Trần Quang Khải – Vị tướng tài ba và nhà thơ của thời Trần

Trần Quang Khải (1241–1294) là con trai thứ ba của vua Trần Thái Tông, em vua Trần Thánh Tông. Ông là một trong những nhân vật tiêu biểu của triều Trần, có nhiều đóng góp về chính trị, quân sự, ngoại giao và văn học.

Dưới triều Trần Thánh Tông, ông được phong Chiêu Minh Đại vương. Năm 1274, ông giữ chức Tướng quốc Thái úy; năm 1282, được cử làm Thượng tướng Thái sư, giữ vị trí quan trọng trong triều đình.

Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1288), Trần Quang Khải là một trong những vị tướng chủ chốt. Năm 1285, ông cùng các tướng lĩnh chỉ huy quân Đại Việt tiến công Chương Dương, giành thắng lợi quan trọng, góp phần giải phóng Thăng Long và tạo bước ngoặt cho cuộc kháng chiến.

Sau chiến thắng năm 1285, ông sáng tác bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư”, ca ngợi chiến công Chương Dương, Hàm Tử và nhấn mạnh trách nhiệm xây dựng đất nước trong thời bình:

Đoạt sáo Chương Dương độ,
Cầm Hồ Hàm Tử quan.
Thái bình tu trí lực,
Vạn cổ thử giang san.

Không chỉ là vị tướng tài, Trần Quang Khải còn là nhà ngoại giao và nhà thơ tiêu biểu của thời Trần. Tác phẩm của ông thể hiện khí phách hào hùng, đồng thời cho thấy tâm hồn khoáng đạt, yêu thiên nhiên và cuộc sống thanh bình. Tập thơ Lạc đạo tập của ông nay đã thất truyền, chỉ còn một số tác phẩm như “Lưu gia độ”, “Dã thự”, “Phúc Hưng viên”...

Trần Quang Khải mất năm 1294. Ông được hậu thế ghi nhớ là một danh nhân tiêu biểu của triều Trần, góp phần làm nên hào khí Đông A, với tinh thần yêu nước, ý chí bảo vệ độc lập và khát vọng xây dựng đất nước thái bình.