TRẦN CAN: LỜI THỀ BẬT SỐNG TRÊN CAO ĐIỂM HIM LAM VÀ TẤM GƯƠNG DŨNG SĨ ĐIỆN BIÊN

Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của Quân đội Nhân dân Việt Nam, Trận mở màn cứ điểm Him Lam (ngày 13 tháng 3 năm 1954) mở đầu cho Chiến dịch Điện Biên Phủ là một thử thách vô cùng khốc liệt. Tại cao điểm mang tính sống còn này, hình ảnh Anh hùng Trần Can – người tiểu đội trưởng dũng cảm cắm cờ chiến thắng lên đỉnh Lô lô Him Lam – đã đi vào lịch sử như một biểu tượng quật cường cho ý chí tiến công và tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Yên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Nghệ An giàu truyền thống yêu nước, ông sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Năm 1951, khi tròn 20 tuổi, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Trần Can hăng hái nhập ngũ vào Quân đội Nhân dân Việt Nam, trở thành chiến sĩ thuộc Đại đội 130, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng).

Trong suốt quá trình chiến đấu, Trần Can luôn thể hiện phẩm chất của một người chiến sĩ dũng cảm, mưu trí và có kỉ luật thép. Ông đã tham gia nhiều trận đánh lớn trong các chiến dịch Thượng Lào, Tây Bắc và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, được đồng đội tin yêu tôn vinh là một dũng sĩ tiến công.

Tháng 3 năm 1954, Trần Can cùng đơn vị tham gia Trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Trung tâm phòng ngự Him Lam. Cứ điểm Him Lam được thực dân Pháp xây dựng thành một pháo đài vô cùng kiên cố với nhiều lớp hàng rào dây thép gai, bãi mìn và hệ thống hỏa lực Lô lô ngầm chồng chéo. Đại đội của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm Cao điểm 2 – một trong những mắt xích phòng thủ quan trọng nhất của địch tại Him Lam.

Chiều ngày 13 tháng 3 năm 1954, pháo binh ta đồng loạt dội lửa xuống tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, chính thức mở màn chiến dịch. Ngay sau tiếng pháo lệnh, Trần Can cùng tiểu đội xung kích lao lên mở cửa mở. Khi các chiến sĩ tiến lên, hỏa lực địch từ các Lô lô pháo xả ra dữ dội, làm nhiều đồng chí trong đơn vị bị thương và hy sinh. Trước tình thế nguy cấp, Trần Can đã dũng cảm đi đầu, liên tiếp đánh nhiều quả bộc phá phá tan các lớp hàng rào dây thép gai, mở đường cho toàn tiểu đội tiến lên.

Khi áp sát Lô lô chính của địch trên Cao điểm 2, hỏa lực địch quạt ra liên tục kìm hãm đội hình. Không một chút do dự, Trần Can dẫn đầu nhóm chiến sĩ còn lại xông thẳng vào Lô lô giặc, dùng lựu đạn và lưỡi lê tiêu diệt toàn bộ lực lượng cố thủ bên trong. Giữa làn mưa đạn mù mạt, Trần Can đã dũng cảm trèo lên đỉnh Lô lô chính, cắm tung bay lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Lá cờ tung bay trên cao điểm Him Lam đã giội một đòn tâm lý nặng nề vào quân Pháp, đồng thời truyền khí thế sục sôi cho toàn bộ lực lượng ta đồng loạt xông lên đập tan trung tâm phòng ngự Him Lam ngay trong đêm 13 tháng 3 năm 1954.

Sau chiến công lẫy lừng tại Him Lam, Trần Can tiếp tục cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh ác liệt khác trong suốt 56 ngày đêm của chiến dịch. Đặc biệt, trong trận đánh chiếm Cao điểm 507 (đợt tiến công thứ ba của chiến dịch) vào rạng sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – chỉ vài giờ trước khi toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn sụp đổ – Trần Can đã thể hiện một bản lĩnh chỉ huy phi thường.

Lúc này, ông đã là Đại đội phó. Khi đơn vị đánh chiếm được Cao điểm 507, quân Pháp tập trung lực lượng pháo binh và bộ binh liên tục phản công dữ dội nhằm chiếm lại trận địa. Lực lượng của ta bị thương vong nhiều, đạn dược cạn kiệt. Trần Can đã trực tiếp cầm súng, di chuyển qua từng công sự để cổ vũ tinh thần chiến sĩ, nhặt súng đạn của địch để tiếp tục đánh trả. Dưới sự chỉ huy kiên cường của ông, đơn vị đã dũng cảm đẩy lùi 4 đợt phản công liên tiếp của quân Pháp, giữ vững từng tấc đất trên cao điểm.

Tuy nhiên, trong đợt phản công cuối cùng của kẻ thù vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, một quả đạn pháo của địch đã rơi trúng trận địa. Trần Can đã anh dũng hy sinh ngay trên cao điểm 507, đúng vào ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, khi ông mới tròn 23 tuổi.

Sự hy sinh lẫm liệt của Trần Can ngay trước giờ phút chiến thắng lịch sử đã trở thành một biểu tượng cảm động và tự hào cho khí tiết của người chiến sĩ Điện Biên.

Ngày 7 tháng 5 năm 1955, Trần Can đã được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân Quân công hạng Nhất. Tên tuổi của ông được trân trọng đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp cả nước. Tấm gương dũng cảm cắm cờ chiến thắng, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng của Anh hùng Trần Can mãi mãi là niềm tự hào bất tử của Quân đội Nhân dân Việt Nam và dân tộc Việt Nam.