Trần Thị Hoa

Mẹ Trần Thị Hoa sinh năm 1912 ở làng Bình Đa, xã Tam Hiệp, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa cũ (nay là phường An Bình, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) trong một gia đình nông dân nghèo. Mẹ lấy chồng cũng nghèo, sinh được hai con trai: Dương Văn Thái (còn gọi là Trần Văn Láo) và Dương Văn Hiền (tên khác là Trần Văn Sơ), phải đi làm mướn (nấu cơm) cho bà Cấm ở nhà thương điên Biên Hòa. Khi chồng chết, mẹ phải đưa Hiền cho người chị ruột là Trần Thị Giỏi, nuôi dùm mấy năm vì bà chị không có con trai. Đến khi gia đình bớt khổ, mẹ đi bước nữa. Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, vợ chồng mẹ mới quay về Bình Đa làm ăn sinh sống, gia đình đoàn tụ. Căn cứ du kích Bình Đa thời chín năm chống Pháp như mũi dao nhọn chĩa vào nội ô Biên Hòa. Nhiều đơn vị bộ đội từng đứng chân tại đây, vươn ra đánh giao thông trên quốc lộ I, quốc lộ 15 (nay đổi là quốc lộ 51), đường xe lửa... Nhiều cán bộ từ đây đi vào nội ô hoặc đi Sài Gòn hoạt động. Đến thời chống Mỹ, Bình Đa cũng là địa bàn bám trụ của cán bộ thị xã Biên Hòa và huyện Vĩnh Cửu. Nhà mẹ Hoa ở nơi khuất nẻo, vắng vẻ nên anh em hay lui tới. Tuy nghèo, mẹ sẵn sàng nuôi giấu, tiếp tế cho nhiều đồng chí suốt nhiều năm. Anh Hai Láo và Ba Sơ được mẹ lấy vợ cho, đều có một con thì các đồng chí Lê Văn Chúc, Tư Gắt... móc nối, giáo dục, động viên các anh hiểu rõ nhiệm vụ to lớn trước mắt là phải lên đường giết giặc cứu nước. Hai anh thoát ly khoảng tháng 8/1960 khi phong trào Đồng khởi vừa lan rộng khắp nơi ở miền Nam. Anh Hai Láo gia nhập đơn vị D.481 Bình Thuận. Anh Ba Sơ được phân về C.486 bộ đội địa phương Bình Thuận. Mẹ Hoa và hai người vợ trẻ rất thương nhớ các người thân, nhưng không có cách nào đi thăm và cũng không biết hai anh ở góc biển chân trời nào... Những tháng, năm dài thăm thẳm trôi qua, không một lá thư nào gởi về gia đình. Rồi mẹ Hoa và hai người vợ trẻ loáng thoáng nghe đồn hai anh đã hy sinh. Mẹ đau đớn vô kể, nửa tin nửa ngờ không rõ thực hư. Mấy năm sau, mẹ đồng ý cho các chị đi lấy chồng dù lòng bị vò xé: mất con, mất luôn cả dâu, các cháu bơ vơ côi cút... Mẹ Trần Thị Hoa qua đời ngày 7/7/1975 (28 tháng năm Ất Mão) chưa kịp biết rõ ngày cúng cơm các con, chưa kịp hưởng chế độ chính sách của Đảng và Nhà nước. Mãi mấy năm sau, các đồng chí Lê Văn Chúc - người tổ chức cho các anh ra đi - và Ba Đôn - cán bộ chỉ huy Tỉnh đội Phan Thiết làm đầy đủ hồ sơ; bấy giờ mới rõ: liệt sĩ Dương Văn Thái hy sinh ngày 7/5/1962 (4 tháng tư năm Nhâm Dần), liệt sĩ Dương Văn Hiền hy sinh trong chiến đấu ngày 27/9/1963 (10 tháng 8 năm Quý Mão). Mẹ Trần Thị Hoa đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994.