TỔNG BÍ THƯ TRƯỜNG CHINH – NHÀ LÝ LUẬN CHIẾN LƯỢC CỦA CÁCH MẠNG, TỔNG TƯ LỆNH CỦA ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI VÀ NGỌN CỜ VĂN HÓA CỨU QUỐC

NGƯỜI CỘNG SẢN TIỀN BỐI VÀ NGHIỆP BÚT THÉP BÊN CHIẾN HÀO TƯ TƯỞNG

Có những bậc danh nhân cách mạng gắn liền cuộc đời với sức mạnh của ngòi bút và tư duy lý luận, biến từng trang viết thành vũ khí đánh thẳng vào thành lũy của áp bức ngoại xâm.

Sinh ngày 9/2/1907 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định – vùng đất địa linh nhân kiệt giàu truyền thống hiếu học, Đặng Xuân Khu sớm tiếp thu nền giáo dục Nho học gia phong kết hợp tinh hoa tiến bộ của phương Tây. Năm 1925, khi còn ngồi trên ghế nhà trường tại Nam Định rồi Hà Nội, ông đã hăng hái tham gia phong trào đấu tranh đòi ân xá cho cụ Phan Bội Châu và truy điệu cụ Phan Châu Trinh.

Năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đông Dương Cộng sản Đảng năm 1929. Năm 1930, ông bị thực dân Pháp bắt và kết án 12 năm tù khổ sai, lần lượt bị đày ải qua các nhà tù Hỏa Lò rồi Sơn La. Nơi ngục tù khắc nghiệt, ông cùng các đồng chí biến xà lim thành trường học, biên soạn báo bí mật và tôi rèn lý luận mác-xít.

Được trả tự do năm 1936 thời kỳ Mặt trận Dân chủ, Trường Chinh trực tiếp phụ trách cơ quan báo chí công khai của Đảng tại Hà Nội (Tin tức, Đời nay, Dân chúng). Dưới ngòi bút sắc sảo, đanh thép của ông, hàng loạt bài báo chính luận đã thức tỉnh lòng tự tôn dân tộc, hướng dẫn quần chúng đấu tranh đòi tự do, cơm áo, hòa bình.

TỔNG BÍ THƯ THỜI KỲ TIỀN KHỞI NGHĨA VÀ “ĐỀ CƯƠNG VĂN HÓA VIỆT NAM NĂM 1943”

Tại Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) họp tại Pác Bó dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đồng chí Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Trên cương vị người đứng đầu Ban Thường vụ Trung ương ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, ông đã cùng Trung ương chèo lái phong trào vượt qua những năm tháng khủng bố gắt gao của liên minh phát xít Nhật – Pháp.

Năm 1943, giữa lúc bóng tối phát xít bao trùm và văn hóa nô dịch hoành hành, Tổng Bí thư Trường Chinh đã trực tiếp soạn thảo bản Đề cương về Văn hóa Việt Nam. Đây là văn kiện cương lĩnh đầu tiên của Đảng về mặt trận văn hóa, xác định văn hóa là một trong ba mặt trận cốt lõi (chính trị, kinh tế, văn hóa) và đề ra ba nguyên tắc vận động nền văn hóa mới:

• Dân tộc hóa: Chống lại mọi ảnh hưởng nô dịch, thuộc địa, phát huy tinh hoa truyền thống của dân tộc.

Bản Đề cương đã trở thành ngọn đuốc soi đường, quy tụ hàng vạn trí thức, văn nghệ sĩ tinh hoa của đất nước đi theo ngọn cờ Việt Minh cứu quốc.

Khi thời cơ ngàn năm có một xuất hiện vào mùa thu năm 1945, tại Hội nghị Toàn quốc của Đảng tại Tân Trào (Tuyên Quang), Tổng Bí thư Trường Chinh cùng Bác Hồ đã phát động cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, lãnh đạo nhân dân đập tan xiềng xích thực dân - phong kiến, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945.

“KHÁNG CHIẾN NHẤT ĐỊNH THẮNG LỢI” VÀ KIM CHỈ NAM CỦA CHIẾN TRANH NHÂN DÂN

Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, đối mặt với một đội quân viễn chinh phương Tây trang bị hỏa lực hiện đại, quân dân ta bước vào cuộc kháng chiến trong tình thế muôn vàn khó khăn, thiếu thốn.

