Trần Thị Lý – “Út Sóc” giữa lửa đạn Đồng Hới

iữa những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, ở Đồng Hới, Quảng Bình, có một cô gái dân quân nhỏ bé thường xuyên xuất hiện giữa những trận bom. Chị chạy từ trận địa này sang trận địa khác, truyền lệnh, đưa đạn, cứu người và trực tiếp chiến đấu. Vì nhanh nhẹn như một con sóc, đồng đội gọi chị bằng cái tên thân mật: “Út Sóc”. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Thị Lý.

Sinh năm 1946, Trần Thị Lý quê ở làng Phú Thượng Trong, xã Phú Hải, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Tuổi thơ của chị gắn với sông nước, với những ngày lặn sông bắt cá và theo cha chở cát. Chính cuộc sống ấy đã rèn luyện cho cô gái nhỏ bé sự dẻo dai và gan góc.

Khi chiến tranh lan rộng, chị tình nguyện tham gia dân quân. Nhờ nhanh nhẹn, gan dạ và có tinh thần trách nhiệm, Trần Thị Lý được giao làm liên lạc cho Đảng ủy và Xã đội Phú Hải, đồng thời chiến đấu trong Cụm phòng không nam cầu Dài.

Ngày 7-2-1965, máy bay Mỹ đánh phá Đồng Hới. Trong lúc chiến đấu, Trần Thị Lý nhận nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh giữa các trận địa. Khi một đơn vị bên kia sông chưa nhận được lệnh, chị lập tức chèo thuyền sang. Biết đồng đội bên đó đã chiến đấu lâu và thiếu đạn, chị quay về kho, vác hòm đạn nặng rồi lại chèo thuyền giữa lúc máy bay địch đánh phá để tiếp tế.

Đặc biệt, trong trận đánh ngày 4-4-1965, máy bay Mỹ oanh tạc dữ dội khu vực Đồng Hới. Cầu Dài bị bom đánh gãy, hơn 60 người dân thiệt mạng. Tại trận địa phía nam cầu, Trần Thị Lý cầm súng CKC làm nhiệm vụ cảnh giới.

Một quả bom đánh trúng khu vực chị đứng. Đất đá vùi lấp gần hết người, chỉ còn lộ mái tóc. Khi được đồng đội kéo lên, một tay chị vẫn giữ khẩu súng, tay kia bịt nòng để đất cát không lọt vào. Chưa kịp nghỉ, chị lại lao sang trận địa khác tiếp tục chiến đấu. Trong trận đánh ấy, chị cùng đồng đội bắn rơi 3 máy bay Mỹ.

Sau trận đánh, phát hiện một hầm trú ẩn của người dân bị sập, Trần Thị Lý tiếp tục lao vào cứu người. Chị dùng tay cào đất đá đến rớm máu và cùng mọi người cứu được 5 người dân.

Không chỉ chiến đấu, chị còn trực tiếp chèo thuyền đưa cán bộ xã vượt sông chỉ đạo công tác. Khi máy bay địch nhào tới, dòng sông dậy sóng, nhưng người nữ dân quân vẫn bình tĩnh giữ tay chèo và đưa thuyền cập bến an toàn.

Ngày 1-1-1967, Trần Thị Lý được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Sau đó chị vào quân đội, được phong quân hàm Thiếu úy và tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị.

Trần Thị Lý còn có ba lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong một lần gặp Bác, chị được Bác gợi ý hát “Quảng Bình quê ta ơi” và đã đứng lên bắt nhịp để cả đoàn cùng hát.

Người nữ dân quân “Út Sóc” năm nào đã trở thành một biểu tượng của quê hương Đồng Hới. Câu chuyện của chị nhắc chúng ta rằng trong những năm tháng đất nước bị bom đạn tàn phá, mỗi người dân đều có thể trở thành một chiến sĩ, bằng chính sự gan dạ và trách nhiệm của mình.