Trần Quốc Toản

Trần Quốc Toản (chữ Hán: ; 1267–1285), hiệu Hoài Văn hầu, sau được truy tặng tước vương, là tông thất nhà Trần thời Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông, nổi tiếng vì tham gia kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai. Hình ảnh gắn với lá cờ thêu sáu chữ Phá cường địch, báo hoàng ân. Chính sử ghi ít; theo Toàn thư và Cương mục, tháng 10 năm 1282 vua Nhân Tông mở hội nghị Bình Than, thấy ông và Hoài Nhân Vương Kiện còn trẻ nên không cho dự. Quốc Toản hổ thẹn, cầm kiếm bóp nát quả cam lúc không hay, rồi lui về thái ấp huy động hơn nghìn gia nô, sắm vũ khí, đóng thuyền, viết sáu chữ lên cờ. Khi đối trận tự xông trước, giặc lui tránh.

Tháng 4 năm 1285, Nhân Tông sai Chiêu Thành vương, Hoài Văn hầu và Nguyễn Khoái đón đánh quân Nguyên ở bến Tây Kết. Ngày 10 tháng 5, Trần Quang Khải, Quốc Toản cùng Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp và Nguyễn Truyền đem dân binh đánh bại giặc ở Kinh Thành, Chương Dương; Thoát Hoan và A Lạt rút qua sông Lô. Sau trận Chương Dương chính sử không còn chép ông. Truyền thuyết thường định hình ông hi sinh khi còn trẻ, nên nhiều phim mặc định mất năm 1285. Cương mục, Tiêu án, Việt sử tân biên, Việt Nam sử lược đều không ghi cái chết. Toàn thư viết vua thương tiếc, thân làm văn tế, gia phong tước vương, nhưng không nêu năm. Nguyên sử chỉ ghi Hoài Văn hầu đánh ở sông Như Nguyệt. Trần Xuân Sinh cho rằng ông mất khi chống Ô Mã Nhi ở Vân Đồn, ngày không rõ.

Năm sinh năm mất không thống nhất. Khi Bình Than ông không được triệu vì còn quá trẻ; người ta suy khoảng 15 hoặc 16 tuổi. Tên ông đặt cho nhiều trường, đường và chiến hạm HQ-06 của Hải quân Việt Nam Cộng hòa. Hồ Chí Minh trong Lịch sử nước ta ca ngợi Quốc Toản mười sáu tuổi ra oai trận tiền, mấy lần đánh thắng quân Nguyên, gọi là đấng anh hùng trẻ con Nam Việt nên noi theo.