Trận “Khổng Minh tọa lâu”

Trước thắng lợi của Đồng Khởi đợt 1, Khu ủy Khu 8 ban hành chỉ thị lấy ngày 23/9/1960 là ngày các tỉnh trong toàn Khu thực hiện kế hoạch Đồng Khởi đợt 2. Chấp hành chỉ thị, Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre giao nhiệm vụ cho các thị trấn, thị xã phải đẩy mạnh hoạt động để thu hút quân địch, phân tán bớt sức đối phó của địch ở nông thôn.

Ngày 21 và 22/9/1960, hàng vạn nhân dân Bến Tre được huy động vào các chợ tung tin Tiểu đoàn 502 sắp đánh lớn đồng thời mua gạo, muối, dầu lửa để… dự trữ. Khắp nơi tràn ngập người đi chợ làm giá cả tăng vọt.

Ngày 23/9/1960, theo kế hoạch - bất ngờ dân ngừng đi chợ, tiểu thương dẹp quầy hàng, đóng cửa tiệm. Khắp các thị trấn trong tỉnh Bến Tre lặng ngắt như tờ. Các lực lượng quân đội, cảnh sát và hệ thống chính quyền Việt Nam Cộng hòa (VNCH) tại Bến Tre như nín thở chờ đợi điều tồi tệ nhất xảy ra.

Thời điểm đó, trung đội du kích của Tám Vị có hơn 10 người được giao nhiệm vụ giải phóng đồn Long Mỹ (Giồng Trôm) có 36 tay súng. Đồn này do thiếu úy Thanh - một sĩ quan bảo an nổi tiếng "dữ dằn" chỉ huy.

Trong tình hình "không khí tang tóc" bao trùm khắp Bến Tre, thiếu úy Thanh hạ lệnh lính trong đồn "tử thủ chờ tiếp viện. Thằng nào đảo ngũ, tao bắn bỏ mạng". Hắn hạ lệnh cho binh sĩ nấp sẵn trong các lô cốt, công sự chong súng đợi quân ta tấn công vào.

Lượng sức mình, sức địch, Tám Vị không mạo hiểm đánh trực diện. Trước tình thế căng thẳng đó, ông Lê Minh Đào - Tỉnh đội trưởng Bến Tre - yêu cầu Tám Vị đi thẳng vào đồn thuyết phục thiếu úy Thanh đầu hàng.

Trước khi Tám Vị vào đồn, một người của ta bắc loa kêu gọi: "Các anh đã bị lực lượng quân sự hùng hậu của chúng tôi bao vây. Chúng tôi yêu cầu các anh đầu hàng để tránh tang tóc cho 36 gia đình binh sĩ trong đồn. Để các anh yên tâm, chúng tôi sẽ cử người vô đồn thương lượng".

Nhớ lại khoảnh khắc đó, ông kể: "Tôi mặc áo cụt tay, quần đùi, không mang vũ khí. Anh Ba Đào cử một người lính tên Hùng Chín mang súng tiểu liên theo bảo vệ. Tôi quay lại nói với Hùng Chín: “Em quay về đi, cây súng này làm sao bảo vệ được anh trong đồn. Em phải sống bởi còn ba má em nữa, nếu có hy sinh chỉ mình anh thôi". Hùng Chín quay trở ra, một mình tôi đi thẳng vào đồn”.

Ông kể tiếp: "Tới cửa đồn, lính chĩa mũi súng vô đầu gối tôi lạnh toát, quát: Đi đâu? Tôi đáp: Bộ anh không nghe loa phía bên ngoài cử người vô gặp cảnh sát Thanh thương lượng à? Người lính dẹp súng, tôi đi thẳng vô phía trong phòng. Thiếu úy Thanh bước tới đưa tay bắt. Tôi không bắt tay, Thanh rụt tay lại e ngại hỏi: Ông vô đây với mục đích gì? Tôi đáp: Tôi được lệnh của chỉ huy vô đây mời ông đưa anh em ra hàng để tránh đổ máu vô ích cho 36 gia đình. Vì tình nghĩa đồng bào, tôi mong ông xử lý đúng đắn nhất. Thiếu úy Thanh làm thinh một hồi rồi hứa tới sáng sẽ đưa người ra. Tôi không đồng ý, bảo phải ra liền. Thanh phân bua: “Bây giờ trời tối, lộn xộn tôi không kiểm soát được. Ông cứ chờ tới sáng”.

Đang giằng co một hồi thì có tiếng loa của anh Ba Đào vọng vô cho hay sẽ cử tiếp một người mang thư cho tôi. Bức thư nhỏ như lòng bàn tay ghi mấy chữ: Nếu nó đã hứa ra thì đồng ý đi, ép nó cùng đường sẽ giết mình. Tôi làm bộ suy nghĩ một lúc rồi gật đầu: Thôi, sáng ông ra cũng được, nhưng đã hứa thì giữ lấy lời để cứu nhiều sinh mạng đồng bào. Cảnh sát Thanh cho người mang ra một thùng đạn bảo: Gửi anh Tám làm tin. Tôi thấy thùng đạn phát thèm nhưng phải làm bộ lịch sự cảm ơn mà rằng: Ở bên ngoài, chúng tôi có nhiều lắm, đủ sức đánh ông tới bại trận. Ra đến cửa, tôi bắt tay chào Thanh: Mong các anh giải quyết trong hòa bình để chồng vợ đừng phải xa nhau. Tôi bước ra khỏi đồn".

Không ngờ tối hôm đó, quân ta bắt được một người lính đưa thư cầu viện của thiếu úy Thanh lên quận. Hóa ra, hắn chỉ vờ chấp thuận đầu hàng. Để "hớp hồn" địch, ta phát loa đọc nguyên văn bức thư cầu viện của hắn. Đến khoảng 3 giờ sáng, ta dùng trung liên, súng phóng lựu đánh liên tục vào đồn. Đến hừng đông, thì thiếu úy Thanh bung cờ trắng chịu giao nộp vũ khí đầu hàng.

Vừa gặp quân ta, thiếu úy Thanh đề nghị cho gặp lại "anh Tám hồi hôm". Sau cuộc trò chuyện, ông Tám Vị đề nghị với ông Ba Đào tìm cách sử dụng thiếu úy Thanh. Được Ba Đào đồng ý, Tám Vị gặp Thanh nói thẳng: "Anh Thanh à, tôi biết anh dữ chứ không hiền nhưng tôi muốn anh quay về hợp tác với sự nghiệp cách mạng của nhân dân. Chúng tôi cầm tù anh không có lợi gì cho sự nghiệp cách mạng đâu". Viên cảnh sát tù binh xúc động viết một tờ cam kết, hứa sẽ hợp tác với cách mạng, thường xuyên cung cấp tin tức địch cho ta. Sau khi được thả, cảnh sát Thanh đã giữ đúng lời hứa. Tiếc rằng, chỉ một thời ngắn sau đó anh ta chết trận.

Trận đánh này, nếu địch ngoan cố không đầu hàng, trung đội của Tám Vị cũng khó mà giải phóng được đồn.