TRẦN CAN – NGƯỜI ĐI TRỌN MỘT VÒNG ĐIỆN BIÊN

Có những người được lịch sử nhớ đến bởi một trận đánh.

Có những người được nhớ bởi một khoảnh khắc.

Nhưng có một người đã đi qua gần như toàn bộ Chiến dịch Điện Biên Phủ, từ tiếng súng đầu tiên cho đến những phút cuối cùng.

Đó là Trần Can.

Người lính trẻ từ quê lúa Nghệ An

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An.

Năm 1951, anh nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 312.

Ngay từ những năm đầu trong quân ngũ, Trần Can đã thể hiện sự gan dạ.

Năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, anh tham gia nhiều trận đánh.

Có trận, khi đơn vị gặp khó khăn trước các ụ súng của quân Pháp, Trần Can đã trực tiếp dẫn tổ xung kích tiến lên.

Anh dùng thủ pháo tiêu diệt các ụ súng, mở đường cho đồng đội.

Trong một trận khác, khi tiểu đội bị thương vong nhiều, Trần Can vẫn bình tĩnh tổ chức lại lực lượng, phối hợp với các chiến sĩ khác đánh vào vị trí địch, bắt sống nhiều quân Pháp và thu vũ khí.

Những thành tích ấy khiến anh trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của đơn vị.

Nhưng không ai biết rằng những trận đánh ấy chỉ là sự chuẩn bị cho một chiến dịch lớn hơn.

Điện Biên Phủ.

Những ngày kéo pháo vào trận địa

Cuối năm 1953, chiến trường Tây Bắc bắt đầu trở nên đặc biệt nhộn nhịp.

Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ hành quân về Điện Biên.

Pháo được kéo vào trận địa.

Đường núi hiểm trở.

Dốc cao.

Suối sâu.

Máy bay địch liên tục đánh phá.

Trong đội hình ấy có Trần Can.

Anh cùng đồng đội tham gia mở đường, kéo pháo và chuẩn bị cho trận đánh.

Những khẩu pháo nặng được đưa qua những con đường núi hiểm trở bằng sức người.

Có những đoạn phải dùng hàng trăm người cùng kéo một khẩu pháo.

Từng mét đường được mở.

Từng khẩu pháo được đưa vào vị trí.

Tất cả đều hướng đến một mục tiêu:

đánh bại tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Trần Can không biết chiến dịch sẽ kéo dài bao lâu.

Nhưng anh biết một điều:

Phía trước sẽ là một trận chiến vô cùng lớn.

Ngày 13/3/1954

Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu.

Mục tiêu đầu tiên là cứ điểm Him Lam.

Pháo binh ta đồng loạt nổ súng.

Mặt đất rung chuyển.

Những người lính từ chiến hào tiến lên.

Trần Can lúc ấy là Đại đội phó, trực tiếp chỉ huy một mũi xung kích.

Nhiệm vụ của anh là tiến vào trung tâm cứ điểm.

Đường đi đầy chướng ngại vật.

Dây thép gai.

Lô cốt.

Hỏa lực địch.

Nhưng Trần Can dẫn đầu tiểu đội tiến lên.

Từng bước.

Từng mét.

Cuối cùng, các chiến sĩ xung kích đã tiến được vào khu vực sở chỉ huy của quân Pháp.

Và rồi một khoảnh khắc lịch sử xảy ra.

Trần Can cùng đồng đội cắm lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” lên nóc lô cốt chỉ huy cứ điểm Him Lam.

Lá cờ tung bay giữa khói lửa.

Him Lam thất thủ.

Chiến thắng đầu tiên của Chiến dịch Điện Biên Phủ đã được xác lập.

Hình ảnh Trần Can cắm cờ trên cứ điểm Him Lam sau này được nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại ghi lại và trở thành một trong những hình ảnh lịch sử của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhưng điều đặc biệt là:

Trần Can chưa dừng lại ở đó.

Gần hai tháng sau...

Chiến dịch tiếp tục.

Các cứ điểm lần lượt bị quân ta tiến công.

Những trận đánh ngày càng ác liệt.

Trần Can vẫn ở trên chiến trường.

Anh cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Đêm 1/5/1954, đơn vị của anh tham gia đánh các vị trí 505, 505A.

