TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM LÁ CỜ QUYẾT CHIẾN, QUYẾT THẮNG TRÊN HIM LAM

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Can (1931–1954), người con quê Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, là một trong những chiến sĩ tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Cuộc đời ông chỉ kéo dài 23 năm, nhưng trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, người chiến sĩ trẻ đã để lại dấu ấn bằng những trận đánh quyết liệt, tinh thần chỉ huy kiên cường và đặc biệt là khoảnh khắc cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam – trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tháng 5 năm 1951, khi vừa tròn 20 tuổi, Trần Can nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Trong những năm đầu quân ngũ, ông nhanh chóng trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu. Năm 1952, trong một trận đánh ở Bản Hoa, khi lực lượng của mình bị thương vong, Trần Can cùng hai chiến sĩ của đơn vị khác tổ chức lại đội hình, tiếp tục tiến công, phá hủy ba ụ súng, đánh vào sở chỉ huy của đối phương, bắt 22 người và thu 17 khẩu súng. Những trận chiến liên tiếp đã tôi luyện ở người lính trẻ sự bình tĩnh, gan dạ và khả năng chỉ huy ngay giữa hoàn cảnh khốc liệt nhất. Cuối năm 1953, khi quân ta chuẩn bị mở Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can cùng đồng đội tham gia vận chuyển pháo, bảo vệ và đưa pháo vào trận địa giữa những đợt máy bay địch đánh phá dữ dội. Ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận Him Lam mở màn chiến dịch. Đây là một cứ điểm phòng ngự kiên cố của quân Pháp, nằm ở phía đông bắc tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trong trận đánh ấy, Trần Can chỉ huy tiểu đội vượt qua cửa mở, tiến vào hệ thống công sự và cùng đồng đội đánh chiếm sở chỉ huy cứ điểm. Khi trận đánh giành thắng lợi, ông đã cắm lá cờ mang dòng chữ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên trung tâm cứ điểm Him Lam. Đó là một khoảnh khắc đặc biệt của Chiến dịch Điện Biên Phủ, bởi lá cờ ấy là dấu hiệu chiến thắng đầu tiên của quân ta được cắm trên một cứ điểm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Nhưng sau Him Lam, Trần Can vẫn tiếp tục ở lại nơi tuyến đầu. Ông cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh khác và được giao nhiệm vụ chỉ huy chiến đấu tại điểm cao 507. Đêm 6, rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954, khi chiến dịch bước vào những giờ phút cuối cùng, quân Pháp liên tục tổ chức phản kích để giành lại trận địa. Trần Can cùng đơn vị đã đánh lui bốn đợt phản kích. Đến đợt thứ năm, dù bị thương, ông vẫn tiếp tục chỉ huy bộ đội chiến đấu, tổ chức lại lực lượng và giữ vững trận địa. Trong lúc trực tiếp chiến đấu, Trần Can trúng đạn và hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – cũng chính là ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi. Người đại đội phó khi ấy mới 23 tuổi đã nằm lại giữa chiến trường khi thắng lợi cuối cùng đang đến gần. Sau khi hy sinh, Trần Can được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1956. Trong ký ức của đồng đội, bên cạnh những chiến công gắn với Him Lam và điểm cao 507, hình ảnh Trần Can còn được lưu giữ qua một kỷ vật rất giản dị: chiếc mũ nan ông từng sử dụng trong những năm tháng học tập, công tác và chiến đấu. Chiếc mũ nhỏ bé ấy đã theo người chiến sĩ trẻ qua những chặng đường hành quân, qua trận đánh Him Lam và đến cả trận chiến cuối cùng trước khi ông hy sinh. Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Trần Can nằm lại trên chiến trường Điện Biên Phủ, nhưng cái tên của người chiến sĩ xứ Nghệ vẫn gắn với một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của chiến dịch: lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tung bay trên cứ điểm Him Lam. Nếu chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của sức mạnh cả một dân tộc thì phía sau chiến thắng ấy là hàng vạn con người đã góp phần bằng tuổi trẻ, mồ hôi, máu và cả sự hy sinh của mình. Trần Can là một trong số đó. Ông chỉ có 23 năm sống trên cuộc đời, nhưng những gì người chiến sĩ trẻ để lại đã vượt xa tuổi đời ngắn ngủi. Từ lá cờ được cắm trên Him Lam đến trận chiến cuối cùng tại điểm cao 507, câu chuyện về Trần Can nhắc lại hình ảnh một thế hệ thanh niên đã đi vào lịch sử bằng chính những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ.