TRẬN ĐÁNH LÀM RUNG CHUYỂN CHIẾN LƯỢC ĐỐI PHƯƠNG

Trong ký ức của người lính xe tăng Nguyễn Xuân Liêm, trận đánh Phước Long không chỉ khắc sâu bởi sự ác liệt, mà còn bởi cảm giác rất rõ ràng rằng: đối phương đã bắt đầu lung lay tận gốc. Sự rung chuyển ấy không diễn ra tức thì bằng những cuộc tháo chạy hỗn loạn, mà âm ỉ, kéo dài, thể hiện qua từng phản ứng chậm chạp, từng mệnh lệnh thiếu dứt khoát từ phía bên kia chiến tuyến.

Khi đơn vị của ông tiến sâu vào trung tâm thị xã, Nguyễn Xuân Liêm nhận ra một điều khác thường. Hỏa lực của đối phương tuy vẫn mạnh, nhưng thiếu sự phối hợp đồng bộ. Các ổ đề kháng chống trả rời rạc, không còn gắn kết thành một hệ thống phòng thủ chặt chẽ như những năm trước. Điều này khiến ông và đồng đội hiểu rằng, không chỉ lực lượng tại chỗ, mà cả chiến lược tổng thể của đối phương đang có vấn đề.

Sinh ra từ thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, Nguyễn Xuân Liêm từng trải qua nhiều giai đoạn chiến tranh với những cung bậc khác nhau. Ông hiểu rất rõ sự khác biệt giữa một đối phương còn chủ động và một đối phương đã rơi vào thế bị động chiến lược. Ở Phước Long, ông cảm nhận rõ ràng vế sau.

Trong suốt những ngày chiến đấu, điều khiến ông chú ý nhất là phản ứng chậm trễ của lực lượng ứng cứu đối phương. Không còn những đợt phản kích quy mô lớn, không có sự điều quân kịp thời từ bên ngoài. Sự im lặng ấy, với người lính trực tiếp chiến đấu, còn đáng sợ hơn cả tiếng súng. Nó cho thấy một khoảng trống trong chiến lược, một sự lúng túng mà đối phương chưa từng bộc lộ trước đó.

Nguyễn Xuân Liêm nhớ lại, khi xe tăng của ông tiến công vào các vị trí then chốt, nhiều đơn vị đối phương chống trả trong tâm thế phòng ngự bị động. Họ bắn để cầm cự, không phải để giành lại thế chủ động. Trong ánh mắt những người lính bên kia, ông nhìn thấy sự mệt mỏi, hoang mang – dấu hiệu rõ ràng của một chiến lược đang mất phương hướng.

Trận Phước Long, theo cảm nhận của Nguyễn Xuân Liêm, đã đặt đối phương vào một tình thế khó xử chưa từng có. Nếu phản công mạnh, họ phải đối mặt với một lực lượng chủ động, có tổ chức, có hiệp đồng binh chủng. Nếu không phản công, họ tự thừa nhận sự bất lực trong việc giữ những vị trí chiến lược. Sự do dự ấy đã khiến toàn bộ hệ thống phòng thủ của họ rung chuyển từ bên trong.

Là người chỉ huy xe tăng, Nguyễn Xuân Liêm đặc biệt quan tâm đến cách đối phương đối phó với lực lượng thiết giáp của ta. Ông nhận thấy, những biện pháp chống tăng vốn được chuẩn bị kỹ lưỡng trước đây không còn phát huy hiệu quả như trước. Không phải vì vũ khí của họ yếu đi, mà vì tinh thần và sự phối hợp đã suy giảm nghiêm trọng.

Sau khi Phước Long được giải phóng, những thông tin từ chiến trường lan nhanh trong toàn quân. Nguyễn Xuân Liêm và đồng đội hiểu rằng, chiến thắng này không chỉ mang ý nghĩa tại chỗ. Nó là thông điệp mạnh mẽ gửi tới đối phương rằng: thế phòng thủ chiến lược của họ đã bị phá vỡ.

Ở những trận đánh tiếp theo, đặc biệt là trong chiến dịch Xuân Lộc, ông càng thấy rõ tác động dây chuyền từ Phước Long. Đối phương không còn giữ được sự tự tin như trước. Các tuyến phòng thủ được xây dựng vội vã, thiếu chiều sâu. Mỗi khi xe tăng ta xuất hiện, phản ứng của họ chậm hơn, thiếu quyết đoán hơn.

Nguyễn Xuân Liêm cho rằng, sự rung chuyển chiến lược của đối phương không chỉ đến từ thất bại quân sự, mà còn từ sự sụp đổ niềm tin. Phước Long đã chứng minh rằng, họ không còn khả năng kiểm soát cục diện, không còn sự bảo đảm từ bên ngoài như trước. Một khi niềm tin ấy mất đi, mọi kế hoạch đều trở nên mong manh.

Nhiều năm sau, khi nhìn lại lịch sử với cái nhìn bình tĩnh hơn, Nguyễn Xuân Liêm vẫn khẳng định rằng, Phước Long là “đòn đánh vào đầu óc” của đối phương nhiều hơn là vào lực lượng. Nó khiến họ buộc phải đối diện với thực tế rằng, chiến tranh đã bước sang một giai đoạn mới – giai đoạn mà họ không còn nắm quyền chủ động.

Ở tuổi gần tám mươi, mỗi lần kể lại trận đánh này, giọng ông không hề cao lên khi nói về chiến thắng, mà trầm xuống khi nhắc đến những biến chuyển sâu sắc của cuộc chiến. Ông hiểu rằng, sự sụp đổ của một chiến lược không diễn ra trong một ngày, nhưng Phước Long chính là cú hích quyết định.

Với Nguyễn Xuân Liêm, được trực tiếp chứng kiến trận đánh làm rung chuyển chiến lược đối phương là một trải nghiệm đặc biệt. Nó giúp ông hiểu rằng, trong chiến tranh, có những thắng lợi không chỉ nằm trên bản đồ hay con số, mà nằm ở sự thay đổi trong tư duy và niềm tin của cả hai phía.

Và từ sự rung chuyển ấy, con đường tiến tới mùa Xuân đại thắng đã mở ra, rõ ràng và không thể đảo ngược.