Trận phục kích Quốc lộ 11b của du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ
Trận phục kích Quốc lộ 11b của du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ
Cuối tháng 10/1952, quân Pháp huy động 4 trung đoàn cơ động, mở cuộc hành quân lấy tên là Lô-ren, đánh chiếm vùng tả ngạn Sông Thao và chốt giữ một số vị trí ở các huyện Tam Nông, Thanh Thủy và Thanh Sơn (tỉnh Phú Thọ). Cùng với lực lượng chủ lực và bộ đội địa phương, lực lượng du kích của tỉnh cũng tích cực chủ động tham gia đánh địch, bảo vệ xóm làng, gây cho địch nhiều tổn thất, trong đó có trận phục kích Quốc lộ 11b của đội du kích xã Lê Đồng, (nay là xã Phúc Lai), huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.Đội du kích xã Lê Đồng có 35 đồng chí, được trang bị súng, mìn, tên nỏ, giáo mác, tổ chức thành 3 bộ phận. Bộ phận 1 gồm 16 đồng chí có nhiệm vụ xây dựng trận địa phục kích và bãi mìn số 1 tại Km 9 trên Quốc lộ 11b; tổ chức thành 4 tổ gồm: tổ giật mìn, tổ trinh sát, tổ bảo vệ, tổ thông tin. Bộ phận 2 gồm 14 đồng chí, có nhiệm vụ chặn đánh khi quân Pháp vào làng, xây dựng bãi mìn số 2 ở khu vực Cầu Kè, đường liên xã. Bộ phận thứ 2 được tổ chức thành 2 tổ gồm tổ giật mìn và tổ phục kích cách bãi mìn 30m. Kế hoạch hiệp đồng chiến đấu là: Ở bộ phận 1, khi địch lọt vào trận địa, tổ mìn giật nổ mìn sau đó rút về tăng cường cho bộ phận 2, tổ bảo vệ kiềm chế thu hút địch, bảo vệ tổ giật mìn rút lui an toàn, tổ thông tin kịp thời truyền đạt thông tin thông suốt, tổ trinh sát giữ nguyên vị trí để quan sát địch. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ giai đoạn 1, toàn bộ phận 1 rút về chiến đấu cùng bộ phận 2. Bộ phận thứ 3 gồm 5 đồng chí có nhiệm vụ giúp nhân dân sơ tán xa khu vực chiến sự.Đúng 10 giờ sáng ngày 09/11/1952, lực lượng bộ binh và cơ giới quân Pháp từ thị trấn Đoan Hùng theo Quốc lộ 11b cơ động lên Yên Bái, đi đầu là mấy chiếc xe bọc thép. Khi địch đến trận địa phục kích của ta, chúng phát hiện bãi mìn nên nhanh chóng dừng lại, triển khai đội hình chiến đấu dọc hai ven đường. Địch cho một số tên đến kiểm tra và dùng tre, nứa rào bãi mìn. Một lúc sau không thấy ta có phản ứng gì, tên quan ba Pháp chỉ huy đứng trên nóc xe phất cờ tiếp tục hành quân. Ngay lúc đó, đồng chí Đặng Văn Tụng, người bảo vệ cho tổ giật mìn, nổ phát súng đầu tiên, tên quan ba trúng đạn ngã lăn từ nóc xe xuống. Bị đánh bất ngờ, quân địch nhanh chóng dùng hỏa lực bắn mạnh vào những nơi nghi có quân du kích của ta. Do bãi mìn không phát huy được, quân địch đông, hỏa lực mạnh nên tổ 1 lui về bộ phận 2 cùng chiến đấu. Quân Pháp dùng “mooc-chi-ê” bắn chặn đường, đồng thời tổ chức lực lượng đuổi theo du kích, do quen thuộc địa hình nên tổ 1 rút về đúng vị trí, an toàn, không bị thương vong.
