TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM LÁ CỜ “QUYẾT CHIẾN, QUYẾT THẮNG” TRÊN HIM LAM

TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM LÁ CỜ “QUYẾT CHIẾN, QUYẾT THẮNG” TRÊN HIM LAM

Trong những trang sử hào hùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong vài phút nhưng đủ để trở thành ký ức của cả một dân tộc. Chiều 13/3/1954, giữa tiếng pháo rung chuyển núi rừng, cứ điểm Him Lam – một trong những vị trí phòng ngự mạnh nhất của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ – chìm trong khói lửa. Những người lính Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 từ các hướng đồng loạt tiến công. Giữa trận địa ác liệt ấy, một người cán bộ chỉ huy đã dẫn bộ đội thọc sâu vào trung tâm cứ điểm, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch. Khi Him Lam bị tiêu diệt, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” được cắm trên cứ điểm. Người cắm lá cờ ấy là Đại đội trưởng Trần Can – một người lính Nghệ An đã nhiều lần tìm cách được vào quân ngũ và cuối cùng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Tuổi thơ của ông gắn với những năm đất nước còn chìm trong cảnh áp bức, chiến tranh và nghèo đói. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, chàng trai trẻ Trần Can mang trong mình khát vọng được cầm súng chiến đấu. Thế nhưng con đường đến với quân ngũ của ông không hề dễ dàng. Do sức khỏe không bảo đảm, ông từng ba lần xung phong nhập ngũ nhưng đều bị từ chối. Đến lần thứ tư, năm 1951, nguyện vọng của người thanh niên ấy mới trở thành hiện thực. Ông được nhận vào bộ đội, trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Có lẽ khi ấy không ai nghĩ rằng chàng trai từng bị cho là không đủ sức khỏe để nhập ngũ lại sẽ có mặt ở một trong những trận đánh ác liệt nhất của cuộc kháng chiến và ghi tên mình vào lịch sử Điện Biên Phủ.

Những năm tháng đầu tiên trong quân ngũ nhanh chóng tôi luyện Trần Can. Không chỉ gan dạ, ông còn thể hiện khả năng chỉ huy và sự bình tĩnh đáng kinh ngạc trong chiến đấu. Trong một trận đánh ở Bản Hoa năm 1952, khi đơn vị bị thương vong lớn, Trần Can cùng hai chiến sĩ còn lại tổ chức thành một tổ chiến đấu nhỏ, tiếp tục tiến công các vị trí của địch. Ba người lần lượt đánh vào ba ụ súng, rồi thọc vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng. Những trận đánh như vậy giúp ông trưởng thành nhanh chóng, từ một người lính trở thành cán bộ chỉ huy giàu kinh nghiệm, sẵn sàng nhận những nhiệm vụ khó khăn nhất.

Đầu năm 1954, chiến trường Tây Bắc bước vào thời điểm quyết định. Bộ Chính trị và Tổng Quân ủy quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương. Trong đội hình Đại đoàn 312, Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ tiến công Him Lam – cứ điểm nằm ở phía đông bắc tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là một vị trí phòng ngự quan trọng, được quân Pháp xây dựng kiên cố với hệ thống hầm hào, lô cốt, hàng rào dây thép gai và hỏa lực mạnh. Đánh vào Him Lam đồng nghĩa với việc mở cánh cửa đầu tiên tiến vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Chiều 13/3/1954, trận Him Lam bắt đầu. Pháo binh của ta đồng loạt khai hỏa. Những loạt đạn dội xuống cứ điểm, mở màn cho cuộc tiến công lịch sử kéo dài 56 ngày đêm. Sau pháo kích, bộ binh tiến lên. Nhưng hệ thống phòng ngự của địch vẫn chống trả dữ dội. Hỏa lực từ các lô cốt, ụ súng liên tục trút xuống đội hình quân ta. Những hàng rào dây thép gai và bãi mìn trở thành thử thách khủng khiếp đối với những người lính đang phải tiến lên trong làn đạn.

