Trần Khánh Duy

ĐÔI CHÂN

TỪNG BƯỚC QUA XÁC CỦA ĐỒNG ĐỘI

Những buổi chiều ở quê thường rất yên bình. Ánh nắng nhạt dần trên cánh đồng, gió thổi nhẹ qua hàng tre trước sân. Nhưng với bác Trần Văn Hòa, mỗi khi chiều xuống, ký ức về những năm tháng chiến tranh lại lặng lẽ quay về như một thước phim cũ.

Bác Hòa sinh năm 9/2/1952. Khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, bác cũng giống như nhiều thanh niên khác trong làng, lên đường nhập ngũ khi vừa bước sang tuổi hai mươi. Ngày rời nhà, mẹ bác nắm chặt tay con trai mà khóc. Bà không nói nhiều, chỉ dặn một câu giản dị:

“Cố gắng sống mà trở về con nhé.”

Nhưng trong chiến tranh, không ai có thể chắc chắn điều đó.

Những năm tháng ở chiến trường là chuỗi ngày đầy gian khổ. Người lính sống trong những căn hầm đất ẩm ướt giữa rừng sâu. Mùa mưa thì nước ngập đến đầu gối, mùa khô thì bụi đất phủ kín quần áo. Lương thực luôn thiếu thốn. Có những ngày cả đơn vị chỉ có vài nắm cơm nhỏ chia nhau.

Bác Hòa kể rằng người lính khi ấy nhiều lúc đói đến mức chỉ cần một nắm cơm trắng cũng trở thành thứ quý giá.

Có những đêm đơn vị phải hành quân trong bóng tối để tránh máy bay địch. Con đường rừng chỉ được soi sáng bằng ánh trăng yếu ớt. Mọi người đi sát nhau, im lặng, chỉ nghe thấy tiếng bước chân và tiếng côn trùng trong rừng.

Nhưng điều khốc liệt nhất vẫn là những trận chiến.

Bác Hòa nhớ rất rõ một trận đánh diễn ra vào một buổi sáng sương mù dày đặc. Khi đơn vị đang di chuyển qua một khu rừng thì bất ngờ tiếng súng vang lên. Đạn bay xé gió, pháo nổ dồn dập khiến mặt đất rung chuyển.

Khói súng và bụi đất hòa vào nhau khiến cả khu rừng trở nên mờ mịt.

Trong cơn hỗn loạn ấy, người lính chỉ biết bám vào nhau mà chiến đấu. Nhưng chiến tranh không bao giờ có chỗ cho sự bình yên lâu dài.

Nhiều đồng đội của bác Hòa đã ngã xuống ngay trong trận đánh ấy.

Mặt đất rừng bắt đầu thấm đỏ bởi máu của những người vừa còn sát cánh chiến đấu bên nhau.

Bác kể rằng trong những giây phút ấy, người lính không còn kịp suy nghĩ nhiều. Họ phải tiếp tục tiến lên, tiếp tục chiến đấu. Có những bước chân phải bước qua thân người đồng đội vừa ngã xuống để tiến về phía trước.

Đó là điều đau đớn nhất mà người lính phải đối mặt trong chiến tranh.

Giữa trận đánh khốc liệt ấy, một người đồng đội thân thiết của bác đã lao tới che chắn khi loạt đạn bất ngờ quét qua. Người lính ấy đã dùng chính thân mình để bảo vệ những người phía sau.

Khi trận đánh tạm lắng xuống, bác Hòa quay lại thì thấy người đồng đội ấy đã nằm lại trên mảnh đất rừng.

Trong ba lô của người bạn ấy vẫn còn một nắm cơm nhỏ được gói vội từ buổi sáng.

Bác Hòa nói rằng lúc đó mình ngồi xuống rất lâu, nhìn nắm cơm ấy mà không thể nói nên lời. Người bạn vừa còn hứa với bác rằng sau chiến tranh sẽ cùng nhau về quê, vậy mà giờ đây chỉ còn lại sự im lặng.

Nhưng người lính không được phép gục ngã.

Bác Hòa cầm nắm cơm ấy lên, ăn vội vài miếng giữa khói súng và mùi đất rừng. Bác nói rằng đó là bữa cơm khó nuốt nhất trong cuộc đời mình.

Mỗi miếng cơm như nghẹn lại trong cổ họng.

Không phải vì nó khô hay vì bác quá mệt, mà vì bác biết rằng người chủ của nắm cơm ấy sẽ không bao giờ còn có thể ăn nó nữa.

“Lúc đó tôi vừa ăn vừa nghĩ,” bác Hòa kể chậm rãi, “mình phải sống… phải sống thay cả phần của những người đã ngã xuống.”

Sau trận đánh ấy, đơn vị của bác chỉ còn lại một số ít người.

Họ ngồi lặng giữa khu rừng, không ai nói với ai một lời. Những người còn sống hiểu rằng chiến tranh đã lấy đi quá nhiều.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh kết thúc, bác Hòa may mắn trở về quê hương.

Ngày bước qua cổng nhà, mẹ bác đã ôm chặt bác mà khóc rất lâu. Bà từng nghĩ rằng có thể sẽ không bao giờ còn được nhìn thấy con trai nữa.

Nhưng trong làng khi ấy, không phải ai cũng có được niềm vui đoàn tụ như vậy.

Có những người mẹ vẫn ngày ngày ra đầu ngõ nhìn con đường làng, chờ đợi một người con không bao giờ trở lại.

Bây giờ, khi chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, bác Hòa đã trở thành một ông lão với mái tóc bạc trắng. Nhưng mỗi khi nhắc đến những năm tháng chiến tranh, giọng bác vẫn trầm xuống.

Bác nói rằng điều ám ảnh nhất trong cuộc đời mình không phải là tiếng súng hay những vết thương, mà là ký ức về những người đồng đội đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nghe bác kể chuyện, tôi mới hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải là điều hiển nhiên.

Nó được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt, và bằng tuổi trẻ của biết bao con người.

Và mỗi khi nhớ lại thời hoa lửa, bác Hòa chỉ nói một câu giản dị:

“Chiến tranh đau lắm… vì thế hòa bình mới quý đến vậy.”