TRẦN HÙNG VÁCH – NGƯỜI CHỈ HUY XE TĂNG ĐI SUỐT MÙA XUÂN 1975

Trong ký ức của những người lính xe tăng từng tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, có một hình ảnh rất đặc biệt: những đoàn xe nối dài trên các tuyến đường, động cơ hoạt động liên tục, người lính gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Sau nhiều năm chiến đấu, chiến trường bước vào một giai đoạn có những thay đổi rất nhanh. Những chiến thắng liên tiếp ở Tây Nguyên và miền Trung tạo ra một chuyển biến lớn về cục diện. Các đơn vị quân đội được lệnh cơ động với tốc độ cao, tranh thủ thời cơ để tiến về phía Nam. Trong dòng người và phương tiện ấy có những kíp xe tăng mà người chỉ huy phải vừa tổ chức chiến đấu, vừa bảo đảm cho chiếc xe của mình luôn sẵn sàng tiến lên. Trần Hùng Vách là một trong những người lính xe tăng gắn với chặng đường ấy. Với người chỉ huy xe tăng, trách nhiệm không chỉ nằm ở việc điều khiển hỏa lực mà còn là quan sát chiến trường, lựa chọn hướng tiến, giữ liên lạc với đơn vị và phối hợp với bộ binh. Trong một cuộc tiến công quy mô lớn, những yêu cầu ấy càng trở nên quan trọng bởi đội hình phải di chuyển nhanh nhưng vẫn giữ được khả năng chiến đấu. Mùa Xuân 1975 bắt đầu trong bối cảnh chiến trường miền Nam có những biến động mạnh. Ngày 10 tháng 3 năm 1975, lực lượng cách mạng mở cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột, mở đầu cho Chiến dịch Tây Nguyên. Sau những diễn biến nhanh chóng tại Tây Nguyên, các đơn vị Quân Giải phóng tiếp tục phát triển tiến công. Việc đối phương rút khỏi một số khu vực tạo ra tình trạng thay đổi nhanh trên chiến trường. Các đơn vị xe tăng – thiết giáp được huy động để tăng tốc độ cơ động và hỗ trợ hỏa lực cho bộ binh. Đối với người lính xe tăng, những ngày tháng 3 năm ấy là những ngày gần như không có khái niệm về một nhịp sống bình thường. Hành quân nối tiếp hành quân. Có khi vừa đến một địa điểm, đơn vị đã nhận lệnh tiếp tục di chuyển. Xe phải được kiểm tra nhanh, nhiên liệu và đạn dược được bổ sung, rồi đội hình lại lên đường. Đường hành quân nhiều đoạn bị hư hỏng, cầu cống có nơi bị phá, nhưng yêu cầu đặt ra là phải tiến nhanh. Người chỉ huy phải tính toán từng chặng đường để xe tăng không bị tụt lại phía sau. Một chiếc xe bị hỏng có thể ảnh hưởng đến cả đội hình. Vì vậy, công tác kỹ thuật được tiến hành ngay trên đường hành quân. Người lính sửa xe phải làm việc trong điều kiện thiếu thốn, nhiều khi bên cạnh vẫn còn tiếng súng và máy bay. Trong chiến đấu, chiếc xe tăng vừa là phương tiện cơ động vừa là một pháo đài thép. Nhưng lớp thép ấy không thể bảo vệ hoàn toàn người lính trước mọi loại hỏa lực. Người chỉ huy xe phải quan sát liên tục để phát hiện các vị trí có thể gây nguy hiểm cho xe. Khi phối hợp với bộ binh, xe tăng phải tiến lên đúng thời điểm, dùng hỏa lực chế áp các điểm phòng thủ và tạo điều kiện cho bộ binh phát triển tiến công. Sự phối hợp giữa hai lực lượng quyết định rất nhiều đến hiệu quả của trận đánh. Sau Tây Nguyên, chiến trường miền Trung tiếp tục có những diễn biến nhanh. Huế được giải phóng ngày 26 tháng 3 năm 1975, Đà Nẵng được giải phóng ngày 29 tháng 3 năm 1975. Các lực lượng cách mạng tiếp tục chuẩn bị cho chiến dịch quyết định hướng vào Sài Gòn – Gia Định. Những đơn vị xe tăng cũng được lệnh cơ động về phía Nam. Đối với người lính, mỗi địa danh đi qua đều có một dấu ấn. Có những nơi họ chỉ kịp dừng lại trong thời gian ngắn rồi lại lên đường. Những con đường miền Trung và miền Nam trở thành những cung đường hành quân nối tiếp nhau. Xe tăng chạy ngày, chạy đêm, nhiều khi phải bật đèn hạn chế hoặc di chuyển trong điều kiện thiếu ánh sáng. Người lính trong xe gần