Trần Can – người cắm lá cờ quyết chiến quyết thắng trên Him Lam

Ngay từ nhỏ, Trần Can đã mong muốn được khoác lên mình bộ quân phục, được cầm súng chiến đấu vì quê hương. Sinh năm 1931, quê ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, anh đã ba lần xung phong nhập ngũ nhưng đều bị từ chối vì sức khỏe yếu. Phải đến lần thứ tư, nguyện vọng của người thanh niên ấy mới trở thành hiện thực. Từ khi vào bộ đội, Trần Can luôn thể hiện sự dũng cảm, mưu trí và quyết tâm dẫn đầu đơn vị trong những tình huống khó khăn, ác liệt.

Trong chiến dịch Tây Bắc năm 1952, Trung đoàn 209 của Trần Can vượt qua đèo Nậm Bằng cao gần 2.000m, tiến vào những vị trí địch ở La Hầu Pèng, Nậm Mười, bản Tủ, bản Hoa. Tại bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích. Vừa nhận lệnh, anh nhanh chóng cùng tiểu đội vượt qua cửa mở, dùng thủ pháo đánh một ụ súng rồi tiến sâu vào bên trong. Khi những người trong tiểu đội lần lượt bị thương vong, anh cùng hai đồng đội khác tiếp tục hợp thành một tổ chiến đấu. Dưới sự chỉ huy của Trần Can, tổ này diệt thêm ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, bắt sống 22 tên và thu 17 khẩu súng.

Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm Him Lam – một trong những trung tâm phòng ngự kiên cố của quân Pháp, án ngữ con đường từ Tuần Giáo vào Điện Biên Phủ. Trước giờ nổ súng, bộ đội phải nhiều ngày trinh sát, đào đường xuất phát và tìm cách tiếp cận hệ thống hàng rào, bãi mìn dày đặc của địch. Ban ngày, những đoạn hào vừa đào lại bị quân Pháp dùng xe xúc đất lấp đi; ban đêm, pháo sáng và hỏa lực địch liên tục ngăn cản bước tiến của quân ta.

Chiều 13/3/1954, trận đánh Him Lam bắt đầu. Khi cửa mở được thông, các chiến sĩ lập tức tràn lên. Tiểu đội trưởng Trần Can nhanh chóng chỉ huy bộ đội chiếm lô cốt đầu cầu, rồi tiếp tục đánh lô cốt số 6 và lô cốt cố thủ. Trước hỏa lực súng máy quét sát mặt đất, anh tổ chức một mũi dùng thủ pháo bí mật vòng ra phía sau, đồng thời dùng tiểu liên nghi binh để thu hút hỏa lực địch. Sau những loạt thủ pháo, khẩu trung liên trong lô cốt cố thủ im bặt.

Đúng lúc ấy, Trần Can bật khỏi giao thông hào và cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” lên nóc lô cốt. Đó là lá cờ đầu tiên của quân ta được cắm trên một cứ điểm địch tại chiến trường Điện Biên Phủ. Hình ảnh lá cờ tung lên giữa trận địa như thúc giục những người lính tiếp tục tiến về phía trước. Trần Can sau đó chỉ huy tiểu đội đánh sâu vào các ngách lô cốt, bắt sống một tên quan ba lê dương, trong khi các tổ khác tiếp tục đánh chiếm những vị trí xung quanh.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc. Quân ta tiếp tục gặp một ổ đề kháng với hỏa lực bắn là là mặt đất. Nhận thấy đây là hỏa điểm nguy hiểm, Trần Can đề nghị dùng thuốc nổ để tiêu diệt. Khi chiến sĩ được giao nhiệm vụ ôm bộc phá xông lên bị trúng đạn, anh chờ đúng thời cơ rồi tự mình trườn lên, nhanh chóng tiếp cận hầm ngầm. Một lát sau, bộc phá phát nổ, hầm ngầm bị tiêu diệt; tiểu đội Trần Can bắt sống 25 tên và thu nhiều vũ khí. Cứ điểm Him Lam, nơi được phòng ngự hết sức kiên cố, cuối cùng đã bị quân ta đánh chiếm.

Không dừng lại ở Him Lam, Trần Can tiếp tục chiến đấu tại điểm cao 507 ở khu trung tâm Mường Thanh. Anh dẫn đầu tiểu đội chiếm mỏm cột cờ rồi cùng đồng đội chống trả liên tiếp những đợt phản kích của quân Pháp. Trong đợt công kích thứ năm, khi địch ném lựu đạn tới tấp, Trần Can nhặt lựu đạn của chúng ném trở lại rồi chỉ huy anh em đánh giáp lá cà. Cán bộ đại đội đều bị thương vong, bản thân anh cũng bị thương, nhưng Trần Can vẫn tiếp tục nhận nhiệm vụ chỉ huy.

Sáng 7/5/1954, ngày kết thúc Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can chỉ huy bộ đội tiến đánh sở chỉ huy của tướng Đờ Cát. Anh đã hy sinh anh dũng trong trận đánh ấy, khi chiến thắng cuối cùng của chiến dịch đang đến rất gần.

Trần Can đã không kịp nhìn thấy khoảnh khắc lá cờ chiến thắng tung bay trên toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Nhưng từ Him Lam đến những trận đánh cuối cùng ở Mường Thanh, hình ảnh người tiểu đội trưởng luôn tiến về phía trước đã góp một phần tuổi trẻ vào chiến thắng lịch sử. Ngày 7/5/1956, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.