TRẦN CAN – NGƯỜI ANH HÙNG NGÃ XUỐNG TRƯỚC GIỜ TOÀN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ

Trong bản anh hùng ca Điện Biên Phủ, có những người lính đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng khi chiến thắng chỉ còn cách họ vài giờ. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Can là một trong những người như thế. Từ người thanh niên xứ Nghệ, anh trưởng thành giữa chiến trường, trở thành người cán bộ chỉ huy gan dạ, nhiều lần dẫn đầu đội hình xung phong. Sáng 7/5/1954, Trần Can anh dũng hy sinh khi cánh cửa tiến vào trung tâm Mường Thanh đang mở rộng. Anh không kịp chứng kiến lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm tướng De Castries, nhưng máu của anh đã hòa vào chiến thắng lịch sử ấy.

Trần Can sinh năm 1931, quê xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, anh sớm mang trong mình tinh thần của người thanh niên sẵn sàng đứng lên khi Tổ quốc cần.

Trong quân ngũ, Trần Can nhanh chóng thể hiện phẩm chất gan dạ, quyết đoán và tinh thần chiến đấu mạnh mẽ. Anh được kết nạp vào Đảng, từng bước trưởng thành từ người chiến sĩ thành cán bộ chỉ huy. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Trần Can là Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Tên tuổi Trần Can đặc biệt gắn với hai trận đánh ác liệt: Him Lam và điểm cao 507.

Người chiến sĩ dẫn đầu ở Him Lam

Ngày 13/3/1954, quân ta nổ súng tiến công Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đây là một cứ điểm quan trọng trong hệ thống phòng thủ của quân Pháp. Địch xây dựng nhiều lô cốt, hầm ngầm, hàng rào dây thép gai và bố trí hỏa lực dày đặc. Muốn phá vỡ cánh cửa đầu tiên của tập đoàn cứ điểm, bộ đội ta phải vượt qua một trận địa phòng ngự kiên cố dưới làn đạn dữ dội.

Trong trận đánh ấy, Trần Can được giao chỉ huy một bộ phận đánh thọc sâu vào sở chỉ huy của địch.

Giữa tiếng pháo, tiếng súng máy và những luồng đạn quét dữ dội, anh vẫn dẫn đầu đội hình vượt qua lô cốt tiền duyên, mở đường cho đồng đội tiến lên.

Không dừng lại trước những ổ đề kháng, Trần Can cùng tiểu đội xông thẳng vào khu vực sở chỉ huy. Anh tiến lên cắm cờ trên lô cốt, báo hiệu bước đột phá quan trọng của quân ta.

Sau đó, Trần Can tiếp tục chỉ huy đơn vị truy quét lực lượng còn cố thủ trong các hầm ngầm, bắt sống 25 quân địch và thu nhiều vũ khí.

Chiến thắng Him Lam đã tạo khí thế mạnh mẽ cho toàn chiến dịch. Và ngay từ trận mở màn ấy, Trần Can đã thể hiện phẩm chất nổi bật của một người cán bộ chiến đấu: ở nơi nguy hiểm nhất, anh luôn là người tiến lên phía trước.

Quyết giữ điểm cao 507

Sau những đợt tiến công kéo dài, đến đầu tháng 5/1954, vòng vây của quân đội ta quanh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ ngày càng siết chặt.

Điểm cao 507 trở thành một trong những vị trí quan trọng trên hướng tiến vào trung tâm Mường Thanh.

Trong trận đánh tại đây, Trần Can tiếp tục dẫn đầu đội hình xung phong. Anh cùng đồng đội đánh chiếm được mỏm cột cờ, tạo bàn đạp để phát triển tiến công.

Không chấp nhận mất vị trí, quân Pháp sử dụng pháo binh bắn phá dữ dội rồi liên tiếp tổ chức phản kích.

Trận địa trở thành nơi giành giật quyết liệt giữa hai bên.

Một đợt phản kích bị đánh lui.

Rồi đợt thứ hai.

Thứ ba.

Thứ tư.

