Trần Thảo Vân

Câu chuyện thời hoa lửa: Đêm ở Ngã ba Đồng Lộc

Tháng bảy năm 1968, trời Hà Tĩnh oi nồng đến nghẹt thở.

Ngã ba Đồng Lộc nằm lọt giữa thung lũng hình tam giác, hai bên chỉ toàn đồi trọc cháy nắng. Con đường độc đạo chạy giữa lòng máng đất đỏ, nơi mọi chuyến xe từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam đều phải đi qua. Vì là “cổ họng” của tuyến đường Trường Sơn, nơi đây ngày nào cũng hứng bom Mỹ.

Tiểu đội 4 của chị Võ Thị Tần gồm những cô gái tuổi chỉ mười bảy đến hai mươi bốn. Người trẻ nhất là Võ Thị Hà mới 17 tuổi, người lớn nhất là chị Tần và chị Hồ Thị Cúc, 24 tuổi. Họ không cầm súng ngoài chiến hào, mà cầm cuốc, xẻng, xà beng, ngày đêm lấp hố bom, mở đường cho xe ra tiền tuyến.

Ban ngày máy bay gầm rú xé trời. Đất đá tung lên như bão.
Ban đêm, khi tiếng bom vừa dứt, các chị lại lao ra mặt đường.

Một lần, cô em út Võ Thị Hà vừa xúc đất vừa cười:

“Mai hòa bình, em muốn được mặc áo dài trắng đi học lại.”

Mấy chị lớn nghe vậy bật cười, tiếng cười trong veo giữa khói súng.
Chị Tần nhìn về con đường còn mịt bụi bom, nói nhỏ:

“Ráng giữ đường thông, rồi ngày đó sẽ đến.”

Đêm nào cũng vậy, cứ hễ bom nổ là các chị chạy ra. Đất còn nóng rẫy, khói còn chưa tan, những bàn tay con gái đã vội lấp hố, kéo từng tảng đá, từng thân cây cháy dở sang bên. Có đêm xe vận tải nối đuôi nhau vào Nam, bác tài dừng lại dúi cho các chị ít lương khô, mấy viên kẹo cứng. Các chị chia nhau, vừa ăn vừa cười, xem đó như món quà quý nhất.

Ngày 24/7/1968, bom địch trút xuống dữ dội hơn mọi hôm.
Từng loạt bom cày nát ngã ba, đất đá lấp kín mặt đường. Nhưng chỉ ít phút sau, mười cô gái vẫn lao ra san lấp để kịp cho đoàn xe tối hôm ấy đi qua.

Khoảng 4 giờ chiều, tiếng máy bay rít lên lần nữa.

“Xuống hầm!” – chị Tần hét lớn.

Mười người vừa kịp chạy vào hai căn hầm trú ẩn bên đường thì một quả bom tấn giáng thẳng xuống. Đất trời rung chuyển. Cả khoảng đồi như nổ tung. Căn hầm sập xuống trong biển đất đỏ. 

Khi đồng đội từ các tiểu đội khác chạy đến, tất cả chỉ còn thấy một mô đất lớn. Họ đào bằng tay, không dám dùng cuốc mạnh vì sợ làm đau đồng đội. Sau hai giờ bới đất, người đầu tiên được đưa lên là chị Tần. Rồi lần lượt từng người một. Chín chiếc cáng nằm thẳng hàng trong ánh chiều muộn. Riêng chị Hồ Thị Cúc vẫn chưa tìm thấy.

Đêm ấy, không ai ngủ.

Đồng đội vẫn đào trong im lặng. Đến sáng ngày thứ ba mới tìm thấy chị Cúc. Chị vẫn trong tư thế ngồi, đầu đội mũ, vai còn vác cuốc, như thể đến phút cuối cùng vẫn sẵn sàng đứng dậy ra đường làm nhiệm vụ.

Người ta nói, đó là hình ảnh đẹp nhất và đau nhất của một thời hoa lửa.

Mười cô gái đã nằm lại ở tuổi đẹp nhất, nhưng con đường thì không bao giờ tắt. Đêm hôm ấy, những chuyến xe vẫn tiếp tục lăn bánh qua Ngã ba Đồng Lộc, mang theo lương thực, đạn dược và cả ước mơ thống nhất đất nước vào miền Nam.

Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc. Trên ngã ba ngày nào, cỏ xanh đã phủ kín. Một tượng đài được dựng lên giữa trời Hà Tĩnh, nơi mười cô gái mãi mãi đứng đó trong tư thế tuổi xuân.

Người ta đến thắp hương không chỉ để nhớ về mất mát, mà còn để nhớ rằng đã từng có một thế hệ trẻ đẹp như hoa và cháy như lửa.