Trần Quang Cơ: Nhà ngoại giao bản lĩnh, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao và nhà chiến lược đối ngoại thời kỳ hậu chiến

Trong lịch sử đối ngoại Việt Nam hiện đại, Đồng chí Trần Quang Cơ (1927 – 2015, quê ở Vị Xuyên, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định) là một nhà lãnh đạo đối ngoại kiệt xuất, nhà ngoại giao bản lĩnh, sắc sảo với hơn 44 năm cống hiến liên tục cho ngành ngoại giao đất nước. Xuất thân là một sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia cách mạng từ năm 1946, ông từng làm công tác giảng dạy và công tác tại Cục Địch vận trước khi chính thức chuyển sang công tác tại Bộ Ngoại giao từ năm 1954. Với tư duy nhạy bén và kiến thức ngoại giao bài bản, ông nhanh chóng trở thành cán bộ nòng cốt, từng làm Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia và là thành viên chính thức của Đoàn đại biểu Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tham gia cuộc đàm phán lịch sử tại Hội nghị Paris về Việt Nam (1968 – 1973).

Sau khi Hiệp định Paris được ký kết và đất nước thống nhất, đồng chí Trần Quang Cơ liên tục đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng như Vụ trưởng Vụ Bắc Mỹ, Vụ trưởng Vụ Tây - Bắc Âu, Vụ trưởng Vụ Đông Nam Á – Nam Á – Nam Thái Bình Dương và Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Việt Nam tại Thái Lan (1982 – 1986). Tại địa bàn Thái Lan – một trong những trung tâm đối ngoại phức tạp nhất Đông Nam Á thời bấy giờ, bằng phong thái lịch lãm, am hiểu sâu sắc tình hình quốc tế và nghệ thuật ngoại giao mềm dẻo, ông đã góp phần quan trọng trong việc giữ vững kênh đối thoại, từng bước tháo gỡ căng thẳng và xây dựng lòng tin giữa Việt Nam với các nước trong khu vực.

Giai đoạn từ năm 1986 đến năm 1997, trên cương vị Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, ông là một trong những kiến trúc sư trực tiếp tham gia chỉ đạo các cuộc thương lượng kéo dài suốt nhiều năm nhằm giải quyết triệt để vấn đề Campuchia bằng giải pháp chính trị. Bên cạnh đó, ông cũng đóng góp nhiều công sức và trí tuệ vào tiến trình đàm phán bình thường hóa quan hệ giữa Việt Nam với các nước lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, tạo tiền đề quyết định đưa đất nước thoát khỏi thế bao vây cấm vận và bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng. Với góc nhìn chiến lược độc lập, ông luôn kiên định quan điểm đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế nhằm bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đồng chí Trần Quang Cơ qua đời năm 2015 tại Hà Nội, hưởng thọ 89 tuổi. Suốt cả cuộc đời cống hiến tận tụy cho sự nghiệp cách mạng và đối ngoại, ông luôn giữ vẹn nguyên phẩm chất người chiến sĩ cộng sản kiên trung, tác phong làm việc cẩn trọng, sâu sắc và tinh thần đổi mới. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho dân tộc, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Nhất, Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.