Trần Can- Người đầu tiên cắm lá cờ "Quyết chiến, Quyết thắng" trên chiến trường Điện Biên Phủ tại cứ điểm Him Lam

Có những người bước vào một chiến dịch từ ngày đầu tiên, nhưng không kịp đi đến ngày cuối cùng. Cũng có những người may mắn chứng kiến trọn vẹn khoảnh khắc chiến thắng. Trần Can lại là một trường hợp khác: ông có mặt trong trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ và hy sinh đúng vào ngày chiến dịch kết thúc. Giữa hai dấu mốc ấy là gần hai tháng chiến đấu, là những trận đánh liên tiếp và là một cuộc đời người lính đã gắn chặt với chiến trường Điện Biên.

Ngày 13/3/1954, quân ta bắt đầu tiến công cứ điểm Him Lam. Trần Can cùng đơn vị có nhiệm vụ đánh vào một trong những vị trí phòng thủ quan trọng của quân Pháp. Trận chiến diễn ra quyết liệt. Khi các vị trí phòng ngự lần lượt bị phá vỡ, Trần Can cùng đồng đội tiến vào trung tâm cứ điểm. Lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” được cắm lên vị trí chỉ huy của Him Lam, báo hiệu thắng lợi đầu tiên của quân ta trong chiến dịch. Nhưng với người lính ấy, việc chiếm được Him Lam chỉ là điểm khởi đầu của những ngày chiến đấu còn dài phía trước.

Trong suốt chiến dịch, Trần Can tiếp tục chỉ huy bộ đội chiến đấu ở những vị trí ác liệt. Ông nhiều lần trực tiếp tổ chức tiến công, giữ trận địa và động viên đồng đội trong những thời điểm khó khăn. Đến ngày 7/5/1954, khi quân ta mở đợt tiến công cuối cùng vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, Trần Can vẫn ở trong đội hình chiến đấu. Ông hy sinh khi chiến dịch đang đi đến giờ phút quyết định.

Chiều hôm ấy, Điện Biên Phủ hoàn toàn thất thủ. Lá cờ chiến thắng được kéo lên trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries. Nhưng người từng cắm lá cờ chiến thắng ở Him Lam gần hai tháng trước đã không còn ở đó để nhìn thấy khoảnh khắc cuối cùng. Có lẽ đó là một trong những điều buồn nhất của chiến tranh: rất nhiều người đã góp phần tạo nên chiến thắng nhưng không bao giờ được chứng kiến nó.

Nhớ về Trần Can vì thế không chỉ là nhớ một người anh hùng của Điện Biên Phủ. Đó còn là nhớ đến những người lính đã đi vào chiến dịch bằng tuổi trẻ của mình và ở lại với đất đai nơi họ chiến đấu. Có người trở về, có người nằm lại. Nhưng mỗi bước tiến của đoàn quân ngày ấy đều mang theo phần đóng góp của những con người như Trần Can.