Trần Thị Hai

Đầu năm 1994, chúng tôi đến ngôi nhà tình nghĩa ở KP.4, phường Tân Hiệp (TP Biên Hòa) thăm mẹ Trần Thị Hai khi mẹ đang lui cui dọn lau bàn thờ - một thói quen mà mẹ vẫn làm để lấy niềm vui cho tuổi già. Bàn tay già nua của năm tháng lau nhẹ lớp kính mờ hương khói trên hai tấm di ảnh của chồng và con mẹ. Những giọt nước mắt hiếm muộn trào ra... chúng tôi không khỏi chạnh lòng... Năm tháng qua đi, ở vào cái tuổi “thất thập”, nhưng mẹ vẫn giữ được dáng người nhanh nhẹn, tháo vát ngày nào. Quê mẹ ở xã Ninh Điền, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Ngược dòng thời gian, bằng những mảng ký ức thoáng nhớ, thoáng quên, mẹ kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời của mẹ. Năm 1940, mẹ Trần Thị Hai lấy ông Trần Công Minh (sinh năm 1917, tại Ninh Điền, Châu Thành, tỉnh Tây Ninh), một cán bộ tham gia kháng chiến chống Pháp. Năm 1944 thì Phạm Công Sơn, người con trai đầu lòng ra đời. Năm 1947, ông Minh, chồng mẹ bị Pháp bắt đi... và từ đó, cho đến ngày đất nước thống nhất, mẹ mới gặp lại người chồng sau bao năm xa cách. Những năm tháng vợ vắng chồng, con vắng cha, mẹ đã một mình tần tảo nuôi con. Năm 1962, Phạm Công Sơn tham gia cách mạng và thoát ly công tác. Thương con, mẹ cũng trở thành chiến sĩ cách mạng hoạt động âm thầm với công tác hậu phương. Biết bao công việc đã đi qua tay mẹ từ cày thuê, cuốc mướn, gánh nước, bán buôn... thậm chí còn ở đợ cho người để lấy tiền mua đồ tiếp tế cho con, cho anh em cách mạng. Những địa danh Sài Gòn, Chợ Lớn, Hóc Môn, Bà Điểm, núi Bà Đen... đã từng in dấu chân mẹ. Rong ruổi khắp nơi với gánh hàng rong, mẹ đã qua mặt bao lần kiểm soát gắt gao của quân cảnh với những tín thư, tài liệu mật được giấu kín trong búi tóc rất dày của mẹ. Những lần bị chỉ điểm, bọn địch bắt, tra tấn nhưng mẹ vẫn một mực không khai, chúng phải thả mẹ về sau khi để lại những thương tích trên thân thể mẹ... Cho đến tận bây giờ, những khi trái gió, trở trời, vết thương ấy vẫn đau nhức trong xương trong cốt. Nén đau thương, mẹ lại tiếp tục cuộc hành trình với con - anh Phạm Công Sơn - một chiến sĩ đặc công gan góc, thiên biến vạn hóa với các biệt danh Sơn lì, Sơn đen... anh là nỗi kinh hoàng của bọn địch ở núi Bà Đen, chúng đã dán cáo thị khắp nơi, treo giải mười triệu đồng cho ai bắt được anh Sơn. Là người mẹ tràn đầy tình thương con, mẹ có thể nào yên lòng khi đọc những cáo thị ấy, trong lòng mẹ lẫn lộn vừa lo, vừa tự hào về người con dũng cảm của mình. Nhưng rồi nỗi lo cứ lớn dần khi mẹ bặt tin con. Nước mắt mẹ đẫm nơi bàn thờ có ảnh anh Sơn ở tuổi 13, mà bao năm tháng mẹ phải cuốn tròn cho vào ống tre chôn dưới đất để tránh tai mắt địch... Sau 6 năm được bí mật cử đi học ở Hà Nội, anh Sơn trở về với mẹ trong niềm vui hội ngộ. Và rồi, sau lần gặp gỡ ấy, anh Sơn đã vĩnh viễn nằm lại ở xã Trường Hòa, huyện Phú Khương, Tây Ninh vào ngày 26/8 năm Nhâm Tý (1972) trong một lần công tác bị lọt vòng phục kích của địch. Nhận được tin con, một lần nữa, mẹ quặn đau từng khúc ruột, lập lại bàn thờ cho con. Rồi đến năm 1985, mẹ lại lập bàn thờ chồng. Còn lại một mình với nỗi cô đơn quạnh quẽ, mẹ về ở với chị Phạm Thị Thu Hà từ năm 1994. Dù không là ruột thịt, nhưng mẹ hết lòng yêu thương con, cháu; chị cũng rất quý mến mẹ như mẹ ruột của mình. Nỗi đau rồi cũng qua đi, nay cuộc sống của mẹ đã ổn định. Mẹ yên tâm sống những tháng ngày còn lại trong niềm vui và sự chăm sóc chu đáo của con cháu, của các cấp, các ngành. Đó là niềm an ủi lớn lao của mẹ, một đời người đã cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Mẹ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985 và phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 384/KTCTN ngày 24/4/1995.