Trần Thị Lan

Bùi Thị Cúc

Bùi Thị Cúc (1930–1950), tên thật Trần Thị Lan, là nữ chiến sĩ cách mạng hoạt động trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Bà được biết đến với nhiệm vụ địch vận và phản gián tại Hưng Yên, tinh thần kiên cường khi bị bắt và hy sinh đã trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm. Bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Công an nhân dân vào năm 1995. (doingoaihungyen.vn)

Thân thế và con đường hoạt động

Bùi Thị Cúc sinh năm 1930 tại làng Vân Mạc, xã Vân Du, huyện Ân Thi (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Gia đình nghèo, cha mất sớm khiến bà phải làm con nuôi để trừ nợ từ khi còn nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà tham gia công tác phụ nữ ở địa phương, được kết nạp vào Đảng và làm cán bộ Hội Phụ nữ huyện Ân Thi. (doingoaihungyen.vn)

Hoạt động tình báo và phản gián

Trong giai đoạn 1947–1950, khi quân Pháp và lực lượng tay sai kiểm soát nhiều khu vực ở nam Hưng Yên, bà được giao nhiệm vụ thâm nhập khu vực bốt Cảnh Lâm. Để thu thập tin tức, bà đóng vai người buôn bán, tạo lòng tin với tên chỉ huy phản bội Nguyễn Doãn Nhi và bí mật chuyển thông tin cho lực lượng kháng chiến. Theo các tư liệu lịch sử, bà còn góp phần tạo điều kiện để lực lượng kháng chiến thực hiện kế hoạch loại bỏ Nguyễn Doãn Nhi. (doingoaihungyen.vn)

Sự hy sinh và ghi nhận

Sau khi Nguyễn Doãn Nhi bị tiêu diệt, quân địch mở các cuộc truy quét quy mô lớn. Bùi Thị Cúc bị bắt, chịu nhiều hình thức tra tấn nhưng không khai báo đồng đội hay cơ sở cách mạng. Bà bị hành hình ngày 15 tháng 5 năm 1950. Theo nhiều tài liệu, Hồ Chí Minh đã truy tặng bà sáu chữ: "Sống anh dũng, chết vẻ vang". (doingoaihungyen.vn)

Di sản

Tên tuổi Bùi Thị Cúc gắn liền với truyền thống của lực lượng Công an nhân dân và phong trào cách mạng ở Hưng Yên. Khu lưu niệm, tượng đài và các hoạt động tưởng niệm hằng năm được tổ chức để ghi nhớ sự hy sinh của bà. Năm 2026, nhiều hoạt động tri ân đã được tổ chức tại Hưng Yên nhân kỷ niệm ngày hy sinh của bà, cho thấy di sản lịch sử của bà vẫn được gìn giữ và tôn vinh. (BÁO PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐIỆN TỬ)