TRẦN HIỀN QUANG – NGƯỜI ANH HÙNG CÔNG BINH TRÊN SÔNG NƯỚC TÂY NAM BỘ

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chiến trường Tây Nam Bộ không chỉ có những trận đánh trên đồng ruộng, trong làng xóm hay giữa những cánh rừng tràm. Trên hệ thống sông ngòi chằng chịt của miền Tây, những người lính công binh còn phải đối đầu với tàu chiến đối phương bằng lòng dũng cảm, sự kiên trì và khả năng ngụy trang, lựa chọn thời cơ chính xác.

Một trong những người tiêu biểu là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Hiền Quang.

Từ người lính bộ binh đến chiến sĩ công binh

Trần Hiền Quang sinh năm 1928, dân tộc Kinh, quê xã Ninh Quới, huyện Hồng Dân, tỉnh Minh Hải, nhập ngũ tháng 1-1947.

Từ năm 1947 đến năm 1954, ông chiến đấu và hoạt động chủ yếu tại chiến trường miền Tây Nam Bộ. Những năm đầu, ông là chiến sĩ bộ binh. Từ năm 1950, ông chuyển sang lực lượng công binh, thực hiện nhiệm vụ đánh tàu trên các tuyến sông.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Người chiến sĩ phải bí mật tiếp cận những tuyến đường thủy nằm sâu trong vùng đối phương kiểm soát, đưa thủy lôi vào trận địa, ngụy trang, kiên trì chờ đợi và chỉ được hành động khi mục tiêu quan trọng lọt đúng vị trí.

Trần Hiền Quang nhanh chóng thể hiện phẩm chất gan dạ, bình tĩnh, kiên trì và mưu trí.

Trận Phong Điền – kiên nhẫn chờ đến phút cuối

Tháng 1-1950, Trần Hiền Quang tham gia trận đánh tàu trên sông Phong Điền, Ô Môn, Cần Thơ.

Đây là khu vực nằm sâu trong vùng đối phương kiểm soát, xung quanh có nhiều đồn bốt và hệ thống phòng bị chặt chẽ.

Ông chỉ huy đơn vị bí mật len lỏi suốt đêm để tiếp cận mục tiêu. Khi bố trí xong trận địa thì trời đã sáng. Để hạn chế nguy hiểm cho đồng đội, Trần Hiền Quang cho phần lớn anh em rút trước, còn mình trực tiếp phụ trách hai tổ ở lại.

Sáng hôm sau, tàu đối phương xuất hiện.

Ông bình tĩnh chờ cho chiếc tàu tiến đến gần mới ra tay.

Thủy lôi phát nổ, đánh chìm chiếc tàu.

Sau đó, ông chỉ huy đồng đội tiếp tục chiến đấu rồi nhanh chóng rút khỏi khu vực an toàn.

Đó là một trong những trận đánh mở đầu cho chuỗi chiến công của người chiến sĩ công binh trên những dòng sông Tây Nam Bộ.

24 giờ giữa dòng Sa Nô

Tháng 3-1952, tại sông Sa Nô, Ô Môn, Cần Thơ, Trần Hiền Quang chỉ huy một tổ vượt hơn 50 km đường sông để tới khu vực bố trí trận địa.

Sông sâu, nước chảy xiết, thời tiết lạnh và điều kiện hoạt động hết sức khó khăn.

Ông vừa trực tiếp làm nhiệm vụ, vừa động viên đồng đội kiên trì suốt 24 giờ để bố trí bằng được thủy lôi.

Nhưng mục tiêu chưa xuất hiện.

Họ tiếp tục chờ.

Đến sáng ngày thứ ba, tàu đối phương mới tiến tới. Lần này, đối phương thận trọng hơn, cho bộ binh đi dọc hai bên bờ để bảo vệ đoàn tàu.

Lực lượng tuần tra tiến đến rất gần nơi ẩn nấp.

Trần Hiền Quang vẫn giữ bí mật.

Ông chờ đúng thời cơ chiếc tàu lọt vào vị trí đã tính toán mới cho kích nổ.

Chiếc tàu bị đánh chìm tại chỗ.

Sau trận đánh, ông tổ chức cho đồng đội luồn ra phía sau đội hình đối phương và rút về căn cứ an toàn.

Một trận đánh góp phần làm thất bại cuộc càn lớn

Tháng 12-1952, đối phương huy động 25 tàu và 4 tiểu đoàn bộ binh mở một cuộc càn lớn từ Cần Thơ vào vùng mới giải phóng.

