TRẬN RẠCH GẦM – XOÀI MÚT: KHI DÒNG SÔNG THÀNH TRẬN ĐỊA

Một buổi sáng đầu năm 1785, trên dòng sông Tiền ở vùng đất Mỹ Tho, cảnh vật tưởng như vẫn bình thường. Những chiếc thuyền nhỏ của người dân xuôi theo dòng nước, những xóm làng ven sông bắt đầu một ngày mới. Nhưng ở phía xa, một đạo quân lớn đang tiến vào vùng đất Gia Định.

Đó là quân Xiêm, được Nguyễn Ánh cầu viện để chống lại quân Tây Sơn. Đạo quân này tiến vào với một lực lượng rất mạnh, đi theo cả đường bộ lẫn đường thủy. Quân Tây Sơn khi ấy ít hơn nhiều, nhưng người chỉ huy là Nguyễn Huệ đã quyết định không đối đầu trực diện.

Ông chọn một đoạn sông giữa Rạch Gầm và Xoài Mút làm trận địa.

Người dân địa phương vốn quen từng khúc sông, từng cù lao và những dòng nước quanh co. Quân Tây Sơn tận dụng hiểu biết ấy để bố trí lực lượng. Thuyền chiến được giấu trong các nhánh sông, trên bờ cũng có quân phục kích. Những vị trí tưởng như bình thường trên dòng nước đều đã được tính toán.

Nguyễn Huệ hiểu rằng quân Xiêm rất mạnh trên sông. Nếu để họ triển khai đội hình đầy đủ, quân Tây Sơn sẽ gặp bất lợi. Vì vậy, ông cần dụ đối phương tiến sâu vào nơi mình đã chuẩn bị.

Đêm xuống, những chiếc thuyền Tây Sơn xuất hiện.

Một trận đánh nhỏ diễn ra rồi quân Tây Sơn nhanh chóng rút lui. Quân Xiêm tưởng rằng đối phương đang yếu thế nên đuổi theo.

Đoàn thuyền cứ thế tiến vào giữa Rạch Gầm và Xoài Mút.

Đến khi quân Xiêm nhận ra điều bất thường thì đã quá muộn.

Từ hai bên bờ, quân Tây Sơn đồng loạt nổ súng. Những chiến thuyền đang ẩn mình bất ngờ lao ra. Pháo binh từ các vị trí đã chuẩn bị trước cùng lúc khai hỏa, khiến đội hình quân Xiêm rơi vào hỗn loạn.

Dòng sông vốn rộng lớn bỗng trở thành một chiếc bẫy.

Những chiến thuyền muốn quay đầu lại bị các lực lượng Tây Sơn chặn đường. Những chiếc thuyền phía trước không thể tiến lên, phía sau lại bị quân ta tấn công. Tiếng súng, tiếng pháo và tiếng người hô vang giữa sông nước.

Quân Xiêm cố phá vòng vây nhưng không thành công.

Chỉ trong một thời gian ngắn, đội quân từng tiến vào Gia Định với khí thế mạnh mẽ đã bị đánh tan. Số quân Xiêm thiệt hại rất lớn, còn những lực lượng sống sót phải tìm đường tháo chạy khỏi chiến trường.

Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút trở thành một trong những trận thủy chiến nổi tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam.

Điều đặc biệt là Nguyễn Huệ đã không dùng số đông để thắng một đội quân mạnh hơn. Ông tận dụng địa hình sông nước, nghiên cứu đường đi của đối phương, bố trí lực lượng kín đáo rồi chọn đúng thời điểm để tung ra đòn quyết định.

Sau trận chiến, dòng sông lại trở về với vẻ bình thường.

Người dân tiếp tục làm ruộng, đánh cá và buôn bán trên sông. Có lẽ những người sống ở vùng đất ấy nhiều năm sau vẫn còn kể cho con cháu nghe về một trận đánh từng diễn ra ngay trên dòng nước mà họ vẫn đi lại mỗi ngày.

Hơn hai trăm năm trôi qua, Rạch Gầm – Xoài Mút hôm nay đã trở thành một vùng quê yên bình của Tiền Giang. Những con đường mới chạy qua đồng ruộng, những ngôi nhà nằm bên sông và cuộc sống đã thay đổi rất nhiều.

Nhưng dòng sông vẫn còn đó.

Nước vẫn chảy theo hướng cũ.

Và nếu đứng bên bờ sông vào một buổi chiều, nhìn những chiếc thuyền chậm rãi trôi qua, thật khó tưởng tượng rằng nơi đây từng chứng kiến một trận thủy chiến dữ dội đến mức làm thay đổi hoàn toàn cục diện chiến trường Gia Định.

Có những dòng sông chỉ đơn giản là dòng sông.

Nhưng cũng có những dòng sông trở thành một phần của lịch sử.

Rạch Gầm – Xoài Mút là một dòng sông như thế.