TRẬN HÓA TRANG TẬP KÍCH CỦA 24 NỮ DU KÍCH ĐÁNH BỌN ĐỊCH GIỮA BAN NGÀY Ở CHỢ THỌ TRƯƠNG (THANH MIỆN)

Trận đánh xảy ra ngày 1-3-1953, đã trên 40 năm. Là người được trực tiếp tham gia trận đánh, tôi muốn ghi lại trận đánh này bằng người thực việc thực, hy vọng giúp phần nào cho sự nghiên cứu kinh nghiệm của nữ du kích đánh giặc.


Chợ Thọ Trương nằm ở phía đông bắc thôn Thọ Trương thuộc xã Lam Sơn, chia làm 4 thôn: thôn Thọ Trương nằm giữa và là thôn to nhất, thôn Kim Trang ở xóm đông có một nhà thờ nhỏ, có mấy gia đình giáo dân, phía tây có thôn ấp Lam Sơn, phía tây nam là thôn Thọ Xuyên. Các xã bên cạnh có xã Phạm Kha, Đoàn Tùng, Hồng Quang. Mặc dù địch o ép, khủng bố và bắt phải lập hội tề nhưng tất cả chánh phó hương chủ đều do ta cử ra, lựa chiều đấu tranh hợp pháp với giặc, bảo vệ quyền lợi nhân dân. Trừ một vài tên ngầm làm chỉ điểm cho giặc, còn đại bộ phận nhân dân một lòng một dạ hướng về kháng chiến.


Chợ Thọ Trương chỉ cách bốt quận Trương có 70m và chung quanh địch đóng quân dày đặc. Phía tây bắc, cách 1,5 km có tháp canh nhà thờ Gừng, thôn công giáo toàn tòng phản động khét tiếng. Phía đông bắc, có tháp canh nhà thờ Đọ. Phía đông có tháp canh nhà thờ Ba Đông. Phía đông nam là bốt Triệu Nội có 1 đại đội lính địch, chính nam có bốt Neo đóng 1 đại đội. Phía tây nam là tháp canh nhà thờ An Lạc và bốt Hoành Bồ. Mỗi nơi chỉ cách chợ Trương khoảng từ 1,5 km - 2 km. Riêng quận Trương là quận hành chính, sự hoạt động của địch nặng về mơn chớn, phỉnh phờ, lừa bịp dân, thường tung chỉ điểm ngầm báo cho chúng những tin về hoạt động của ta. Cán bộ, dân quân - du kích không ít bị chỉ điểm vây bắt và giết chết như trận vây bắt và giết chết 5 du kích ở ao làng Thọ Trương, trong đó có anh Vũ Thuật và Đỗ Kiểm bị bắn chết ngay tại chỗ. Anh Nguyễn Văn Thạch lúc đó là bí thư chi bộ cúng bị bắn chết ngay ở cầu cuối đường 20.


Hàng ngày, chợ Trương có từ 20 - 30 tên bảo hoàng vào chợ để kiểm soát và quấy nhiễu nhân dân. Nhằm tiêu diệt bọn lính bảo hoàng này, dưới sự chỉ đạo chặt chẽ và hướng dẫn của Ban chỉ huy Huyên đội Thanh Miện mà trực tiếp là đồng chí Điều, huyện đội trưởng, đảng ủy, UBKCHC và xã đội Lam Sơn hạ quyết tâm sử dụng nữ du kích giả làm người đi chợ trà trộn đột nhập vào chợ Trương lúc chợ đông, dùng đấu đong, đòn gánh, dao găm tập kích địch; đồng thời có kế hoạch kết hợp chặt chẽ giữa đánh địch và đấu tranh chính trị để tránh sự khủng bố của địch, đảm bảo an toàn cho dân.


Kế hoạch là dùng 24 nữ du kích của các xã Lam Sơn, Phạm Kha, Đoàn Tùng và Hồng Quang, cử nữ đồng chí Hoa là cán sự huyện trực tiếp chỉ huy trận đánh. Ngoài ra, còn được đồng chí Lựa - cán bộ trung đội và một chiến sĩ của đại đội Lý Thường Kiệt mang 2 tiểu liên đi cùng đồng chí Hoa sẵn sàng chi viện hỏa lực; đồng thời còn có một tiểu đội có trung liên của đại đội bố trí ở cụm tre sẵn sàng đánh địch ở tháp canh Gừng ra chặn đường rút lui của chị em.