Năm 1947, Tổng Bí thư Trường Chinh cho ra đời tác phẩm kinh điển “Kháng chiến nhất định thắng lợi”. Tác phẩm đã phân tích sâu sắc bản chất của cuộc chiến tranh, vạch ra phương châm tác chiến chiến lược toàn diện:

• Kháng chiến toàn dân: Động viên sức mạnh của toàn thể già trẻ gái trai, mọi giai tầng yêu nước cùng đánh giặc.

Tác phẩm không chỉ củng cố niềm tin sắt đá của quân và dân cả nước vào ngày toàn thắng, mà còn trở thành cẩm nang quân sự - chính trị dẫn dắt cuộc kháng chiến chống Pháp đi từ thắng lợi Chiến dịch Biên giới 1950 đến khúc khải hoàn Điện Biên Phủ lẫy lừng năm 1954.

TỔNG TƯ LỆNH CỦA ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI NĂM 1986: DŨNG CẢM NHÌN THẲNG VÀO SỰ THẬT

Sau ngày non sông thu về một mối, đất nước bước vào thập niên 1980 với muôn trùng khó khăn: kinh tế rơi vào khủng hoảng trầm trọng, lạm phát phi mã, hàng hóa khan hiếm, cơ chế tập trung quan liêu bao cấp kìm hãm sức sản xuất.

Tháng 7/1986, sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn từ trần, đồng chí Trường Chinh một lần nữa được Đảng tín nhiệm bầu giữ chức Tổng Bí thư trong thời điểm cam go nhất của đất nước. Với tư duy lý luận sâu sắc, nhãn quan chính trị mẫn cảm và tinh thần trách nhiệm trước vận mệnh của hàng chục triệu người dân, ông đã có một quyết định mang tính bước ngoặt: chủ động lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn cơ sở và giới trí thức kinh tế.

Ông đã dũng cảm chỉ đạo dừng việc thông qua dự thảo Báo cáo Chính trị cũ vốn còn nặng tư duy bao cấp, tự mình lập ra tổ biên tập mới để viết lại toàn bộ báo cáo trình Đại hội VI. Trong các bài diễn văn lịch sử thời kỳ này, Tổng Bí thư Trường Chinh đã dõng dạc nêu cao khẩu hiệu hành động: "Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật!" Chính ông là người đã kiên quyết đưa vào đường lối phát triển: dứt khoát xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, thừa nhận quy luật giá trị và quy luật thị trường, mở cửa hội nhập quốc tế.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (tháng 12/1986), đường lối Đổi mới toàn diện do Tổng Bí thư Trường Chinh chủ xướng và chuẩn bị công phu đã chính thức được thông qua. Đây là bước ngoặt sống còn mở ra kỷ nguyên phát triển rực rỡ, đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng và vươn mình mạnh mẽ như ngày hôm nay. Cũng tại Đại hội này, ông đã chủ động rút lui khỏi vị trí Tổng Bí thư để nêu gương chuyển giao thế hệ lãnh đạo, đảm nhiệm cương vị Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Bên cạnh sự nghiệp chính trị lẫy lừng, Trường Chinh còn là nhà thơ cách mạng tài hoa với bút danh Sóng Hồng, để lại những câu thơ hào hùng gắn kết thi ca với trách nhiệm công dân: "Dùng bút làm đòn chuyển xoay chế độ / Mỗi vần thơ bom đạn phá cường quyền".

Đồng chí Trường Chinh từ trần ngày 30/9/1988, hưởng thọ 81 tuổi.

Cuộc đời của Tổng Bí thư Trường Chinh là tấm gương mẫu mực về tính nguyên tắc kiên định gắn liền với sự đổi mới sáng tạo, đức tính liêm chính, khiêm tốn và tinh thần dũng cảm tự phê bình trước nhân dân. Di sản tư tưởng của ông về văn hóa dân tộc và ngọn cờ Đổi mới mãi mãi là kim chỉ nam soi sáng con đường phát triển trường tồn của đất nước Việt Nam.