Trần Bình Trọng – Thà làm ma nước Nam, không thèm làm vương đất Bắc

Trần Bình Trọng sinh năm 1259, là một danh tướng kiệt xuất của vương triều nhà Trần. Xuất thân là hậu duệ của vua Lê Đại Hành, nhờ tài năng và công lao, ông được ban quốc tính họ Trần và phong tước Bảo Nghĩa hầu. Ông sống và cống hiến trong một giai đoạn lịch sử vô cùng cam go khi Đại Việt phải đối mặt với sức mạnh khủng khiếp của đế chế Mông - Nguyên, thế lực đang gieo rắc nỗi kinh hoàng trên khắp lục địa Á - Âu. Sự kiện nổi bật nhất gắn liền với tên tuổi Trần Bình Trọng diễn ra vào cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai (năm 1285), khi vận mệnh đất nước đang ở thế ngàn cân treo sợi tóc.

Đầu năm 1285, quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy ồ ạt tràn vào Đại Việt. Trước thế giặc quá mạnh, Thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông buộc phải rút lui để bảo toàn lực lượng. Trong tình thế cấp bách, Trần Bình Trọng được giao một nhiệm vụ vô cùng hiểm nguy: giữ tuyến chặn hậu tại bãi Thiên Mạc (nay thuộc Hưng Yên) nhằm câu giờ cho bộ chỉ huy tối cao rút lui an toàn. Dù lực lượng chênh lệch và biết rõ đây là một nhiệm vụ "cửu tử nhất sinh", ông vẫn kiên cường chỉ huy quân sĩ chiến đấu đến cùng. Cuối cùng, do quân số quá ít, ông bị rơi vào tay giặc.

Tướng giặc Thoát Hoan rất mến mộ tài năng của Trần Bình Trọng nên đã dùng mọi thủ đoạn, từ dọa nạt đến dụ dỗ, hứa hẹn phong tước Vương nếu ông chịu đầu hàng. Tuy nhiên, đáp lại những lời đường mật đó là một câu nói đanh thép, khẳng khái: "Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc". Bất lực trước ý chí sắt đá của ông, quân Nguyên đã đem ông ra hành quyết khi ông mới 26 tuổi.

Hành động dũng cảm và câu nói bất hủ của Trần Bình Trọng không mang lại một chiến thắng quân sự cụ thể, nhưng nó có sức mạnh lay động tâm can, trở thành biểu tượng đỉnh cao của khí tiết anh hùng và lòng tự tôn dân tộc. Ông đã lấy cái chết để bảo vệ triều đình, tiếp thêm ngọn lửa căm thù giặc cho quân dân Đại Việt, góp phần tạo nên khí thế Hào khí Đông A, dẫn đến thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến.