Trần Đăng với “Trận Phố Ràng” 2

Ngày 24-6-1949, quân ta tiến đánh đồn Phố Ràng. Đồn được xây dựng trên cao điểm 442, diện tích rộng gần 1ha. Đồn có vị trí chiến lược khống chế khu vực lòng chảo thị trấn Phố Ràng và các khu vực lân cận, từ vị trí đồn có thể bao quát các hoạt động ở khu vực sông và hai bên bờ. Quân Pháp cho xây dựng một hệ thống công sự vững chắc quanh cứ điểm với nhiều lô cốt, giao thông hào, cài mìn, đặt vật cản và ụ súng. Đồng thời bố trí 2 trung đội Âu-Phi, 1 đội lính khố đỏ, 1 trung đội lính dù, 1 trung đội lính dõng, cùng nhiều loại vũ khí hiện đại.

Đến 18 giờ, bộ đội ta bắt đầu bắn khống chế các ụ súng để bộ binh tiến công. Sau hơn 40 giờ đồng hồ chiến đấu liên tục, 8 giờ sáng 26-6-1949, quân ta làm chủ trận địa, bắt sống tên quan ba chỉ huy, tiêu diệt hơn một đại đội địch... Trận đánh làm rung chuyển tuyến phòng thủ của giặc Pháp từ Bảo Hà-Phố Ràng-Nghĩa Đô-Yên Bình. Ngoài tổn thất lớn về người, vật chất, địch còn sa vào tình trạng hoang mang về tinh thần. Nhìn từ tổng thể chiến lược, trận đánh góp phần quan trọng đưa Chiến dịch Sông Thao đến toàn thắng.

Là người trực tiếp tham gia trận đánh, đúng với nghĩa vừa cầm bút vừa cầm súng, Trần Đăng đã có một tác phẩm để đời, không chỉ là miêu tả, phản ánh mà còn là bài học sống và sáng tạo nghệ thuật. Chỉ người trong cuộc với óc quan sát tinh tế mới có cách miêu tả như chụp ảnh sự việc, sự vật: “Suối ngập đến bụng. Bờ suối cao quá đầu, đẩy nhau mà lên. Rồi cứ người nọ theo người kia, giẫm bừa lên những cỏ lau rậm rạp cao đến ngực và gai góc, dây dợ, giằng quần áo, da thịt ra mà chạy. Thế là thành một lối cỏ dập xuống, xăm xắp nước bùn”. Phải là người lính cầm súng trong đội hình xung kích mới bắt được những tình huống có thể chưa đặc sắc nhưng riêng biệt: “Xung kích đã nằm rạp xuống đất vừa ngóc đầu lên thì khẩu 75mm bồi luôn một phát. Đồn địch sụp đổ rầm rầm như núi lở. Chắc một thằng nào đã trót bóp cò trước khi ngã nên một phát súng trường nổ xuống sông, tung tóe nước...