TRẦN CAN – NGƯỜI CHIẾN SĨ NẰM LẠI TRƯỚC NGÀY ĐIỆN BIÊN TOÀN THẮNG
Anh hùng LLVTND, liệt sĩ Trần Can là một trong những người lính trẻ tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Từ những trận đánh trước chiến dịch đến các cuộc tiến công vào tập đoàn cứ điểm, Trần Can nhiều lần xung phong đi đầu, mở đường cho đồng đội. Trong những ngày đầu tháng 5/1954, khi quân ta đang siết chặt vòng vây quanh trung tâm Mường Thanh, người chiến sĩ trẻ tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu quyết liệt. Trần Can anh dũng hy sinh khi mới 23 tuổi, chỉ ít ngày trước khi lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm tướng De Castries.
Đầu tháng 5 năm 1954.
Trận Điện Biên Phủ đã kéo dài gần hai tháng.
Lòng chảo Điện Biên không còn giống những ngày đầu chiến dịch.
Hệ thống cứ điểm của quân Pháp từng được xem là rất mạnh giờ đây đang ngày càng bị thu hẹp.
Từng đoạn chiến hào của bộ đội Việt Nam tiến sát vào trung tâm Mường Thanh.
Chiến thắng đã ở rất gần.
Nhưng những người lính ngoài trận địa chưa ai biết chính xác còn bao nhiêu ngày nữa.
Trong số họ có Trần Can, một người lính trẻ quê Nghệ An.
Anh sinh năm 1931.
Khi bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can chỉ mới ngoài hai mươi tuổi.
Nhưng anh đã trải qua nhiều trận đánh.
Ở người chiến sĩ trẻ ấy có một đặc điểm khiến đồng đội nhớ mãi:
Mỗi khi đơn vị cần người xung phong, Trần Can thường là một trong những người đi đầu.
Trước Điện Biên Phủ, trong chiến dịch Thượng Lào năm 1953, Trần Can đã thể hiện sự gan dạ trong chiến đấu.
Khi đơn vị gặp hàng rào và hỏa lực đối phương, anh tìm cách vượt lên.
Đánh mở đường.
Tạo điều kiện cho đồng đội phía sau tiếp tục tiến công.
Những trận đánh ấy giúp Trần Can trưởng thành nhanh chóng.
Rồi cuối năm 1953, đơn vị hành quân lên Tây Bắc.
Phía trước họ là Điện Biên Phủ.
Quân Pháp đã xây dựng tại đây hàng chục cứ điểm, với chiến hào, lô cốt, hàng rào dây thép gai và hỏa lực mạnh.
Muốn đánh vào trung tâm, quân ta phải phá từng lớp phòng thủ.
Ngày 13/3/1954, chiến dịch bắt đầu.
Từ Him Lam, Độc Lập đến những cứ điểm phía đông, cuộc chiến diễn ra ngày càng ác liệt.
Trần Can cùng đồng đội tiến lên giữa những trận pháo kích và những đợt phản kích liên tục.
Chiến tranh không giống những câu chuyện chỉ có chiến công.
Nó còn là những ngày rất dài dưới chiến hào.
Đất bùn.
Thiếu ngủ.
Những bữa ăn vội.
Những đồng đội bị thương.
Và đôi khi, người vừa ngồi cạnh mình hôm trước đã không còn trở về sau một trận đánh.
Nhưng quân ta vẫn đào hào tiến lên.
Từng mét một.
Đến đầu tháng 5, vòng vây quanh quân Pháp ngày càng siết chặt.
Đơn vị Trần Can được giao tiếp tục tiến công.
Trong trận đánh quyết liệt, Trần Can dẫn đầu bộ đội xông lên.
Hỏa lực đối phương bắn dữ dội.
Anh bị thương.
Nhưng người chiến sĩ trẻ không rời trận địa.
Anh tiếp tục động viên đồng đội.
Tiếp tục chỉ huy.
Bởi trận đánh vẫn chưa kết thúc.
Phía trước vẫn còn quân địch.
Và những người lính phía sau vẫn đang chờ người dẫn đường.
Trần Can tiếp tục chiến đấu.
Đối phương phản kích.
Hai bên giằng co từng đoạn chiến hào.
Có lúc khoảng cách giữa hai bên rất gần.
Không còn những đội hình lớn.
Cuộc chiến trở thành sự tranh giành từng mét đất.
Trần Can cùng đồng đội bám chặt trận địa.
Dù đã bị thương, anh vẫn không chịu rời vị trí.
Nhưng trong một đợt chiến đấu tiếp theo, Trần Can bị thương nặng.
Người chiến sĩ trẻ ngã xuống.
Anh hy sinh khi mới 23 tuổi.
Điều đau xót là thời khắc chiến thắng đã ở ngay phía trước.
Chỉ ít ngày sau, chiều 7/5/1954, quân đội Việt Nam tổng công kích vào trung tâm Mường Thanh.
Lá cờ chiến thắng được cắm trên nóc hầm chỉ huy.
Tướng De Castries cùng bộ tham mưu quân Pháp bị bắt.
Sau 56 ngày đêm, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.
Những người lính ôm nhau giữa chiến trường.
Có người khóc.
Có người gọi tên đồng đội.
Nhưng Trần Can không còn ở đó.
Anh không được nhìn thấy thời khắc mà mình và đồng đội đã chiến đấu suốt nhiều tháng để chờ đợi.
Không được chứng kiến lá cờ chiến thắng.
Không được nghe tin tập đoàn cứ điểm đã hoàn toàn thất thủ.
Không được trở về quê nhà Nghệ An kể lại câu chuyện Điện Biên.
Tuổi 23 của anh dừng lại giữa chiến hào.
Nhưng trong ngày 7/5 có phần của những người như Trần Can.
Bởi chiến thắng Điện Biên Phủ không được tạo ra chỉ trong ngày cuối cùng.
Nó được tạo nên từ từng trận đánh.
Từng đoạn hào.
Từng quả đồi.
Và từng người lính đã ngã xuống trước khi ngày chiến thắng đến.
Với những chiến công đặc biệt, Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tên anh sau này được đặt cho đường phố, trường học và nhiều công trình.
Nhưng điều đáng nhớ nhất không nằm ở những tấm biển mang tên Trần Can.
Đó là câu chuyện về một người lính trẻ luôn sẵn sàng đi trước.
Khi cần người mở đường, anh tiến lên.
Khi bị thương, anh vẫn ở lại.
Khi trận địa cần giữ, anh cùng đồng đội giữ đến cùng.
Và cuối cùng, anh nằm lại khi ngày chiến thắng chỉ còn cách vài bước chân của lịch sử.
Anh hùng LLVTND, liệt sĩ Trần Can hy sinh khi mới 23 tuổi, ngay trước ngày Điện Biên Phủ toàn thắng. Anh không được chứng kiến chiều 7/5/1954, nhưng trong lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries có phần máu của người chiến sĩ trẻ quê Nghệ An. Trần Can mãi mãi ở lại tuổi 23 – tuổi của một người lính đã nhiều lần lựa chọn đi trước để đồng đội phía sau có thể tiếp tục tiến lên.


