TỔNG BÍ THƯ NGUYỄN VĂN CỪ - Tuổi trẻ, trí tuệ và khí phách của người Tổng Bí thư 26 tuổi

Người thanh niên bước xuống hầm mỏ

Nếu chỉ nhìn vào những con số:

16 tuổi tham gia cách mạng.
17 tuổi ra vùng mỏ.
26 tuổi trở thành Tổng Bí thư.
29 tuổi hy sinh.

Có lẽ người ta sẽ nghĩ Nguyễn Văn Cừ là một con người sinh ra đã có một con đường đặc biệt.

Nhưng thực tế, phía sau những con số ấy là một tuổi trẻ được tôi luyện bằng học tập, lao động, tù đày và những năm tháng hoạt động trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Cậu học trò Phù Khê

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê, vùng Kinh Bắc.

Gia đình ông nghèo nhưng có truyền thống khoa bảng và yêu nước.

Từ nhỏ, Nguyễn Văn Cừ được giáo dục về chữ nghĩa và truyền thống gia đình.

Ông học tại Trường Bưởi ở Hà Nội.

Nhưng rồi, cậu học trò ấy bắt đầu quan tâm đến một vấn đề lớn hơn chuyện học hành:

Vì sao đất nước mình mất độc lập?

Năm 1927, Nguyễn Văn Cừ tiếp cận những tài liệu và tư tưởng mới về con đường giải phóng dân tộc. Khi ấy, ông còn rất trẻ.

Năm 1928, những hoạt động yêu nước khiến ông bị đuổi học.

Một người trẻ mất cơ hội tiếp tục con đường học tập chính quy.

Nhưng thay vì dừng lại, Nguyễn Văn Cừ trở về quê, tiếp tục tìm cách liên lạc với tổ chức và tham gia hoạt động.

Và rồi ông chọn một con đường rất khác.

“Phùng” xuống mỏ

Cuối năm 1928, thực hiện chủ trương đưa những người hoạt động cách mạng vào làm việc trong các cơ sở sản xuất để gần gũi, tuyên truyền và giác ngộ công nhân, Nguyễn Văn Cừ mang bí danh Phùng, ra vùng mỏ Vàng Danh, Quảng Ninh.

Từ một người xuất thân gia đình nhà nho, ông trở thành một người công nhân mỏ.

Ông “ba cùng” với công nhân:

Cùng ăn.

Cùng ở.

Cùng làm.

Vùng mỏ khi ấy là một môi trường lao động khắc nghiệt. Công nhân phải làm việc trong điều kiện nặng nhọc.

Nguyễn Văn Cừ không đứng bên ngoài để nói về cuộc sống của họ.

Ông bước vào chính cuộc sống ấy.

Xuống mỏ.

Làm việc.

Gần gũi công nhân.

Tìm hiểu đời sống của họ.

Vận động và xây dựng cơ sở.

Nhờ đó, ông dần trưởng thành trong phong trào công nhân vùng mỏ.

Bị bắt khi mới 19 tuổi

Hoạt động cách mạng trong điều kiện thuộc địa đồng nghĩa với việc luôn có nguy cơ bị bắt.

Năm 1931, khi đang hoạt động ở vùng mỏ, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt.

Khi ấy ông mới khoảng 19 tuổi.

Một người trẻ vừa bước vào tuổi trưởng thành đã phải đối diện với nhà tù.

Ông bị kết án khổ sai và bị đày ra Côn Đảo.

Những năm tháng trong tù không khiến Nguyễn Văn Cừ từ bỏ việc học hỏi.

Ngược lại, nhà tù trở thành một nơi ông tiếp tục rèn luyện tư tưởng và viết.

Tại Côn Đảo, ông tham gia hoạt động trong giới tù chính trị, viết cho các tờ báo và tập san của những người tù cách mạng.

Một người bị tước tự do về thể xác nhưng vẫn cố gắng giữ cho mình một điều:

khả năng suy nghĩ.

Trở về và bắt đầu lại

Năm 1936, Nguyễn Văn Cừ được trả tự do.

Sau nhiều năm tù đày, ông trở lại hoạt động.

Lúc này phong trào cách mạng đang có những điều kiện mới.

Nguyễn Văn Cừ nhanh chóng tham gia khôi phục tổ chức, xây dựng cơ sở và hoạt động trong Xứ ủy Bắc Kỳ.

Từ một thanh niên từng bị đuổi học…

Từ một người từng bị bắt và đày ra Côn Đảo…

Ông tiếp tục trưởng thành qua từng nhiệm vụ.

Năm 1937, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương.

Và chỉ một năm sau, một điều đặc biệt xảy ra.

26 tuổi và trọng trách lớn

Tháng 3/1938.

Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Đông Dương.

Ông mới 26 tuổi.

Đây là một trong những điểm đặc biệt nhất trong cuộc đời ông.

Nhưng chức vụ càng cao, trách nhiệm càng lớn.

Bối cảnh quốc tế và trong nước lúc đó vô cùng phức tạp.

Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Chính quyền thuộc địa tăng cường đàn áp.

Các tổ chức cách mạng phải hoạt động bí mật.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Cừ cùng các đồng chí lãnh đạo tìm cách điều chỉnh phương thức hoạt động và xây dựng lực lượng.

“Tự chỉ trích” – dám nhìn vào chính mình

Năm 1939, Nguyễn Văn Cừ viết tác phẩm “Tự chỉ trích”.

Điểm đáng chú ý của tác phẩm nằm ở tinh thần nhìn thẳng vào những vấn đề tồn tại trong tổ chức, phân tích những hạn chế và yêu cầu đấu tranh với những nhận thức, khuynh hướng mà ông cho là không phù hợp. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá đây là một tác phẩm lý luận quan trọng gắn với hoạt động của Nguyễn Văn Cừ trên cương vị Tổng Bí thư.

Điều đáng nhớ ở đây không chỉ là một tác phẩm.

Mà là thái độ của một người lãnh đạo trẻ:

Muốn tổ chức tiến lên thì trước hết phải biết nhìn vào những điểm chưa tốt của chính mình.

Đó cũng là một bài học rất đáng suy nghĩ đối với tuổi trẻ ngày nay.

Muốn trưởng thành, chúng ta không chỉ cần biết mình giỏi điều gì.

Mà còn phải đủ can đảm để hỏi:

“Mình đang làm chưa tốt điều gì?”

Bước ngoặt năm 1939

Cuối năm 1939, tình hình thế giới và Đông Dương thay đổi nhanh chóng.

Nguyễn Văn Cừ chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ sáu tại Bà Điểm, Gia Định.

Hội nghị quyết định chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên vị trí trọng yếu và xây dựng mặt trận đoàn kết dân tộc.

Đây là giai đoạn Nguyễn Văn Cừ và các đồng chí của mình phải hoạt động trong điều kiện ngày càng nguy hiểm.

Và rồi…

Một ngày đầu năm 1940.

Cuộc bắt giữ

Ngày 18/1/1940, Nguyễn Văn Cừ bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn.

Từ đây, ông bước vào những tháng ngày cuối cùng của cuộc đời.

Nhà tù.

Thẩm vấn.

Tra tấn.

Áp lực phải khai báo.

Nhưng Nguyễn Văn Cừ không khuất phục.

Những tài liệu lịch sử ghi nhận ông vẫn giữ vững lập trường, không phản bội đồng chí và tổ chức.

Sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11/1940, chính quyền thuộc địa quy trách nhiệm đối với ông và một số lãnh đạo cách mạng, rồi kết án tử hình.

Nguyễn Văn Cừ biết mình sẽ phải đối mặt với cái chết.

Ngày cuối cùng ở Ngã Ba Giồng

Sáng 28/8/1941.

Tại trường bắn Ngã Ba Giồng, Hóc Môn, Nguyễn Văn Cừ cùng một số nhà lãnh đạo cách mạng bị đưa ra xử bắn.

