệnh tấn công trước vào đồn Mang Cá của Pháp tại kinh thành Huế nhằm giành lại chủ quyền. Dù cuộc tấn công không thành do chênh lệch lực lượng, sự kiện này đã chính thức châm ngòi cho phong trào Cần Vương kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên chống Pháp. Sau thất bại đó, ông phò tá vua Hàm Nghi lên vùng rừng núi Quảng Bình ban chiếu Cần Vương, rồi sang Trung Quốc mưu cầu viện binh nhưng không thành công. Ông là hiện thân của tinh thần chiến đấu không khoan nhượng trước kẻ thù xâm lược cho đến hơi thở cuối cùng.