TRẦN THỊ LÝ – "NGƯỜI CON GÁI VIỆT NAM" VÀ TRÁI TIM BẰNG THÉP
Câu chuyện bi tráng về nữ anh hùng Trần Thị Lý, người đã chịu đựng những đòn tra tấn tàn khốc nhất của kẻ thù nhưng vẫn giữ trọn khí tiết, trở thành nguồn cảm hứng cho bài thơ nổi tiếng của Tố Hữu.
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng miền Nam, ít có câu chuyện nào gây xúc động mạnh mẽ và lấy đi nhiều nước mắt như câu chuyện của nữ anh hùng Trần Thị Lý. Chị không cầm súng chiến đấu ngoài mặt trận, mà chiến đấu ngay trong ngục tù tăm tối, nơi thể xác bị đày đọa đến tận cùng nhưng tinh thần lại tỏa sáng rực rỡ nhất.
Trần Thị Lý tên thật là Trần Thị Nhâm, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam. Chị tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi. Năm 1956, chị bị địch bắt. Vì nghi ngờ chị là cán bộ nằm vùng quan trọng, bọn chúng đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất thời trung cổ để ép chị khai báo.
Chúng đổ nước xà phòng, nước bẩn vào miệng chị rồi giẫm lên bụng cho trào ra. Chúng dùng điện giật, dùng dùi nung đỏ đâm vào người, dùng dao cắt từng miếng da thịt... Kinh khủng hơn, chúng còn dùng kìm kẹp răng, đóng đinh vào ngón tay. Thân xác người con gái tuổi đôi mươi bị tàn phá không còn hình người, đầy rẫy những vết thương hoại tử, máu và mủ hòa lẫn. Đã có lúc tưởng chừng như chị đã chết, bọn chúng vứt chị ra nhà xác. Nhưng kỳ diệu thay, trái tim chị vẫn đập, và khi tỉnh lại, câu trả lời duy nhất của chị vẫn là sự im lặng tuyệt đối hoặc những lời đanh thép lên án kẻ thù.
Sức chịu đựng của Trần Thị Lý đã vượt qua giới hạn của con người, trở thành một biểu tượng của "thép đã tôi thế đấy". Năm 1958, nhờ sự can thiệp của Ủy ban Quốc tế, chị được trả tự do và đưa ra miền Bắc chữa trị. Khi gặp chị, nhà thơ Tố Hữu đã không cầm được nước mắt và viết nên bài thơ "Người con gái Việt Nam" chấn động tâm can:
"Em là ai? Cô gái hay nàng tiên? Em có tuổi hay không có tuổi? Mái tóc em đây, là mây hay là suối? Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm đông? Thịt da em hay là sắt là đồng?"
Những vần thơ ấy không hề cường điệu, mà là sự miêu tả chân thực về một cơ thể chỉ còn nặng 26kg với 42 vết thương trên người. Bác sĩ Hồ Chí Minh đã đến thăm chị, Người khóc vì thương xót đứa con miền Nam kiên trung.
Dù mang trong mình nỗi đau thể xác dai dẳng suốt phần đời còn lại, Trần Thị Lý vẫn sống lạc quan, lập gia đình và có một hạnh phúc bình dị. Chị mất năm 1992, nhưng hình ảnh của chị đã trở thành bất tử. Trần Thị Lý là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy: Kẻ thù có thể hủy hoại thể xác người cộng sản, nhưng không bao giờ có thể giết chết được lý tưởng và niềm tin trong tim họ. Chị mãi là "Người con gái Việt Nam" đẹp nhất, kiên cường nhất trong lòng dân tộc.