như sống cùng tiếng động cơ. Không khí trong khoang xe nóng bức, tiếng máy nổ liên tục, mùi dầu mỡ và khói thuốc súng trở thành những thứ quen thuộc. Những ngày hành quân liên tục cũng thử thách sức khỏe của người lính. Thiếu ngủ, ăn uống vội vàng, đôi khi phải nghỉ ngay bên đường. Nhưng mỗi khi có lệnh tiến lên, mọi người lại nhanh chóng trở về vị trí. Người chỉ huy phải giữ cho kíp xe bình tĩnh và phối hợp chính xác. Chỉ một thao tác sai trong lúc chiến đấu cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Cuối tháng 3 năm 1975, Bộ Chính trị quyết định tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn miền Nam trong thời gian sớm nhất. Ngày 14 tháng 4 năm 1975, chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định được mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh. Các lực lượng từ nhiều hướng được tổ chức tiến về Sài Gòn. Xe tăng – thiết giáp là một trong những lực lượng quan trọng trong đội hình tiến công. Nhiệm vụ của họ là cùng bộ binh phá vỡ các tuyến phòng thủ, chiếm các mục tiêu quan trọng và nhanh chóng tiến vào trung tâm thành phố. Trong những ngày cuối tháng 4, tốc độ tiến quân được đẩy lên rất cao. Đội hình xe tăng phải vượt qua những đoạn đường dài, qua cầu, qua các khu vực dân cư và những tuyến đường có thể còn lực lượng đối phương. Người chỉ huy xe tăng phải liên tục cập nhật tình hình và quyết định hướng di chuyển. Mỗi khi gặp chướng ngại vật, công binh và các lực lượng đi cùng phải nhanh chóng xử lý để đội hình không bị dừng lâu. Với người lính xe tăng, đây là giai đoạn mà sự mệt mỏi gần như bị gạt sang một bên. Tất cả tập trung vào nhiệm vụ phía trước. Những ngày cuối cùng của tháng 4 năm 1975 diễn ra với tốc độ đặc biệt nhanh. Các cánh quân từ nhiều hướng tiến về Sài Gòn. Những chiếc xe tăng trở thành hình ảnh quen thuộc trên các tuyến đường dẫn vào thành phố. Người dân ở nhiều nơi đổ ra đường, có người vui mừng, có người còn chưa hiểu hết những gì đang diễn ra. Đối với những người lính, điều họ cảm nhận rõ nhất là chiến tranh đang đi đến một thời điểm quyết định. Trong đội hình ấy, Trần Hùng Vách cùng đồng đội tiếp tục thực hiện nhiệm vụ của mình. Một người chỉ huy xe tăng trong thời điểm đó phải đối diện với nhiều tình huống bất ngờ. Đường phố có thể đông người, các tuyến đường có thể bị tắc nghẽn, thông tin liên lạc đôi khi không liên tục. Nhưng mệnh lệnh chung vẫn là tiến nhanh, giữ đội hình và chiếm lĩnh các mục tiêu được giao. Xe tăng phải di chuyển thận trọng nhưng không được để mất thời cơ. Khi tiến vào khu vực đô thị, cách sử dụng xe tăng cũng khác với chiến trường rừng núi. Người chỉ huy phải quan sát các tòa nhà, ngã tư, chướng ngại vật và những vị trí có thể có hỏa lực chống tăng. Bộ binh đi cùng có nhiệm vụ hỗ trợ bảo vệ xe khỏi các mối đe dọa ở cự ly gần. Đây là sự phối hợp chặt chẽ giữa phương tiện cơ giới và người lính bộ binh. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, các lực lượng cách mạng tiến vào trung tâm Sài Gòn. Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trở thành một trong những hình ảnh được ghi lại và lưu giữ lâu dài trong lịch sử. