Trần Đại Nghĩa

CHỦ ĐỀ: NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Họ và tên: Trần Thị Hương Trà
Mã sinh viên: DTF25104378
Lớp/Khoa: Song ngữ Trung – Anh 3 K48

Bài Làm

Trần Đại Nghĩa - người anh hùng lao động trí óc đầu tiên của Việt Nam

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những cái tên không chỉ đại diện cho một con người, mà còn đại diện cho cả một nhân cách lớn, một sự lựa chọn lịch sử. Trần Đại Nghĩa chính là một biểu tượng như thế – người anh hùng đã từ bỏ hào quang rực rỡ nơi kinh đô ánh sáng Paris để trở về với bùn lầy, lửa đạn, dùng trí tuệ làm vũ khí phụng sự Tổ quốc.

Tuổi trẻ ham học, thành tài
Giáo sư, viện sĩ Trần Đại Nghĩa tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13-9-1913 tại làng Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, nay là xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Ông được sinh ra trong gia đình nghèo, có truyền thống yêu nước và hiếu học, cha là cụ Phạm Quang Mùi dạy học ở tỉnh Vĩnh Long, mẹ là cụ bà Phạm Thị Diệu. Sinh ra trong cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, nhân dân phải sống trong cảnh bần cùng, lên 6 tuổi Phạm Quang Lễ mồ côi cha. Để có thể tiếp tục đi học, người chị gái là Phạm Thị Nhẫn đã phải nghỉ học để cùng mẹ nuôi em theo nghiệp đèn sách.

Trong hoàn cảnh gia đình khó khăn, ngay từ khi còn nhỏ, Phạm Quang Lễ đã nuôi chí phải đánh đuổi thực dân Pháp để cho dân mình bớt khổ. Ở cấp bậc tiểu học, ông luôn phấn đấu học thật giỏi. Năm 1926, Phạm Quang Lễ thi đỗ hạng ưu vào trường Trung học đệ nhất cấp Mỹ Tho (College de Mytho), được nhận học bổng 4 năm học (1926 - 1930). Năm 1930, Phạm Quang Lễ thi đỗ vào Trường Petrus Ký (nay là Trường chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh) và tiếp tục được học bổng liên tục 3 năm liền.

Với ý chí và quyết tâm vươn lên, giữa năm 1933, Phạm Quang Lễ đỗ đầu hai bằng tú tài: Tú tài Việt và Tú tài Tây. Tuy nhiên, vì nhà nghèo Phạm Quang Lễ quyết định tạm thời dừng việc học để đi làm giúp mẹ, giúp chị và tiếp tục nuôi chí học cao hơn. Ngày 5-9-1935, Phạm Quang Lễ sang Pháp học đại học. Trong thời gian ở Pháp, ông đã học tại các trường Đại học Bách khoa Paris, Đại học Mỏ, Đại học Điện, Đại học Sorbonne, Đại học Cầu đường Paris và nhận bằng tốt nghiệp kỹ sư và cử nhân toán học.
Với mong muốn nghiên cứu về vũ khí trong hoàn cảnh Chính phủ Pháp cấm người dân thuộc địa học tại các trường dạy nghề về vũ khí hay vào làm việc ở các viện nghiên cứu, các nhà máy sản xuất vũ khí, Phạm Quang Lễ chỉ có thể tự mò mẫm và bí mật học hỏi, sưu tầm tài liệu về các loại vũ khí trong quá trình học tập tại các trường đại học ở Pháp. Ngoài ra, ông còn tự học tiếng Đức để đọc các tài liệu của Đức từ nguyên bản. Năm 1939, Phạm Quang Lễ làm việc tại Hãng điện khí Thomson rồi Viện Nghiên cứu chế tạo máy bay và vũ khí của Pháp. Năm 1942, ông sang Đức làm việc trong Xưởng chế tạo máy bay và Viện nghiên cứu vũ khí, kỹ thuật hàng không. Sau đó ông trở lại Pháp làm việc ở một hãng nghiên cứu chế tạo máy bay.

Năm 1946, khi vận mệnh dân tộc đang như “ngàn cân treo sợi tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp với sứ mệnh hòa bình. Tại đây, Người đã gặp kỹ sư Phạm Quang Lễ - một trí thức Việt kiều ưu tú đang có một sự nghiệp rạng rỡ tại Châu Âu. Nhưng trước tiếng gọi thiết tha của non sông, người kỹ sư ấy đã không một chút do dự, gác lại mọi lợi danh, theo chân Bác lên con tàu đổ bộ về nước.

Ngày 5/12/1946, một cuộc gặp gỡ lịch sử tại Bắc Bộ Phủ đã định hình nên một huyền thoại. Bác nắm tay ông và bảo: “Kháng chiến toàn quốc sắp tới nơi, Bác giao cho chú nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới. Chú lo vũ khí cho bộ đội. Đây là việc Đại Nghĩa...”. Cái tên Trần Đại Nghĩa ra đời từ đó, mang theo kỳ vọng về một lòng trung thành tuyệt đối và một trí tuệ phi thường đặt dưới ngọn cờ chính nghĩa.

Khát vọng bẻ gãy gông xiềng bằng trí tuệ

Giữa những cánh rừng bạt ngàn của chiến khu Việt Bắc, trong những công xưởng thiếu thốn trăm bề, người cục trưởng ấy đã miệt mài bên những bản vẽ và những thỏi thuốc phóng. Tài sản của ông khi về nước chỉ là hàng tấn tài liệu mật, nhưng vũ khí lớn nhất của ông chính là ý chí tự lực tự cường.

Kẻ thù có xe tăng bọc thép, có pháo đài kiên cố; ta chỉ có đôi tay trần và lòng quả cảm. Thế nhưng, dưới bàn tay nhào nặn của Trần Đại Nghĩa, những khẩu Bazooka "made in Vietnam" đã ra đời. Tiếng nổ vang rền tại trận Sơn Lộ năm 1947, thiêu cháy xe tăng Pháp, không chỉ là chiến công quân sự mà còn là lời khẳng định đanh thép: Trí tuệ Việt Nam không khuất phục trước sức mạnh của sắt thép.

Tiếp sau Bazooka là những SKZ, đạn AT, súng cối... Những món quà từ "bộ óc thép" của ông đã trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù, tiếp thêm sức mạnh cho đôi chân chiến sĩ hành quân khắp nẻo đường kháng chiến.

Tấm gương lao động bền bỉ vì độc lập dân tộc

Với những thành tích xuất sắc trong nghiên cứu và sản xuất vũ khí, đồng chí Trần Đại Nghĩa vinh dự được phong hàm Thiếu tướng, trở thành 1 trong số 11 vị tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa, trong đợt phong tướng năm 1948. Năm 1949, đồng chí vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng.

Năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Giáo sư Trần Đại Nghĩa vinh dự được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đây là sự ghi nhận trân trọng của Đảng và Nhà nước đối với những đóng góp bền bỉ của ông cho ngành Quân giới non trẻ. Giữa những ngày kháng chiến gian khổ, hình ảnh vị Cục trưởng tài năng nhưng vô cùng giản dị, luôn sát cánh cùng anh em công nhân trong các xưởng vũ khí dưới hang sâu, rừng thẳm đã trở thành một biểu tượng đẹp.