Trần Hiền Quang cùng đồng đội nghiên cứu địa hình, lựa chọn vị trí đặt thủy lôi trên sông Cái Xình, Long Mỹ rồi bí mật chiếm lĩnh trận địa.

Một chiếc tàu lớn tiến đến và dừng gần vị trí đặt thủy lôi để đưa quân lên bờ.

Ông không cho kích nổ ngay.

Trần Hiền Quang kiên nhẫn chờ thời cơ thích hợp rồi mới phát lệnh.

Một tiếng nổ lớn vang lên.

Theo tư liệu được cung cấp, chiếc tàu bị phá hủy, nhiều binh lính và sĩ quan đối phương bị tiêu diệt. Trận đánh gây tác động mạnh, khiến lực lượng đối phương hoang mang và phải bỏ dở cuộc càn.

Ba ngày đêm chờ một thời cơ

Tháng 12-1953, trong trận đánh trên sông Thi Đội, Ô Môn, thử thách lớn nhất lại chính là sự chờ đợi.

Trần Hiền Quang cùng một chiến sĩ phải bí mật bám trận địa suốt ba ngày đêm.

Trời mưa, lạnh, muỗi rừng và điều kiện sinh hoạt thiếu thốn liên tục thử thách sức chịu đựng của hai người.

Nhưng họ không rời vị trí.

Cuối cùng, thời cơ xuất hiện.

Thủy lôi được kích nổ đúng lúc, đánh chìm một tàu và tiêu diệt lực lượng đối phương trên tàu.

Sự kiên trì ấy trở thành một phẩm chất đặc biệt trong những trận đánh của Trần Hiền Quang: có thể chờ hàng giờ, thậm chí nhiều ngày, nhưng khi thời cơ đến phải hành động chính xác.

Trận Bến Nhức năm 1954 – mưu trí giữa vòng kiểm soát

Tháng 2-1954, Trần Hiền Quang nhận nhiệm vụ đánh đoàn tàu của bộ tham mưu đối phương đi kiểm tra khu vực Bến Nhức, Châu Thành, Cần Thơ.

Ông trực tiếp nghiên cứu địa hình rồi tổ chức lực lượng thực hiện nhiệm vụ.

Để đưa thủy lôi vào khu vực mục tiêu mà không bị phát hiện, đơn vị sử dụng một chiếc xuồng, giấu thủy lôi phía dưới và chất những bao rơm lên trên, ngụy trang thành phương tiện vận chuyển của dân.

Sau khi bố trí xong, Trần Hiền Quang lại cho phần lớn đồng đội rút trước. Chỉ còn ông và hai người ở lại chờ mục tiêu.

Khoảng 6 giờ 30 phút sáng hôm sau, đoàn tàu xuất hiện.

Một chiếc tàu bảo vệ tiến sát vị trí ẩn nấp.

Ông vẫn không hành động.

Mục tiêu của ông là chiếc tàu chỉ huy.

Trần Hiền Quang bình tĩnh để chiếc tàu bảo vệ đi qua. Khi tàu chỉ huy tiến đúng vào vị trí, ông mới kích nổ thủy lôi.

Chiếc tàu bị đánh chìm.

Vụ nổ ở cự ly gần khiến bản thân Trần Hiền Quang bị sức ép. Nhưng ông vẫn cố gắng dìu một đồng đội bị thương trở về căn cứ an toàn.

Đó không chỉ là bản lĩnh của một người chỉ huy mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm với đồng đội ngay trong tình huống nguy hiểm.

Người chỉ huy công binh của Đại đoàn 330

Theo tư liệu, qua những năm làm nhiệm vụ, Trần Hiền Quang cùng đơn vị đã lập nhiều chiến công trên các tuyến sông miền Tây, trong đó có thành tích đánh chìm 5 tàu chiến, 1 xe lội nước, đánh hỏng nặng 2 tàu khác, đồng thời góp phần gây nhiều tổn thất cho lực lượng đối phương.

Những trận đánh trên sông còn góp phần hỗ trợ phong trào chiến tranh du kích và tác động đến cục diện chiến đấu tại Khu 9.

Trần Hiền Quang được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, nhiều lần được tiểu đoàn và quân khu khen thưởng, 4 lần được bầu là Chiến sĩ thi đua của tiểu đoàn và Quân khu Tây Nam Bộ.

Ngày 7-5-1956, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Huân chương Quân công hạng Ba và tuyên dương danh hiệu:

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN

Khi được tuyên dương, Trần Hiền Quang là Đại đội trưởng công binh thuộc Đại đoàn 330, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.