Trong thời khắc ấy, Trần Can cùng đơn vị trực tiếp tiến công. Ông không đứng phía sau chỉ huy mà luôn bám sát đội hình, cùng bộ đội vượt qua những tuyến phòng ngự của địch. Khi mũi tiến công gặp hỏa điểm mạnh, ông đề nghị sử dụng bộc phá để phá hàng rào và mở đường cho bộ đội. Sau khi vượt qua tuyến phòng ngự bên ngoài, lực lượng của ông tiếp tục thọc sâu vào bên trong cứ điểm, đánh vào sở chỉ huy địch.

Cuộc chiến diễn ra vô cùng quyết liệt. Từng căn hầm, từng ụ súng, từng đoạn chiến hào phải giành giật bằng máu. Nhưng trước sức tiến công mạnh mẽ của quân ta, hệ thống phòng thủ Him Lam từng bước bị phá vỡ. Trần Can cùng các chiến sĩ tiếp tục tiến về phía trung tâm cứ điểm. Khi trận đánh đi đến hồi quyết định, ông trực tiếp chỉ huy bộ đội đánh vào sở chỉ huy. Quân địch chống trả nhưng cuối cùng phải khuất phục.

Và rồi, giữa khói lửa của Him Lam, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tung bay trên cứ điểm.

Người cắm lá cờ ấy là Trần Can.

Khoảnh khắc lá cờ chiến thắng xuất hiện trên Him Lam không chỉ đánh dấu sự sụp đổ của cứ điểm mở màn mà còn trở thành biểu tượng cho ý chí của quân đội và nhân dân Việt Nam trong trận quyết chiến chiến lược này. Him Lam thất thủ, cánh cửa đầu tiên của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị phá vỡ. Chiến thắng ấy tạo niềm tin và khí thế lớn cho toàn mặt trận, mở đầu cho những đợt tiến công tiếp theo của quân ta.

Nhưng với Trần Can, cắm lá cờ trên Him Lam không phải là điểm kết thúc. Chiến dịch vẫn còn tiếp diễn và những trận đánh phía trước ngày càng khốc liệt. Ông tiếp tục cùng đơn vị chiến đấu ở nhiều cứ điểm, nhiều trận địa. Có những thời điểm ông bị thương nhưng vẫn ở lại chỉ huy bộ đội. Tại điểm cao 507, trong một trận chiến đấu ác liệt, Trần Can bị thương nhưng vẫn thay cán bộ đại đội trực tiếp tổ chức chiến đấu, chỉ huy bộ đội đánh bật nhiều đợt phản kích của đối phương. Người chỉ huy ấy dường như chưa bao giờ cho phép bản thân nghĩ đến việc lùi bước khi đồng đội vẫn còn ở phía trước.

Chiến dịch Điện Biên Phủ tiến dần đến những ngày cuối cùng. Các cứ điểm của địch lần lượt bị tiêu diệt, vòng vây của quân ta ngày càng siết chặt. Ngày 7/5/1954, quân ta mở đợt tiến công cuối cùng vào trung tâm tập đoàn cứ điểm. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, chiến thắng lịch sử đã ở ngay trước mắt.

Nhưng Trần Can không còn cơ hội nhìn thấy trọn vẹn khoảnh khắc ấy.

Trong ngày 7/5/1954, khi đơn vị đang tiếp tục chiến đấu và quân ta chuẩn bị tiến vào trung tâm Mường Thanh, Trần Can bị hỏa lực của địch bắn trúng và hy sinh. Người cán bộ đã cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam trong trận mở màn đã nằm lại đúng vào ngày chiến dịch đi đến thắng lợi cuối cùng.

