TRẦN THỊ HƯỜNG – “CHIM SƠN CA” Ở TỌA ĐỘ LỬA

Nhân chứng kể lại: ông Trần Hữu Tịch – người cậu của Trần Thị Hường; đồng đội của chị

Nhắc đến 10 cô gái thanh niên xung phong hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc, người ta thường nhớ đến một tập thể anh hùng. Nhưng mỗi cô gái trong tiểu đội lại có một cuộc đời riêng, một gia đình riêng và những ước mơ riêng. Trần Thị Hường là một trong những cô gái như thế.

Hường sinh ra trong một gia đình chịu nhiều mất mát. Cha chị là một vệ quốc quân, hy sinh năm 1953 ở mặt trận khi Hường mới bốn tuổi. Sau đó, hai chị em Hường sống cùng bà ngoại và cậu mợ tại Hà Tĩnh. Dù thiếu vắng tình cảm của cha mẹ, Hường vẫn lớn lên trong sự yêu thương của gia đình. Người cậu là ông Trần Hữu Tịch, một thầy giáo, luôn dành cho cháu gái sự quan tâm đặc biệt.

Hường có tính cách hồn nhiên, vui vẻ và đặc biệt có giọng hát hay. Trong đơn vị, chị thường hát cho đồng đội nghe và được mọi người gọi bằng cái tên thân mật “chim sơn ca” của tiểu đội và của cả C522. Giữa những ngày tháng bom đạn, tiếng hát của cô gái trẻ trở thành một thứ âm thanh đặc biệt – giúp những người thanh niên xa quê tạm quên đi tiếng máy bay và những trận bom đang chực chờ trên đầu.

Nhưng cuộc sống ở Ngã ba Đồng Lộc không cho những cô gái trẻ nhiều thời gian để mơ mộng.

Ngày qua ngày, họ phải san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho những đoàn xe vận tải tiếp tục đi qua. Công việc tưởng như chỉ cần cuốc, xẻng và sức người nhưng lại diễn ra dưới bom đạn. Chỉ một lần máy bay quay lại, những người đang lao động ngoài mặt đường có thể phải đối diện với cái chết.

Ngày 24/7/1968, Trần Thị Hường cùng chín đồng đội ra làm nhiệm vụ. Họ đang làm việc thì máy bay địch xuất hiện. Các cô nhanh chóng tìm nơi tránh bom. Khi tiếng máy bay tạm xa, cả tiểu đội trở lại công việc.

Rồi một tốp máy bay quay lại.

Một quả bom rơi trúng vị trí mười cô gái đang làm nhiệm vụ.

Tất cả đã hy sinh.

Chiếc nồi cá đang nấu dở trong lán vẫn còn đó. Những bộ quần áo, cuốn sổ hát, học bạ và những vật dụng cá nhân nhỏ bé cũng còn lại. Chúng trở thành những dấu tích cuối cùng của một cô gái tuổi đôi mươi.

Trong số những kỷ vật ấy có chiếc vali của Trần Thị Hường. Ông Trần Hữu Tịch đã giữ nó trong nhiều năm như một báu vật của người cháu gái. Khi cán bộ bảo tàng vận động gia đình trao lại hiện vật, ông không đồng ý ngay. Phải nhiều lần thuyết phục, ông mới quyết định gửi những kỷ vật ấy đến bảo tàng để mọi người có thể biết về cuộc đời của Hường.

Có lẽ không ai có thể diễn tả hết cảm xúc của người cậu khi phải trao đi những đồ vật cuối cùng còn lại của người cháu đã mất.

Nhưng chính sự trao gửi ấy đã giúp ký ức về Trần Thị Hường không bị thời gian cuốn mất.

Ngày hôm nay, giữa không gian yên tĩnh của Ngã ba Đồng Lộc, những kỷ vật nhỏ bé ấy kể một câu chuyện lớn. Câu chuyện về một cô gái từng thích hát, từng có gia đình yêu thương, từng có những năm tháng tuổi trẻ và từng mong muốn được sống một cuộc đời bình thường.

Nhưng chiến tranh đã gọi tên chị.

Và Trần Thị Hường, “chim sơn ca” của tiểu đội năm xưa, đã để lại tiếng hát của mình trong ký ức dân tộc – không phải bằng một bản nhạc, mà bằng chính sự hy sinh của tuổi xuân.