Trần Hải Phụng

Đồng chí Trần Lương tức Trần Hải Phụng sinh trưởng trong một gia đình nông dân khá giả, giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Thân sinh của ông là cụ Trần Xiển, thân mẫu là cụ Lê Thị Tửu đều đã qua đời từ sớm. Ông sinh ra trong gia đình có bảy anh chị em, ông là trưởng. Trong năm anh em trai ông thì có tới ba người là sĩ quan cao cấp của quân đội, một nhà khoa học và một nhà giáo.

Xã Trung Lễ cùng với xã Tùng Ảnh của huyện Đức Thọ là hai vùng đất hiếu học, rất trọng chữ nghĩa. Từ nhỏ, ông được học chu đáo tại quê nhà, lớn lên ông được ra Vinh học ở Trường Quốc học - nay là Trường phổ thông trung học Huỳnh Thúc Kháng. Tại đây ông bắt đầu tham gia các hoạt động yêu nước và cách mạng nên bị mật thám Pháp truy lùng, phải chạy sang Lào rồi sang Campuchia dạy học và hoạt động.

Cuối năm 1944, từ Campuchia ông về Sài Gòn hoạt động trong phong trào Việt Minh rồi tham gia giành chính quyền ở Sài Gòn - Gia Định trong Cách mạng tháng Tám 1945. Đúng ngày 23 tháng 9 năm 1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn - mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai thì ông nhập ngũ, và gắn cuộc đời binh nghiệp của mình với chiến trường Đông Nam Bộ - mà chủ yếu ở Sài Gòn - Gia Định suốt 30 năm chiến tranh ròng rã. Những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông thuộc quân số của Đại đội 1 - Chi đội 1 của Khu 7, chiến đấu ở Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định và vùng phụ cận. Từ người chiến sĩ, qua khói lửa chiến tranh, ông trở thành cán bộ chỉ huy đại đội, tiểu đoàn, rồi trung đoàn. Từ tháng 10 năm 1949, ông trở thành Tham mưu trưởng của Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn cho đến khi đi tập kết.