TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN ĐẤT LỬA ĐIỆN BIÊN
TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN ĐẤT LỬA ĐIỆN BIÊN
Trần Can sinh năm 1931, quê ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An – vùng quê nghèo nhưng giàu truyền thống cách mạng. Từ rất sớm, ông đã trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, mang trong mình niềm tin sắt đá vào con đường giải phóng dân tộc.
Khi chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết định, Trần Can là Đại đội phó bộ binh Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, một trong những đơn vị chủ lực được giao nhiệm vụ đánh những cứ điểm mạnh nhất của quân Pháp.
Người mở cửa thép ở đồi Him Lam
Ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận đánh đồi Him Lam – cứ điểm then chốt án ngữ cửa ngõ phía Bắc tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ – chính thức mở màn cho chiến dịch. Trần Can được giao nhiệm vụ chỉ huy một tiểu đội đánh thọc sâu, mục tiêu là sở chỉ huy của địch.
Giữa lưới lửa dày đặc của đại bác, trung liên và súng cối, Trần Can vẫn hiên ngang dẫn đầu tiểu đội lao qua hệ thống lô cốt tiền duyên. Đạn địch cày nát mặt đất, bom nổ rung chuyển từng mét hào, nhưng ông vẫn xông lên phía trước.
Khi vào được trung tâm cứ điểm, Trần Can cắm lá cờ chiến thắng trên lô cốt địch, đánh dấu sự sụp đổ của một trong những “cánh cửa thép” đầu tiên của quân Pháp tại Điện Biên Phủ. Ngay sau đó, ông chỉ huy bộ đội tiêu diệt toàn bộ lính địch còn cố thủ trong hầm ngầm, bắt sống 25 tên, thu nhiều vũ khí và tài liệu.
Chiến thắng Him Lam đã làm rung chuyển tinh thần quân Pháp và mở đường cho quân đội ta tiến sâu vào lòng tập đoàn cứ điểm.
Người giữ mỏm cột cờ ở điểm cao 507
Sau Him Lam, Trần Can tiếp tục có mặt ở những nơi khốc liệt nhất. Trong trận đánh điểm cao 507, một vị trí then chốt bảo vệ trung tâm Mường Thanh, ông lại là người dẫn đầu tiểu đội xung phong.
Trần Can chiếm được mỏm cột cờ, nhưng quân Pháp lập tức phản kích dữ dội bằng pháo và bộ binh. Hai bên giành giật từng mét đất, từng ụ súng. Suốt bốn đợt phản kích liên tiếp, đơn vị của ông vẫn đứng vững.
Ở đợt thứ năm, quân Pháp ném lựu đạn dồn dập để mở đường xung phong. Trần Can dũng cảm nhặt lựu đạn của địch ném trả lại, rồi lao vào đánh giáp lá cà. Đại đội bị thương vong nặng, bản thân ông cũng bị thương, nhưng vẫn không rời vị trí, tiếp tục chỉ huy anh em giữ chốt.
Sáng hôm sau, giữa bom đạn, Trần Can tập hợp những thương binh nhẹ, chấn chỉnh đội hình, củng cố trận địa. Khi quân Pháp mở cuộc phản kích cuối cùng với hy vọng giành lại cửa ngõ Mường Thanh, ông lại đứng ở tuyến đầu, trực tiếp chỉ huy từng tổ chiến đấu, giữ vững trận địa.
Ngã xuống trong ngày chiến thắng
Sáng 7 tháng 5 năm 1954, trong khi quân đội Việt Nam đang tổng tiến công vào trung tâm Mường Thanh, Trần Can đã anh dũng hy sinh trên chính mảnh đất ông đã giữ bằng máu và ý chí. Cái chết của ông diễn ra chỉ vài giờ trước khi tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn sụp đổ.
Anh ngã xuống, nhưng con đường tiến vào chiến thắng đã mở.
Người anh hùng của những ngày quyết định
Trần Can được tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, hạng Ba, hai Huân chương Chiến công hạng Nhất, nhiều lần là chiến sĩ thi đua, và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Hôm nay, anh yên nghỉ tại Nghĩa trang A1, Điện Biên Phủ, giữa những đồng đội anh hùng đã làm nên chiến thắng lừng lẫy năm châu.
Tên Trần Can được đặt cho những con đường, trường học ở Điện Biên và Đà Nẵng – như một lời nhắc nhở:
Có những con người đã đi vào lịch sử không bằng lời nói, mà bằng chính bước chân xông lên giữa lửa đạn.