Bộ đội ta thương vong ngày càng nhiều, nhưng Trần Can cùng đồng đội vẫn giữ vững trận địa.

Đến đợt phản kích thứ năm, quân Pháp dùng lựu đạn mở đường rồi xông lên. Trong tình thế hiểm nghèo, Trần Can nhặt những quả lựu đạn của đối phương ném trả, sau đó cùng đồng đội lao vào đánh giáp lá cà.

Khoảng cách giữa hai bên có lúc chỉ còn tính bằng từng mét chiến hào.

Trần Can bị thương.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị đã hy sinh hoặc không còn khả năng chiến đấu.

Nhưng anh vẫn không rời trận địa.

Đêm cuối cùng trước ngày chiến thắng

Sau một đêm chiến đấu khốc liệt, lực lượng còn lại của đơn vị rất mỏng. Trần Can tập hợp những thương binh còn có thể cầm súng, động viên đồng đội, tổ chức lại đội hình và nhanh chóng củng cố công sự.

Trước mắt họ là trung tâm Mường Thanh.

Phía sau họ là trận địa vừa được đổi bằng máu.

Không ai được phép lùi.

Quân Pháp tiếp tục phản kích với hy vọng giành lại cửa ngõ quan trọng này. Trần Can lại chỉ huy đơn vị chống trả quyết liệt.

Đó là những giờ phút cuối cùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu gian khổ, quân đội ta đã tiến sát đến thời khắc quyết định. Nhưng đối với Trần Can, bình minh ngày 7/5/1954 cũng là bình minh cuối cùng.

Sáng ngày 7/5/1954, trong lúc tiếp tục chỉ huy chiến đấu giữ vững trận địa, Trần Can anh dũng hy sinh.

Anh mới 23 tuổi.

Chỉ ít giờ sau, quân ta mở cuộc tổng công kích vào trung tâm Mường Thanh. Chiều cùng ngày, sở chỉ huy của quân Pháp thất thủ, tướng De Castries cùng bộ tham mưu bị bắt. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Trần Can đã không còn để nhìn thấy khoảnh khắc ấy.

Nhưng trong chiến thắng Điện Biên Phủ có phần máu của anh.

Người lính tuổi 23 hóa thành bất tử

Cuộc đời Trần Can ngắn ngủi nhưng được ghi dấu bằng những trận đánh quyết liệt và một tinh thần chiến đấu không lùi bước. Anh được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Quân công hạng Ba, hai Huân chương Chiến công hạng Nhất, hai lần được bầu là chiến sĩ thi đua của đại đoàn và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hôm nay, phần mộ của người anh hùng nằm tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, Điện Biên Phủ, giữa mảnh đất từng chứng kiến những ngày chiến đấu quyết tử của quân và dân ta.

Điện Biên Phủ đã trở thành biểu tượng của ý chí Việt Nam. Nhưng phía sau hai tiếng “Điện Biên” là hàng vạn con người cụ thể – những người đã đào chiến hào, kéo pháo, tải đạn, xung phong qua hàng rào thép gai và nằm lại giữa núi rừng Tây Bắc.

Trần Can là một trong số họ.

Từ Him Lam đến điểm cao 507, anh luôn chọn vị trí phía trước. Khi đồng đội thương vong, anh ở lại tổ chức chiến đấu. Khi bị thương, anh vẫn không rời trận địa. Và khi chiến thắng chỉ còn cách vài giờ, người Đại đội phó 23 tuổi đã gửi lại tuổi xuân của mình nơi cửa ngõ Mường Thanh.

Trần Can không được tận mắt nhìn thấy giờ phút toàn thắng, nhưng chính sự hy sinh của anh và đồng đội đã làm nên giờ phút ấy.

Sáng 7/5/1954, Trần Can ngã xuống. Chiều 7/5/1954, Điện Biên Phủ toàn thắng. Giữa hai thời khắc ấy là sự tiếp nối thiêng liêng từ hy sinh đến chiến thắng – để người chiến sĩ trẻ xứ Nghệ mãi mãi đứng trong hàng ngũ những người anh hùng bất tử của Điện Biên Phủ.