Trần Hanh – Phi Công Anh Hùng, Nhà Lãnh Đạo Quân Đội Tiêu Biểu

Trần Hanh (29 tháng 11 năm 1932 – 5 tháng 12 năm 2024), tên khai sinh là Trần Huy Hanh, là Trung tướng Không quân Nhân dân Việt Nam, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, một trong những phi công tiêm kích đầu tiên của Việt Nam bắn rơi máy bay Mỹ F-105 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ông đồng thời là nhà lãnh đạo quân đội và chính trị gia, từng giữ nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước.

Thân thế và bước đầu binh nghiệp

Trần Hanh sinh tại làng Tức Mặc, xã Lộc Vượng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Sinh trưởng trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia cách mạng. Tháng 12 năm 1946, ông gia nhập Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực thanh niên và thông tin liên lạc.

Tháng 4 năm 1947, khi thực dân Pháp tái chiếm vùng đồng bằng Bắc Bộ, ông thoát ly gia đình theo cách mạng. Tháng 9 năm 1949, Trần Hanh nhập ngũ, được đào tạo tại Trường Quân chính Liên khu 3 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1950.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông đảm nhiệm nhiều cương vị chính trị viên ở các đơn vị chủ lực, chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 320 cho đến ngày tiếp quản miền Bắc năm 1954.

Trở thành phi công và lập chiến công trên bầu trời

Sau hòa bình ở miền Bắc, tháng 9 năm 1956, Trần Hanh được tuyển chọn đi đào tạo phi công tiêm kích MiG-17 tại Trung Quốc. Sau nhiều năm huấn luyện, ông trở thành cán bộ chỉ huy huấn luyện bay và đến năm 1964 về nước, giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 1, Trung đoàn 921 (Đoàn Không quân Sao Đỏ), quân hàm Đại úy.

Tháng 4 năm 1965, ông tham gia những trận không chiến đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam, bảo vệ cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) – mục tiêu chiến lược trọng yếu. Ngày 4 tháng 4 năm 1965, trong một trận không chiến ác liệt, Trần Hanh đã trực tiếp bắn rơi máy bay F-105D của Không quân Mỹ, ghi dấu mốc lịch sử cho lực lượng tiêm kích Việt Nam.

Dù máy bay bị hư hỏng và phải hạ cánh khẩn cấp tại Nghệ An, ông được nhân dân địa phương cứu giúp an toàn. Sau đó, ông tiếp tục chỉ huy nhiều trận không chiến, trong đó có trận bắn rơi trực thăng Mỹ trên bầu trời Hòa Bình năm 1966.

Sự nghiệp chỉ huy và lãnh đạo

Từ năm 1965, Trần Hanh liên tục được giao các cương vị chỉ huy quan trọng:

• Trung đoàn phó, rồi Trung đoàn trưởng Trung đoàn 921

Sau năm 1975, ông tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ cấp cao:

• Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam

Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1984, Trung tướng năm 1989.

Từ trần và ghi nhận

Trung tướng Trần Hanh từ trần lúc 8 giờ 56 phút ngày 5 tháng 12 năm 2024, hưởng thọ 92 tuổi.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu là:

• Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (1967)