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa tuyên bố đầu hàng. Chiến tranh kết thúc tại miền Nam Việt Nam. Đối với những người lính đã đi qua những chiến trường suốt nhiều năm, thời khắc ấy mang theo nhiều cảm xúc. Có niềm vui vì chiến tranh chấm dứt, nhưng cũng có nỗi nhớ về những người đồng đội đã không thể đi đến ngày cuối cùng. Một chiến thắng của cả một chiến dịch luôn được tạo nên từ rất nhiều con người. Những người chỉ huy, lái xe, pháo thủ, thợ máy, chiến sĩ bộ binh, công binh, thông tin và hậu cần đều góp phần vào hành trình ấy. Người chỉ huy xe tăng như Trần Hùng Vách là một mắt xích trong đội hình lớn đó. Ông không chỉ điều khiển một chiếc xe mà còn phải chịu trách nhiệm về những người cùng kíp xe và nhiệm vụ của đơn vị. Sau ngày 30 tháng 4, những người lính xe tăng bước ra khỏi chiến tranh và bước vào một cuộc sống mới. Với nhiều người, sự chuyển đổi ấy không hề đơn giản. Họ đã quen với tiếng động cơ, tiếng súng và những cuộc hành quân liên tục. Bây giờ, trước mắt họ là cuộc sống thời bình với những công việc mới, những trách nhiệm mới và những gia đình đang chờ đợi. Những người trở về mang theo ký ức về mùa Xuân 1975 và những đồng đội đã hy sinh. Nhiều năm sau, mỗi khi gặp lại nhau, những cựu chiến binh thường nhắc về những cung đường đã đi qua, những chiếc xe từng sát cánh và những người đã nằm lại trên chiến trường. Có những chi tiết tưởng rất nhỏ nhưng lại trở thành ký ức không thể quên: một lần sửa xe giữa đêm, một bữa cơm vội bên đường, một người đồng đội ngủ gục trên ba lô hoặc tiếng động cơ vang lên khi cả đơn vị chuẩn bị tiến quân. Những ký ức ấy làm nên câu chuyện đời lính. Trần Hùng Vách, với vai trò người chỉ huy xe tăng, đã đi qua một mùa Xuân đặc biệt của lịch sử. Từ những chiến trường đầu năm 1975 đến những ngày cuối tháng 4, hành trình của ông gắn với sự cơ động liên tục của lực lượng xe tăng trong cuộc Tổng tiến công. Những chiếc xe thép đi qua nhiều địa danh, từ Tây Nguyên đến miền Trung rồi hướng về Sài Gòn. Mỗi chặng đường là một phần của cuộc chiến đang đi đến hồi kết. Câu chuyện ấy cũng cho thấy sự thay đổi về quy mô và tốc độ tác chiến trong những tháng cuối của cuộc chiến. Nếu những năm trước, nhiều chiến dịch kéo dài trong thời gian dài với những trận đánh giằng co, thì mùa Xuân 1975 chứng kiến những bước tiến nhanh và liên tiếp. Các lực lượng cách mạng tận dụng những chuyển biến trên chiến trường để phát triển tiến công. Xe tăng – thiết giáp, với khả năng cơ động và hỏa lực mạnh, trở thành một trong những lực lượng quan trọng trong các mũi tiến quân. Ngày nay, khi nhìn lại mùa Xuân 1975, hình ảnh những chiếc xe tăng tiến vào Sài Gòn thường được nhắc đến như một biểu tượng của thời khắc chiến tranh kết thúc. Nhưng đằng sau mỗi chiếc xe là một kíp chiến đấu, phía sau mỗi kíp xe là những người lính đã trải qua nhiều năm chiến đấu và hành quân. Những người như Trần Hùng Vách đã góp phần tạo nên câu chuyện về một thế hệ bộ đội xe tăng trưởng thành qua chiến tranh. Họ đã đi qua những cung đường dài, những trận đánh khốc liệt và những ngày tháng thiếu thốn để đến thời khắc cuối cùng của cuộc chiến. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa Xuân 1975. Những con đường năm xưa đã thay đổi, nhiều chiến trường cũ trở thành những khu dân cư, thành phố và vùng sản xuất. Những chiếc xe tăng từng tham gia chiến đấu giờ đây có thể được lưu giữ tại các bảo tàng, di tích như những chứng nhân của một thời kỳ lịch sử. Nhưng ký ức của những người từng ngồi trong khoang xe vẫn là một phần quan trọng giúp thế hệ sau hiểu rằng lịch sử được tạo nên bởi những con người cụ thể. Câu chuyện về Trần Hùng Vách – người chỉ huy xe tăng đi suốt mùa Xuân 1975 – vì thế không chỉ là câu chuyện về một người lính và một chiếc xe tăng. Đó còn là câu chuyện về hành trình của những người lính từ chiến trường đến ngày hòa bình, về tình đồng đội, trách nhiệm và những năm tháng tuổi trẻ đã gắn với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam. Khi tiếng động cơ của những đoàn xe năm xưa đã lắng xuống, điều còn lại là ký ức về những con người đã đi qua chiến tranh và trở về, mang theo câu chuyện của một mùa Xuân mà lịch sử không thể nào quên.