Trần Duy Phong

Người con gái du kích quê lúa

Có những người anh hùng sinh ra từ những vùng quê bình dị, lớn lên giữa bùn đất, đồng ruộng, mái rạ, bờ tre. Họ không có dáng vẻ phi thường ngay từ đầu. Họ cũng từng là những người con gái, người con trai bình thường, biết thương cha mẹ, biết lam lũ mưu sinh, biết mong một cuộc đời yên ổn.

Nhưng khi đất nước chìm trong khói lửa, khi quê hương bị giày xéo, chính những con người bình dị ấy lại đứng dậy, trở thành những ngọn lửa làm sáng lên cả một thời đại.

Nguyễn Thị Chiên là một người con gái như thế.

Bà sinh ra trên mảnh đất Thái Bình, vùng quê lúa hiền hòa nhưng giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của bà không có nhiều đủ đầy. Những năm tháng nghèo khó, mất mát và chiến tranh đã khiến người con gái ấy sớm hiểu nỗi khổ của người dân mất nước, hiểu giá trị của độc lập, tự do và hiểu rằng nếu quê hương còn bóng giặc thì không ai có thể sống yên lành cho riêng mình.

Từ khi còn rất trẻ, Nguyễn Thị Chiên đã tham gia hoạt động cách mạng. Bà làm du kích, xây dựng cơ sở, vận động quần chúng, cùng Nhân dân bảo vệ làng xóm, chống càn, chống phá hoại giao thông, giữ vững phong trào kháng chiến ngay trên quê hương mình.

Hoạt động du kích ở vùng quê bị địch kiểm soát không hề dễ dàng. Đó là những ngày phải vừa làm dân, vừa làm chiến sĩ; vừa cấy lúa, gánh nước, lo việc nhà, vừa bí mật nắm tình hình địch, chuyển tin, che giấu cán bộ, tổ chức chiến đấu. Một bước đi sơ suất có thể bị theo dõi. Một lời nói không khéo có thể khiến cơ sở bị lộ. Một đêm đi công tác có thể không kịp trở về.

Nhưng Nguyễn Thị Chiên không lùi bước.

Ở bà có sự gan dạ của người chiến sĩ, sự sắc sảo của người cán bộ cơ sở và sự bền bỉ của người phụ nữ nông thôn. Bà hiểu từng con đường làng, từng bờ ruộng, từng lối đi, từng ngôi nhà có thể che chở cán bộ. Chính từ mảnh đất quê hương ấy, bà cùng đội du kích đã biến sự quen thuộc của làng quê thành lợi thế chiến đấu, biến lòng dân thành thành lũy vững chắc trước quân thù.

Có những lần địch càn vào làng, bà cùng đồng đội bình tĩnh đối phó.

Có những lần phải đối mặt với hiểm nguy, bà vẫn mưu trí tìm cách bảo vệ cơ sở.

Có những trận đánh, người nữ du kích trẻ đã chỉ huy đồng đội chiến đấu gan dạ, bắt sống địch, thu vũ khí, làm cho quân thù phải khiếp sợ trước sức mạnh của những người dân tưởng chừng nhỏ bé nơi đồng quê Bắc Bộ. Theo tư liệu Quân đội nhân dân, trong tháng 12/1951, Nguyễn Thị Chiên cùng đồng đội đã bất ngờ bắt sống 4 tên địch khi chúng đi sục vào làng; riêng bà bắn hạ 3 tên, bắt sống 4 tên và thu được 1 súng.

Nhưng con đường cách mạng không chỉ có chiến công. Nó còn có tù đày, tra tấn, những thử thách nghiệt ngã đối với lòng trung thành.

Tháng 4/1950, trong khi đưa cán bộ về hoạt động tại xã, Nguyễn Thị Chiên bị thực dân Pháp bắt. Suốt nhiều tháng bị giam cầm, địch tìm mọi cách dụ dỗ, tra tấn, buộc bà khai báo cơ sở cách mạng.

