Tôn Thất Tùng - Giữ sự sống giữa chiến trường

Năm sinh: 1912  |  Năm mất/hy sinh: 1982  |  Quê quán: Thanh Hóa

Muốn hiểu câu chuyện của Tôn Thất Tùng, hãy bắt đầu từ Thanh Hóa. Nơi ấy, vào năm 1912, Tôn Thất Tùng sinh ra và lớn lên trong một đất nước còn nhiều biến động. Tuổi trẻ của nhân vật không trôi qua trong sự bình yên thông thường, mà sớm được đặt trước câu hỏi lớn của cả một thế hệ: mình sẽ làm gì khi quê hương cần đến?

Trong những năm tháng ấy, có một chi tiết giúp ta hình dung rõ nhất về Tôn Thất Tùng: Chiến tranh đã thử thách con người bằng những lựa chọn khắc nghiệt. Với Tôn Thất Tùng, lựa chọn ấy là dấn thân và làm tròn trách nhiệm với đất nước. Tôn Thất Tùng là giáo sư, bác sĩ. Vừa phát triển kỹ thuật phẫu thuật gan nổi tiếng vừa trực tiếp phục vụ ngành y tế trong chiến tranh.

Để hiểu vì sao dấu ấn ấy đáng nhớ, cần hình dung môi trường mà những người trong cuộc đã sống và chiến đấu. Trong chiến tranh, một ca cứu thương kịp thời có thể quyết định số phận của người lính. Từ sơ cứu ngoài trận địa đến phẫu thuật ở bệnh xá dã chiến là cả một chuỗi công việc đòi hỏi tốc độ, chính xác và sự bình tĩnh. Lực lượng quân y còn phải đối mặt với sốt rét, thiếu máu, thiếu thuốc và nguy cơ cơ sở bị phát hiện. Bởi vậy, những người làm nghề y ở chiến trường thể hiện một dạng dũng cảm đặc biệt: đặt nhiệm vụ bảo vệ sự sống vào giữa một môi trường mà cái chết luôn hiện diện rất gần. Quân y chiến trường làm việc trong điều kiện hoàn toàn khác bệnh viện thời bình. Cơ sở điều trị có thể phải di chuyển, thuốc men và dụng cụ thiếu thốn, trong khi thương binh được chuyển về liên tục sau các trận đánh. Bác sĩ, y sĩ và nhân viên cứu thương vừa phải giữ chuyên môn, vừa bảo đảm bí mật và an toàn cho bệnh xá. Nhiều ca cứu chữa được tiến hành trong ánh sáng hạn chế, giữa tiếng bom hoặc ở những vị trí dã chiến. Vì vậy, công việc cứu người cũng là một phần trực tiếp của sức chiến đấu: giữ lại sinh mạng, sức khỏe và niềm tin cho đồng đội.

Câu chuyện của Tôn Thất Tùng nhắc tôi rằng giữa chiến tranh, bảo vệ sự sống cũng là một cách chiến đấu. Trong nơi thiếu thốn nhất, lòng nhân ái, chuyên môn và sự bình tĩnh có thể trở thành chỗ dựa cho đồng đội và cho niềm tin vào ngày mai. Cuộc đời Tôn Thất Tùng khép lại vào năm 1982; nhưng dấu ấn của một đời người không dừng lại ở mốc thời gian ấy. Nó còn ở ký ức, ở những trang sử và ở cách các thế hệ sau tiếp tục kể lại câu chuyện bằng sự biết ơn và chính xác.