Đó là một sự trùng hợp đầy ám ảnh của lịch sử. Ngày 13/3, Trần Can góp phần đưa lá cờ chiến thắng lên Him Lam. Ngày 7/5, khi lá cờ chiến thắng sắp tung bay trên toàn bộ Điện Biên Phủ, ông đã mãi mãi nằm lại trên chiến trường. Ông không được nhìn thấy quân Pháp kéo cờ trắng, không được chứng kiến giây phút chiến thắng cuối cùng, nhưng những gì ông và đồng đội đã làm đã góp phần tạo nên chiến thắng ấy.

Sau khi hy sinh, Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng nếu chỉ nhìn ông qua những phần thưởng hay những danh hiệu, chúng ta sẽ khó cảm nhận hết giá trị của câu chuyện. Điều đáng nhớ hơn cả là hình ảnh một người thanh niên từng nhiều lần bị từ chối khi xin nhập ngũ, nhưng không từ bỏ mong muốn được chiến đấu. Khi đã trở thành người lính, ông luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất; khi trở thành người chỉ huy, ông luôn đi cùng bộ đội; và khi đứng trước những trận đánh sinh tử, ông vẫn giữ được sự bình tĩnh, quyết đoán và lòng quả cảm.

Câu chuyện về Trần Can cũng khiến người ta hiểu hơn về những con người đã làm nên Điện Biên Phủ. Họ không phải những con người sinh ra đã mang dáng dấp của anh hùng. Họ là những thanh niên bình dị bước ra từ những làng quê nghèo, những người nông dân, công nhân, trí thức… mang theo một khát vọng giản dị: được góp sức mình cho độc lập của dân tộc. Trần Can cũng vậy. Từ một chàng trai quê Nghệ An nhiều lần bị từ chối vì sức khỏe, ông đã trưởng thành trong chiến đấu và trở thành người cắm lá cờ chiến thắng trên một trong những cứ điểm quan trọng nhất của Điện Biên Phủ.

Hôm nay, khi đứng trước những trang sử về Điện Biên Phủ, chúng ta có thể dễ dàng nhớ đến ngày 7/5/1954 – ngày chiến thắng vang dội làm chấn động thế giới. Nhưng để có ngày lịch sử ấy là 56 ngày đêm biết bao người lính đã chiến đấu trong mưa bom, bão đạn; biết bao người đã ngã xuống khi chiến thắng còn chưa hiện hữu. Trần Can là một trong những người như thế. Ông đã đi qua trận mở màn Him Lam, đưa lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên cứ điểm và tiếp tục chiến đấu cho đến những giờ phút cuối cùng của chiến dịch.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ mùa hè năm 1954. Him Lam hôm nay đã trở lại với màu xanh của cuộc sống. Những chiến hào năm xưa đã dần chìm vào lòng đất, tiếng pháo không còn vang lên giữa thung lũng Điện Biên. Nhưng lá cờ mà Trần Can từng cắm trên cứ điểm năm ấy vẫn còn trong ký ức dân tộc như một dấu son của ý chí Việt Nam.

Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Anh hùng Trần Can không chỉ để nhớ về một người lính Điện Biên. Đó còn là câu chuyện về ý chí không chịu đầu hàng trước nghịch cảnh. Ba lần bị từ chối không khiến ông từ bỏ ước mơ cầm súng. Những trận đánh ác liệt không khiến ông lùi bước. Và ngay cả khi đã hy sinh, tên tuổi ông vẫn ở lại với chính nơi mà ông từng góp phần làm nên chiến thắng.

Trên Him Lam năm ấy, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” đã bay lên giữa khói lửa. Người cắm cờ đã nằm lại, nhưng tinh thần của ông và đồng đội vẫn còn đó – trong từng trang sử Điện Biên Phủ, trong niềm tự hào của hôm nay và trong lời nhắc nhở với thế hệ mai sau rằng: những chiến thắng lớn của dân tộc luôn được làm nên từ ý chí của những con người bình dị, dám bước lên phía trước khi Tổ quốc cần.