Trần Quốc Toản- sự tích bóp nát quả cam

Trần Quốc Toản (1267–1285) là một trong những biểu tượng anh hùng tiêu biểu nhất cho tinh thần yêu nước và chí khí quật cường của tuổi trẻ Việt Nam. Câu chuyện về ông cùng sự tích bóp nát quả cam không chỉ là một huyền thoại lịch sử dân gian mà còn ghi dấu mốc quan trọng trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai của dân tộc.

Vào năm 1282, trước nguy cơ đế quốc Nguyên - Mông lăm le xâm lược Đại Việt lần thứ hai, vua Trần Nhân Tông cùng Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông đã triệu tập Hội nghị Bình Than trên sông Đuống để bàn kế sách giữ nước cùng các vương hầu và tướng lĩnh cấp cao. Lúc này, Trần Quốc Toản mới khoảng 15–16 tuổi, chưa đến tuổi trưởng thành theo quy định của triều đình nên không được vào dự họp kín trên thuyền rồng. Đứng trên bờ nhìn các vị chư vương ra vào bàn việc nước, Quốc Toản cảm thấy vừa tủi hổ vừa uất hận vì cho rằng mình mang dòng máu hoàng tộc nhưng lại bị gạt ra ngoài, không thể đóng góp cho quốc gia trong lúc lâm nguy. Thấy người em họ trẻ tuổi đứng chờ với nét mặt sục sôi quyết tâm, vua Trần Nhân Tông nhận ra chí khí lớn của ông nên đã gọi lại ân cần khuyên giải và ban cho một quả cam quý. Tuy nhiên, sự động viên ấy vẫn chưa làm nguôi cơn tức giận và nỗi khát khao được xông pha trận mạc. Khi bước xuống thuyền rồng, trong lúc căm hận giặc dữ và uất ức vì bị coi là trẻ con, bàn tay ông vô tình siết chặt lại khiến quả cam quý bị bóp nát tự lúc nào không hay.

Không chấp nhận đứng ngoài cuộc chiến, Trần Quốc Toản trở về quê nhà tự huy động lực lượng chiêu mộ hơn 1.000 gia nô và thanh niên trong vùng. Ông dùng toàn bộ tài sản gia đình để đúc vũ khí, sắm ngựa chiến, đóng thuyền rồng và đặc biệt cho thêu lên lá cờ lớn 6 chữ vàng: "Phá cường địch, báo hoàng ân" (Đánh tan giặc mạnh, đáp lại ơn vua). Đến khi cuộc kháng chiến chính thức bùng nổ vào năm 1285, đội quân riêng dưới lá cờ 6 chữ vàng của ông đã sát cánh cùng quân chủ lực nhà Trần, luôn xung phong ở những nơi chiến sự ác liệt nhất và góp công lớn trong các chiến thắng lẫy lừng như Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương để giải phóng Thăng Long. Dù đã dũng cảm hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, hình ảnh thiếu niên Trần Quốc Toản cùng quả cam bị bóp nát bên bến Bình Than mãi mãi là ngọn lửa rực sáng về lòng yêu nước và tinh thần "Tuổi trẻ chí lớn" cho các thế hệ sau.