Sáng 6/5, tiếp tục tiến công cứ điểm 506.

Rồi đến vị trí 507.

Đó là một trong những vị trí còn lại bảo vệ trung tâm Mường Thanh.

Trận đánh diễn ra dữ dội.

Đêm xuống.

Đạn pháo liên tục dội vào trận địa.

Nhiều cán bộ chỉ huy bị thương.

Trần Can cũng bị thương.

Nhưng anh vẫn ở lại.

Không rời trận địa.

Không chịu lui về phía sau.

Anh tiếp tục chỉ huy đồng đội.

Động viên những người còn đủ sức chiến đấu.

Rạng sáng ngày 7/5/1954

Một ngày đặc biệt bắt đầu.

Sau gần hai tháng chiến đấu, quân ta đã tiến rất gần trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Trần Can tập hợp những chiến sĩ bị thương nhẹ.

Anh chấn chỉnh lại đội hình.

Củng cố trận địa.

Động viên anh em tiếp tục chiến đấu.

Phía trước chỉ còn những vị trí cuối cùng.

Và rồi...

Một đợt hỏa lực mạnh của quân Pháp bất ngờ trút xuống.

Trần Can trúng đạn.

Người chiến sĩ đã cắm lá cờ chiến thắng trên Him Lam gần hai tháng trước ngã xuống.

Đó là buổi sáng 7/5/1954.

Cũng chính là ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Anh hy sinh đúng vào ngày đất nước chạm đến chiến thắng.

Không kịp nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries.

Không kịp nghe tiếng reo mừng của đồng đội.

Không kịp biết rằng cuộc chiến mà mình đã đi qua gần hai tháng cuối cùng đã kết thúc.

Nhưng anh đã đi trọn một vòng chiến dịch.

Từ trận đánh đầu tiên...

Đến trận đánh cuối cùng.

Từ lá cờ trên Him Lam...

Đến ngày chiến thắng.

🌺 Điều còn lại sau câu chuyện

Có lẽ điều khiến câu chuyện Trần Can đặc biệt là sự trùng hợp đầy xúc động của lịch sử.

Ngày 13/3/1954, anh cắm lá cờ Quyết chiến – Quyết thắng trên cứ điểm Him Lam.

Ngày 7/5/1954, đúng ngày chiến dịch toàn thắng, anh hy sinh.

Giữa hai ngày ấy là gần hai tháng chiến đấu.

Gần hai tháng của bom đạn.

Gần hai tháng của những cuộc hành quân.

Gần hai tháng của những đồng đội lần lượt ngã xuống.

Và cũng là gần hai tháng của một người lính luôn tiến về phía trước.

Trần Can đã không sống đến ngày hòa bình.

Nhưng anh đã góp phần tạo nên ngày ấy.

Ngày hôm nay, khi nhìn lại những bức ảnh về Điện Biên Phủ, chúng ta thường thấy những lá cờ tung bay trên chiến thắng.

Nhưng phía sau mỗi lá cờ là những người đã ngã xuống.

Có người hy sinh ngay từ ngày đầu.

Có người hy sinh giữa chiến dịch.

Và có người như Trần Can, hy sinh ngay trước khoảnh khắc chiến thắng.

Có lẽ đó là điều đau lòng nhất của chiến tranh.

Người chiến sĩ có thể chiến đấu suốt hàng tháng trời để chạm tới ngày chiến thắng...

nhưng lại không được nhìn thấy ngày ấy.

Vì vậy, khi chúng ta nhắc đến chiến thắng Điện Biên Phủ, hãy nhớ rằng phía sau hai chữ “chiến thắng” là biết bao tuổi trẻ đã được gửi lại nơi chiến trường.

🌿 Trần Can đã cắm lá cờ Quyết chiến – Quyết thắng ở nơi bắt đầu chiến dịch và nằm lại ở nơi chiến thắng đang đến rất gần. Anh không kịp nhìn thấy ngày toàn thắng, nhưng chính anh đã góp phần viết nên ngày ấy.

Tham khảo tư liệu: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Báo Quân đội nhân dân về Anh hùng, liệt sĩ Trần Can và Chiến dịch Điện Biên Phủ.