Trong số đó có Võ Văn Tần và Nguyễn Thị Minh Khai.

Nguyễn Văn Cừ khi ấy mới 29 tuổi.

29 tuổi.

Một độ tuổi mà rất nhiều người ngày nay mới bắt đầu xây dựng sự nghiệp, gia đình và những ước mơ dài phía trước.

Còn Nguyễn Văn Cừ đã đi đến những phút cuối của cuộc đời.

Ông đã sống 29 năm.

Nhưng trong 29 năm ấy, có những năm tuổi trẻ ông dành cho việc học.

Có những năm ông sống giữa công nhân vùng mỏ.

Có những năm ông ở nhà tù.

Có những năm hoạt động bí mật.

Và có những năm gánh trên vai một trọng trách rất lớn.

Cuộc đời ông kết thúc rất sớm.

Nhưng những gì ông để lại thì không kết thúc ở ngày 28/8/1941.

29 năm – một cuộc đời ngắn nhưng không nhỏ

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Văn Cừ, điều gây ấn tượng không chỉ là việc ông trở thành Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi.

Điều đáng nhớ hơn là quá trình ông trưởng thành.

Từ một cậu học trò.

→ Một thanh niên yêu nước.

→ Một công nhân vùng mỏ.

→ Một người tù Côn Đảo.

→ Một cán bộ lãnh đạo.

→ Một nhà lý luận.

→ Và cuối cùng là một người đứng trước pháp trường nhưng không từ bỏ điều mình đã lựa chọn.

Đó là hành trình của một tuổi trẻ được sống với mục tiêu rất rõ ràng.

Và có lẽ vì thế, dù cuộc đời chỉ kéo dài 29 năm, tên tuổi Nguyễn Văn Cừ vẫn được nhắc lại qua nhiều thế hệ.

Không phải bởi ông đã sống thật lâu.

Mà bởi ông đã sống thật sâu với thời đại của mình.

🌱 THÔNG ĐIỆP CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Câu chuyện Nguyễn Văn Cừ để lại một bài học rất đẹp:

Tuổi trẻ không phải là khoảng thời gian để chờ mình trưởng thành. Tuổi trẻ chính là thời gian để học hỏi, rèn luyện và bắt đầu chịu trách nhiệm với những điều mình tin tưởng.

Nguyễn Văn Cừ bắt đầu hoạt động khi còn rất trẻ.

Ông học từ sách vở.

Học từ thực tế.

Học từ công nhân.

Học từ những năm tháng tù đày.

Và quan trọng nhất, ông luôn tự rèn luyện mình.

Đối với tuổi trẻ hôm nay, bài học ấy có thể bắt đầu từ những điều rất gần:

🌱 Học thật – không ngừng nâng cao kiến thức.
🌱 Làm thật – biến điều mình biết thành hành động.
🌱 Dám nhận trách nhiệm – không đùn đẩy việc khó cho người khác.
🌱 Biết tự nhìn lại – dám nhận khuyết điểm và sửa mình.
🌱 Sống có mục tiêu – để mỗi năm tuổi trẻ trôi qua đều có ý nghĩa.

Nguyễn Văn Cừ từng viết và hoạt động trong một thời kỳ đất nước vô cùng khó khăn.

Còn tuổi trẻ hôm nay có một hoàn cảnh khác.

Chúng ta có nhiều cơ hội hơn để học tập, sáng tạo, cống hiến và xây dựng quê hương.

Vì vậy, câu chuyện của ông không phải để chúng ta sao chép một cách sống của một thời đại đã qua.

Mà để tự hỏi mình:

“Nếu tuổi trẻ của mình cũng chỉ có một lần, mình muốn dùng những năm tháng đẹp nhất ấy để làm điều gì có ích?”

🌻 Một đời người có thể dài hay ngắn. Nhưng một tuổi trẻ có lý tưởng, có trách nhiệm và biết cống hiến thì luôn có khả năng để lại dấu ấn vượt qua thời gian.