Chúng nghĩ rằng một người con gái trẻ sẽ sợ hãi.

Chúng nghĩ rằng đòn roi có thể làm bà khuất phục.

Chúng nghĩ rằng nhà tù có thể cắt đứt niềm tin của người du kích với cách mạng.

Nhưng chúng đã lầm.

Nguyễn Thị Chiên không khai.

Không chỉ điểm.

Không phản bội đồng đội.

Không đánh đổi sự sống của mình lấy sự an toàn giả tạo mà kẻ thù đưa ra.

Thân thể có thể đau đớn, nhưng ý chí của bà vẫn vững vàng. Nhà tù có thể giam giữ bước chân, nhưng không thể giam giữ được lòng yêu nước. Trước sự tàn bạo của kẻ thù, bà vẫn giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Sau khi thoát khỏi tù đày, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục hoạt động, tiếp tục chiến đấu, tiếp tục gắn bó với quê hương và phong trào du kích. Điều làm nên vẻ đẹp của bà không chỉ là sự dũng cảm trong một trận đánh, mà là sự bền bỉ qua nhiều năm tháng: bền bỉ bám đất, bám dân, bám phong trào; bền bỉ giữ niềm tin dù phải đối mặt với hiểm nguy và mất mát.

Năm 1952, tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi ấy bà mới 22 tuổi, trở thành nữ anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Bà còn được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người.

Hai mươi hai tuổi — một tuổi đời còn rất trẻ.

Ở tuổi ấy, nhiều người còn đang mơ những giấc mơ riêng, còn mong một mái nhà bình yên, còn nghĩ đến hạnh phúc giản dị của đời mình. Nhưng Nguyễn Thị Chiên đã sống một tuổi trẻ khác: tuổi trẻ gắn với làng quê kháng chiến, với đêm liên lạc bí mật, với trận đánh chống càn, với nhà tù địch và với niềm tin không khuất phục.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Chiên khiến ta xúc động bởi đó là vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: vừa bình dị, vừa phi thường; vừa mềm mại, vừa kiên cường; vừa gắn bó với ruộng đồng, làng xóm, vừa sẵn sàng đứng lên chiến đấu khi Tổ quốc cần.

Hôm nay, đất nước đã hòa bình. Những cánh đồng Thái Bình lại xanh lên trong nắng. Những con đường làng không còn bóng quân thù. Những người trẻ được học tập, lao động, ước mơ và xây dựng tương lai trong điều kiện bình yên hơn rất nhiều so với thế hệ đi trước.

Nhưng câu chuyện về Nguyễn Thị Chiên vẫn còn nguyên giá trị.

Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng lòng yêu nước không phải điều xa vời. Lòng yêu nước có thể bắt đầu từ việc yêu quê hương mình, sống có trách nhiệm với cộng đồng, dám đứng về phía điều đúng, biết vượt qua khó khăn, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng.

Noi gương Nguyễn Thị Chiên hôm nay không phải là cầm súng ra trận như năm xưa, mà là học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, sống trung thực, sống có bản lĩnh, biết yêu thương con người và biết cống hiến cho quê hương, đất nước bằng những việc làm cụ thể.

Nguyễn Thị Chiên đã đi qua thời hoa lửa bằng một cuộc đời đẹp đẽ.

Một cuộc đời của người con gái quê lúa.

Một cuộc đời của người du kích kiên trung.

Một cuộc đời chứng minh rằng phụ nữ Việt Nam, dù bước ra từ ruộng đồng bình dị, vẫn có thể trở thành anh hùng khi trong tim cháy lên tình yêu Tổ quốc.

Giữa thời hoa lửa, có một người con gái Thái Bình đã biến tuổi hai mươi của mình thành niềm tự hào của non sông.

Người con gái ấy mang tên Nguyễn Thị Chiên — bông lúa kiên cường trên quê hương Việt Nam anh hùng.