Trần Thị Kỷ - Ngọn Lửa Bất Tử

Có những con người mà cuộc đời của họ ngắn ngủi như một mũi tên lao vút qua bầu trời, nhưng vệt sáng để lại thì rực rỡ và ấm áp đến muôn đời. Người con gái ấy là Trần Thị Kỷ – đóa hoa dại kiên cường của vùng đất Bình Định, người đã hiến dâng trọn vẹn mùa xuân đẹp nhất của đời mình cho khát vọng tự do của dân tộc.

Tuổi mười sáu và lời thề với quê hương

Sinh năm 1947 tại mảnh đất giàu truyền thống Nhơn Mỹ (thị xã An Nhơn), Trần Thị Kỷ lớn lên khi quê hương đã chìm trong khói lửa bom đạn. Thay vì tiếng ầu ơ thủa nhỏ, tai chị vang vọng tiếng gầm rú của máy bay địch; thay vì những cánh đồng lúa thanh bình, mắt chị phải chứng kiến cảnh xóm làng bị tàn phá, đồng bào bị đọa đày dưới gót giày viễn chinh. Chính những đau thương ấy đã nhen nhóm trong lòng cô gái trẻ một ngọn lửa: ngọn lửa của tình yêu quê hương và ý chí căm thù giặc sâu sắc.

Mới mười sáu tuổi, cái tuổi đáng lẽ còn được nũng nịu trong vòng tay mẹ, Trần Thị Kỷ đã chọn dấn thân vào con đường hiểm nguy khi gia nhập lực lượng du kích xã. Công việc đầu tiên của chị là làm giao liên — những mạch máu ngầm nuôi dưỡng phong trào cách mạng. Với đôi chân thoăn thoắt và một trí thông minh mưu trí, chị đã bao lần vượt qua những lưới đồn bốt gắt gao, những đôi mắt cú vọ của kẻ thù để chuyển giao tài liệu mật của Huyện ủy. Những lá thư nằm im lìm trong vạt áo của người thiếu nữ ấy chính là ngòi nổ cho những phong trào diệt ác phá kìm, chuẩn bị cho ngày quê hương đồng khởi.

Người con gái mang trái tim nhân hậu

Đầu năm 1965, giữa lúc cuộc chiến bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, chị được đào tạo thành y tá chiến trường. Người con gái Nhơn Mỹ ấy không chỉ biết cầm súng trực tiếp thọc sâu vào đồn địch ở Gò Găng đòi lại đất, giành lại dân, mà còn mang một trái tim ấm áp, bao dung của một người chị, người em.

Trong những ngày gian khổ khi kẻ thù thực hiện chính sách tàn bạo “đốt sạch, giết sạch”, cuộc sống của bộ đội ta rơi vào cảnh thắt ngặt, thiếu thốn đủ đường. Trần Thị Kỷ lại lặng lẽ đi gõ cửa từng mái nhà cơ sở, gom góp từng viên thuốc, củ sắn, hạt muối để nuôi giấu và chữa trị cho thương bệnh binh. Hơn hai trăm chiến sĩ được chị giành giật lại từ tay tử thần chính là hơn hai trăm minh chứng cho lòng nhân hậu và sự tận tụy vô bờ bến của chị. Giữa mưa bom bão đạn, chị là điểm tựa, là bóng mát bình yên cho đồng đội.

Khúc tráng ca trong lửa đỏ

Nhưng định mệnh nghiệt ngã đã gọi tên chị vào một ngày tháng Năm năm 1966. Trong một chuyến công tác, Trần Thị Kỷ sa vào tay giặc. Biết chị là đầu mối quan trọng, kẻ thù đã dùng những đòn tra tấn tàn khốc nhất mà quỷ dữ có thể nghĩ ra để hòng bẻ gãy ý chí của người con gái mười chín tuổi.

Chúng đóng đinh vào mười đầu ngón tay mềm mại, dùng lưỡi lê rạch nát da thịt chị. Chúng trói chân chị vào cành cây mít, buộc tóc vào ngọn tre rồi đốt lửa nung nấu, bắt chị phải khai ra nơi ẩn náu của tổ chức.

Thế nhưng, thứ duy nhất chúng nhận lại được là sự im lặng đầy gang thép. Những đau đớn tột cùng về thể xác không thể khuất phục được một linh hồn đã dâng hiến cho Tổ quốc.

Ngày 19 tháng 5 năm 1966 – ngày sinh nhật Bác Hồ kính yêu – cũng là ngày chị bước vào bất tử. Điên cuồng vì thất bại, lũ quỷ khát máu treo ngược chị lên cây mít, tạt xăng và châm lửa. Ngọn lửa hung tàn bùng lên, thiêu rụi thân hình thanh xuân của người con gái mười chín tuổi. Nhưng kỳ lạ thay, trong biển lửa đỏ rực ấy, người ta không nghe thấy một tiếng khóc than, chỉ có tiếng hô vang lộng, xé toác màn đêm, làm run sợ cả những kẻ cầm súng:

• "Đả đảo đế quốc Mỹ!"

Tiếng hô ấy là lời thề sắt son, là giai điệu cuối cùng của một khúc tráng ca bất diệt. Chị ngã xuống khi tuổi mười chín vừa tròn, nhưng ngọn lửa thiêu sống chị đã biến thành ngọn đuốc rực sáng, dẫn đường và tiếp thêm ý chí chiến đấu sục sôi cho hàng vạn người con Bình Định.

Sống mãi với thời gian

Máu của chị đã thấm vào lòng đất mẹ, hòa vào phù sa của dòng sông Côn để nuôi lớn tự do. Ghi nhận tấm lòng trung kiên ấy, Đảng và Nhà nước đã truy tặng chị Huân chương Kháng chiến hạng Ba và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1994.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa vào quá khứ, những vết thương trên da thịt quê hương đã lên da non. Tên của chị — Trần Thị Kỷ — giờ đây đã trang trọng biến thành tên của những con đường rợp bóng mát tại Quy Nhơn, An Nhơn, Hoài Nhơn. Mỗi khi đi dưới những con đường ấy, thế hệ hôm nay lại tự nhắc nhở bản thân về cái giá của hòa bình, về một người con gái đã hóa thân thành tượng đài bất tử để cho đất nước được trọn vẹn những mùa xuân.