Trần Bội Cơ: Cánh hoa lê trắng giữa lửa đỏ Chợ Lớn
Câu chuyện về Trần Bội Cơ là một khúc ca bi tráng về phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Chị là người con gái gốc Hoa đã dùng máu mình để viết lên bản tuyên ngôn về sự đoàn kết dân tộc và khát vọng tự do của giới trí thức trẻ.
Trần Bội Cơ sinh năm 1932 tại huyện Hải Ninh (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh) trong một gia đình Hoa kiều yêu nước. Năm 1948, khi mới 16 tuổi, chị vào Sài Gòn và theo học tại trường Trung học Phúc Kiến (nay là trường Trần Bội Cơ, quận 5). Giữa một đô thành đang bị kìm kẹp bởi bộ máy mật thám dày đặc của thực dân Pháp, cô nữ sinh có gương mặt thanh tú và tâm hồn nhạy cảm ấy đã sớm tham gia vào các phong trào yêu nước bí mật. Chị là một thành viên tích cực của nhóm "Học sinh cứu quốc", chuyên vận động bạn bè bãi khóa để phản đối chính sách ngu dân và đàn áp của thực dân.
Căng thẳng lên đến đỉnh điểm vào đầu năm 1950, sau sự kiện đám tang anh hùng Trần Văn Ơn. Khắp Sài Gòn - Chợ Lớn, các trường học đồng loạt bãi khóa. Ngày 4/5/1950, thực dân Pháp quyết định dùng vũ lực để giải tán cuộc bãi khóa tại trường Phúc Kiến. Chúng huy động cảnh sát dã chiến bao vây trường, dùng dùi cui và lựu đạn cay tấn công vào học sinh. Trong khoảnh khắc hỗn loạn đó, Trần Bội Cơ đã hiên ngang đứng lên bục cao, hô vang khẩu hiệu bằng cả tiếng Việt và tiếng Hoa, kêu gọi các bạn học không được lùi bước: "Chúng ta không có tội! Phản đối khủng bố học sinh!".
Chị bị giặc bắt ngay tại chỗ và đưa về bót Catinat khét tiếng. Trong suốt những ngày bị giam cầm từ ngày 5/5 đến ngày 9/5/1950, thực dân Pháp đã dùng những cực hình tàn khốc nhất hòng buộc chị phải khai ra những người đứng đầu phong trào. Chúng dùng điện giật, dùng nước bẩn đổ vào miệng, nhưng người con gái 18 tuổi ấy vẫn không một lời kêu rên. Chị chỉ nhìn thẳng vào mắt quân thù với sự khinh bỉ. Khi cơ thể đã kiệt quệ vì tra tấn, chị vẫn thầm hát những bài ca cách mạng để giữ vững tinh thần cho các bạn học cùng bị giam.
Ngày 10/5/1950, do những vết thương quá nặng, Trần Bội Cơ đã trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời mới vừa tròn 18. Sự hy sinh của chị đã gây ra một làn sóng phẫn nộ cực lớn trong cộng đồng người Hoa và toàn thể nhân dân Sài Gòn. Đám tang của chị sau đó đã trở thành một cuộc biểu tình khổng lồ, minh chứng cho sức mạnh đoàn kết không thể lay chuyển của các dân tộc Việt - Hoa trong cuộc đấu tranh chung. Trần Bội Cơ ra đi, nhưng nụ cười của chị vẫn mãi là đóa hoa lê trắng ngần tỏa hương trong lòng thành phố, là biểu tượng của tuổi trẻ sẵn sàng dâng hiến cho lý tưởng cao đẹp nhất.
