Trần Can kéo pháo ra giữa biển lửa – Khi người lính đối mặt với bom napalm

1. Trước giờ nổ súng

Cuối năm 1953, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 được giao nhiệm vụ chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đơn vị của Trần Can tham gia mở đường và kéo pháo vào trận địa.

Đây là công việc đặc biệt gian khổ.

Những khẩu pháo nặng hàng tấn phải được đưa qua địa hình núi rừng hiểm trở bằng sức người. Con đường kéo pháo được mở qua những khu vực dốc cao, trong khi máy bay Pháp liên tục đánh phá nhằm cắt đường vận chuyển và phá hủy pháo.

Mỗi khẩu pháo cần một lực lượng lớn cán bộ, chiến sĩ thay nhau kéo. Những đoạn dốc, pháo chỉ nhích từng chút sau mỗi nhịp kéo.

Với Trần Can, đây là một nhiệm vụ khác hẳn những trận đánh trước đó.

Không có chiến hào để ẩn nấp.

Không có một trận địa cố định để giữ.

Nhiệm vụ của người lính lúc ấy là đưa được pháo đến nơi tập kết và bảo đảm nó còn nguyên vẹn để bước vào trận chiến.

2. Mười ngày đưa pháo vào trận địa

Ngày 17/1/1954, Trung đoàn 209 bắt đầu tổ chức kéo pháo từ khu vực Tuần Giáo vào trận địa.

Theo Báo Quân đội nhân dân, mỗi khẩu pháo có khoảng 120–150 người tham gia kéo tùy theo địa hình. Bộ đội chia thành các ca luân phiên làm việc suốt đêm.

Sau khoảng 10 ngày đêm, Trung đoàn 209 đã đưa được 12 khẩu pháo vào trận địa và bàn giao cho đơn vị bạn.

Nhưng rồi kế hoạch tác chiến thay đổi.

Ngày 26/1/1954, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển từ phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Ngày 27/1, Trung đoàn 209 bắt đầu tổ chức kéo pháo ra.

Kéo pháo vào đã khó.

Kéo pháo ra trong điều kiện địch đã phát hiện hoạt động vận chuyển của ta còn nguy hiểm hơn.

Và chính trong những ngày ấy, Trần Can một lần nữa thể hiện vai trò của người tiểu đội trưởng.

3. Những khẩu pháo giữa biển lửa

Khi Trung đoàn 209 tổ chức kéo pháo ra, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 của Trần Can phụ trách đang nằm ở lưng chừng dốc, gần một triền cỏ gianh.

Máy bay Pháp phát hiện vị trí.

Bom napalm trút xuống, làm cỏ cháy dữ dội; đồng thời pháo binh địch bắn chặn đường rút của bộ đội ta.

Trong tình huống ấy, Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo.

Những người khác cũng nhanh chóng tham gia hỗ trợ.

Nhiệm vụ trước mắt rất cụ thể: đưa những khẩu pháo ra khỏi khu vực bị đánh phá, không để chúng bị cháy hoặc rơi vào tay đối phương.

Đó không phải một trận đánh giành cứ điểm.

Nhưng với những người đang trực tiếp giữ pháo, mỗi phút chậm trễ đều có thể khiến cả khẩu pháo và những người bảo vệ nó bị hủy diệt.

4. Dập lửa để cứu pháo

Tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận Trần Can đã nhiều lần hăng hái dập lửa cứu pháo trong quá trình kéo pháo vào trận địa. Ông cùng đồng đội tìm cách đưa pháo vượt qua những đoạn đường bị máy bay địch đánh phá và đưa về vị trí tập kết an toàn.

Những hành động ấy có ý nghĩa đặc biệt trong điều kiện lúc đó.

Pháo binh là lực lượng hỏa lực quan trọng của chiến dịch.

Mỗi khẩu pháo được đưa đến trận địa bằng sức người là kết quả của hàng trăm lượt người kéo, chèn, giữ và bảo vệ trên những con đường núi hiểm trở.

Mất một khẩu pháo không chỉ là mất một vũ khí.

Đó còn là mất đi một phần sức mạnh hỏa lực mà bộ đội ta đang chuẩn bị cho trận quyết chiến.

Vì vậy, Trần Can không chỉ kéo pháo.

Ông cùng đồng đội giữ pháo bằng chính sự an toàn của mình.

5. Từ đường kéo pháo đến Him Lam

Sau khi kéo pháo ra an toàn, đơn vị Trần Can tiếp tục chuẩn bị cho phương án tác chiến mới.

Con đường kéo pháo bằng tay trở thành một phần của ký ức đặc biệt về Điện Biên Phủ: hàng nghìn người dùng sức mình đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua núi cao, vực sâu, rồi lại kéo chúng ra khi phương án tác chiến thay đổi.

Không lâu sau đó, Trần Can bước vào trận đánh Him Lam.

Ngày 13/3/1954, ông chỉ huy tiểu đội tiến công cứ điểm, chiếm các lô cốt và cuối cùng cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên cứ điểm thứ ba của Him Lam.

Những ngày kéo pháo đã kết thúc.

Nhưng nhiệm vụ mà chúng chuẩn bị cho Trần Can và đồng đội thì mới thực sự bắt đầu.

Lời kết

Nhắc đến Trần Can, người ta thường nhớ đến hình ảnh lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam.

Nhưng trước khoảnh khắc ấy là những ngày người tiểu đội trưởng cùng đồng đội mở đường, kéo pháo, bảo vệ pháo giữa bom đạn và nhiều lần dập lửa cứu những khẩu pháo đang trên đường vào hoặc ra khỏi trận địa.

Có lúc ông cầm vũ khí chiến đấu.

Có lúc ông nắm dây kéo pháo.

Có lúc ông cùng đồng đội lao vào khu vực đang cháy để bảo vệ một khẩu pháo.

Những công việc tưởng như khác nhau ấy thực chất đều hướng về một nhiệm vụ: bảo đảm cho hỏa lực của quân ta có mặt đúng lúc tại Điện Biên Phủ.

Và khi những khẩu pháo đã vượt qua núi rừng, Trần Can cũng bước vào trận đánh lớn nhất trong cuộc đời mình – trận Him Lam ngày 13/3/1954.