Theo kế hoạch, đúng 7 giờ sáng ngày 1-3-1953, các lực lượng đã tập kết đay đủ ở thôn ấp Lam Sơn. Sau khi trinh sát thấy ở bốt quận không có gì đặc biệt ảnh hưởng tới trận đánh và sau khi kiểm tra chuẩn bị đã đầy đủ, hồi 7 giờ 45 phút toàn lực lượng chia làm 3 mũi tiến quân. Mũi thứ nhất do đồng chí Vũ Thị Lý là xã đội phó xả Lam Sơn trực tiếp chỉ huy, đi từ đường thôn Thọ Xuyên tiến qua cánh đồng, rồi đột nhập vào chợ. Mũi thứ hai từ ấp Lam Sơn do tôi - Trần Thị Núi (tức Xuân Liên) là chi ủy viên, hội trưởng phụ nữ xã Lam Sơn chỉ huy đi theo đường cổng chùa Trương đột nhập vào chợ. Mũi thứ ba do đồng chí Hoa, cán sự Huyện đội chỉ huy chung trận đánh, trực tiếp chỉ huy và có đồng chí Lựa cán bộ trung đội theo sát giúp đỡ. Mũi 3 đi theo đường thôn Dừa, xã Hồng Quang, rồi theo đường làng xóm Ngũ Thương, đột nhập vào chợ.


Khoảng 9 giờ sáng, sau khi quan sát thấy tất cả các mũi đã đột nhập và sẵn sàng tấn công, đồng chí Hoa "ngả nón ở trên đầu" ra lệnh tấn công. Ngay lập tức, các chiến sĩ đã dùng đấu đong, đòn gánh đồng loạt tấn công. Tôi - Trần Thị Núi - dùng đòn gánh phang mạnh vào gáy một tên địch. Tên này loạng choạng, tôi cầm tay áo nó kéo xuống định bắt sống nhưng tên thứ hai lao tới dùng báng súng đánh phía sau. Đồng chí Lựa lập tức dùng tiểu liên bắn một phát, tên này chết ngay. Còn tên thứ nhất cố tình kháng cự bị tôi dùng đấu đong ghè tiếp vào đầu mấy chiếc, tên này cũng chết ngay tại chỗ.


Mũi đồng chí Lý đánh một tên, nó nhảy xuống ao; đồng chí Lý và một đồng đội nữa cũng nhảy xuống ao đánh chết tên này. Toàn chợ, chỗ này đòn gánh, chỗ kia đấu đong, đánh đồn dập; gạo, khoai, quà bánh, thịt, cá đổ tứ tung. Nhân dân thì vừa kêu "Việt Minh" vừa chạy. Bọn lính bảo hoàng chạy vội về bốt. Cùng lúc, chánh - phó hương chủ và một số dân đã được chuẩn bị từ trước chạy vào quận, vừa chạy vừa kêu: "Viêt Minh về đông lắm, cứu chúng con với"! Bọn địch rất hoang mang, đóng cổng lại. Mãi về sau chúng mới hoàn hồn, dùng súng cối và đại liên bắn đuổi theo vu vơ.


Trận đánh diễn ra trong vòng 5 phút, rất nhanh, mạnh mẽ, táo bạo và gọn gàng. Kết quả, địch chết 3 tên và bị thương một số. Ta thu 7 khẩu súng trường và tiểu liên, bảo tồn được lực lượng và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho nhân dân. Trận đánh gây được tiếng vang trong dân và lực lượng vũ trang, góp phần đẩy mạnh du kích chiến tranh, gây cho địch hoang mang sợ hãi, buộc chúng phải co lại.


Sau đó, Đài tiếng nói Việt Nam, báo chí của ta, đài các nước anh em và đài của địch cúng loan tin trận đánh hay này của nữ du kích.

Lực lượng vũ trang rất phấn khởi, nhất là nữ du kích tự hào là mình đã sánh vai cùng với nam giới giết giặc lập công.