Diễn biến trận phục kích Quốc lộ 11b của du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ ngày 09/11/1952. Ảnh: BTQK2.Địch tiếp tục bắn phá và tổ chức tìm diệt du kích ta, chúng hung hăng lùng sục trên trục đường vào làng. Lúc 10 giờ 40 phút, tại vị trí phục kích ở Cầu Kè, quân Pháp đến đầu cầu, vì cầu hẹp, chỉ được bắc bằng hai cây gỗ, địch cảnh giác, dừng lại thăm dò, dẫn đến đội hình địch bị ùn tắc. Chọn đúng thời cơ đó, đội du kích đồng loạt nổ súng, một số tên trúng đạn chết ngay tại chỗ, số còn lại lúng túng dàn đội hình để đối phó, tình hình diễn ra theo đúng ý định của ta, địch sa vào bãi mìn, mìn nổ làm chết và bị thương thêm một số tên khác. Do địa hình ruộng lầy, rừng rậm, địch không thể tiếp tục chiến đấu nên đã vội vàng tháo chạy, từ bỏ ý địch vào làng tìm diệt lực lượng du kích.Trong trận này, du kích đã loại khỏi vòng chiến đấu 11 tên địch, trong đó có tên quan ba Pháp. Tuy lực lượng ít, trang bị hạn chế nhưng đội du kích với quyết tâm chiến đấu cao, có kế hoạch chiến đấu sát đúng, hiệp đồng tốt nên đã tiêu diệt được một bộ phận địch, phía ta không có thương vong. Trận phục kích đã trực tiếp ngăn chặn được ý đồ càn quyét, lùng sục giết người cướp của, đốt phá nhà cửa, hoa màu trong khu tự do của ta ở vùng giáp ranh, góp phần làm thất bại cuộc hành quân lấn chiếm và chốt giữ Quốc lộ 11b của địch nhằm phân tán sự đối phó của bộ đội chủ ta trong chiến dịch Tây Bắc.
Không gian trưng bày hiện vật trong kháng chiến chống Pháp tại Bảo tàng Quân khu 2. Ảnh: BTQK2.Hiện nay, Bảo tàng Quân khu 2 đang lưu giữ một số hiện vật của đội du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ sử dụng trong cuộc kháng chiến chống Pháp, trong đó có chiếc mác mà đội đã sử dụng chiến đấu tại trận phục kích Quốc lộ 11b ngày 09/11/1952./.
Diễn biến trận phục kích Quốc lộ 11b của du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ ngày 09/11/1952. Ảnh: BTQK2.Địch tiếp tục bắn phá và tổ chức tìm diệt du kích ta, chúng hung hăng lùng sục trên trục đường vào làng. Lúc 10 giờ 40 phút, tại vị trí phục kích ở Cầu Kè, quân Pháp đến đầu cầu, vì cầu hẹp, chỉ được bắc bằng hai cây gỗ, địch cảnh giác, dừng lại thăm dò, dẫn đến đội hình địch bị ùn tắc. Chọn đúng thời cơ đó, đội du kích đồng loạt nổ súng, một số tên trúng đạn chết ngay tại chỗ, số còn lại lúng túng dàn đội hình để đối phó, tình hình diễn ra theo đúng ý định của ta, địch sa vào bãi mìn, mìn nổ làm chết và bị thương thêm một số tên khác. Do địa hình ruộng lầy, rừng rậm, địch không thể tiếp tục chiến đấu nên đã vội vàng tháo chạy, từ bỏ ý địch vào làng tìm diệt lực lượng du kích.Trong trận này, du kích đã loại khỏi vòng chiến đấu 11 tên địch, trong đó có tên quan ba Pháp. Tuy lực lượng ít, trang bị hạn chế nhưng đội du kích với quyết tâm chiến đấu cao, có kế hoạch chiến đấu sát đúng, hiệp đồng tốt nên đã tiêu diệt được một bộ phận địch, phía ta không có thương vong. Trận phục kích đã trực tiếp ngăn chặn được ý đồ càn quyét, lùng sục giết người cướp của, đốt phá nhà cửa, hoa màu trong khu tự do của ta ở vùng giáp ranh, góp phần làm thất bại cuộc hành quân lấn chiếm và chốt giữ Quốc lộ 11b của địch nhằm phân tán sự đối phó của bộ đội chủ ta trong chiến dịch Tây Bắc.Không gian trưng bày hiện vật trong kháng chiến chống Pháp tại Bảo tàng Quân khu 2. Ảnh: BTQK2.Hiện nay, Bảo tàng Quân khu 2 đang lưu giữ một số hiện vật của đội du kích xã Lê Đồng, Đoan Hùng, Phú Thọ sử dụng trong cuộc kháng chiến chống Pháp, trong đó có chiếc mác mà đội đã sử dụng chiến đấu tại trận phục kích Quốc lộ 11b ngày 09/11/1952./.
