Trần Thị Thành

Chiến tranh thường được nhắc đến bằng những con số, những chiến dịch và những trận đánh. Nhưng phía sau những trang sử ấy là cuộc đời của biết bao con người bình thường, những người khi tuổi đời còn rất trẻ đã phải sống giữa bom đạn và lựa chọn hoàn thành nhiệm vụ thay vì nghĩ đến sự an nguy của bản thân. Câu chuyện của bà Trần Thị Thành, một cựu thanh niên xung phong trên tuyến đường 12A, là một câu chuyện như thế.

Năm 1965, gần 180 thanh niên xung phong trẻ của huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình được bổ sung cho công trường 12A. Họ được tổ chức thành Đại đội C759, đảm nhiệm một đoạn đường dài khoảng 10 km từ Khe Cấy đến Bãi Dinh. Công việc của họ là san lấp hố bom, sửa đường và bảo đảm cho những đoàn xe vận chuyển vũ khí, lương thực và quân đội vào chiến trường miền Nam. 

Trong số những thanh niên ấy có Trần Thị Thành. Năm 1966, khi mới khoảng 20 tuổi, bà giữ cương vị Chính trị viên Đại đội C759. Những người trẻ tuổi ấy phải làm việc trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: rừng núi, mưa lũ, thiếu thốn lương thực và đặc biệt là những trận bom liên tiếp. C759 được giao phụ trách một đoạn đường quan trọng nên nhiệm vụ của họ là phải giữ cho tuyến đường không bị gián đoạn. 

Một đêm năm 1966 tại khu vực Khe Ve, bom nổ chậm được thả xuống dày đặc. Theo lời kể của bà Thành, có khoảng 50 quả bom được thả xuống, khiến đường sá và sườn đồi bị cày phá, đe dọa làm tê liệt tuyến giao thông. Trong lúc đi kiểm tra, bà và một cán bộ công binh bị sức ép của bom hất xuống đường. Ngay gần họ vẫn còn một quả bom chưa phát nổ. 

Quả bom nằm ngay trên tuyến đường mà đồng đội phải khẩn trương sửa chữa để xe có thể tiếp tục đi qua. Trong hoàn cảnh ấy, bà Thành quyết định đứng lên quả bom để theo dõi nó và báo hiệu cho đồng đội nếu phát hiện dấu hiệu nguy hiểm. Bà nói với đồng đội rằng cứ yên tâm san đường, nếu quả bom có dấu hiệu phát nổ, bà sẽ báo. Trong khi những người khác tiếp tục công việc, bà vừa đứng trên quả bom vừa hát để động viên họ. 

Điều đáng nhớ trong câu chuyện này không chỉ là sự nguy hiểm của khoảnh khắc ấy. Đó còn là cách bà Thành kể lại ký ức của mình. Trong một cuộc trò chuyện với báo Nhân Dân, khi được hỏi tại sao có thể ngồi trên một quả bom chưa nổ, bà giải thích rằng bà phải chú ý đến dấu hiệu quả bom sắp phát nổ để báo cho đồng đội. Khi được hỏi nếu không kịp chạy thì sao, bà chỉ đáp một cách rất bình thản: “không kịp thì chết có chi mô, đồng đội khi đó ai cũng rứa cả”. 

Cuối cùng, việc san đường hoàn thành và đoàn xe đi qua an toàn. Quả bom phát nổ sau đó. Câu chuyện ấy trở thành một trong những ký ức được nhắc lại nhiều nhất về bà Trần Thị Thành và những người thanh niên xung phong C759. 

Nhưng điều làm tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là hình ảnh một người phụ nữ đứng trên quả bom. Điều đáng nhớ hơn là phía sau hình ảnh ấy vẫn là một cô gái khoảng hai mươi tuổi. Cô cũng từng có tuổi trẻ, có những điều muốn làm và một cuộc đời riêng để mong ước. Thế nhưng chiến tranh đã đặt cô vào một hoàn cảnh mà trách nhiệm với đồng đội và nhiệm vụ chung trở thành điều phải đặt lên trước.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những con đường ngày nay không còn là những tuyến đường bị bom đạn cày xới, và thế hệ trẻ chúng ta không phải sống trong hoàn cảnh giống những người thanh niên xung phong năm ấy. Vì vậy, có lẽ điều chúng ta cần học từ họ không phải là tìm kiếm những thử thách nguy hiểm để chứng minh lòng dũng cảm. Điều đáng trân trọng hơn là tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó với đồng đội và khả năng giữ vững ý chí khi hoàn cảnh khó khăn.

Câu chuyện của bà Trần Thị Thành giúp tôi hiểu rằng “thời hoa lửa” không chỉ là một phần của lịch sử được ghi trong sách giáo khoa. Đó còn là ký ức của những con người từng sống, từng sợ hãi, từng mất mát và vẫn tiếp tục làm điều mình cho là cần thiết. Khi chiến tranh đã lùi xa, những câu chuyện ấy trở thành một lời nhắc nhở giản dị đối với thế hệ hôm nay: hòa bình mà chúng ta đang có được xây nên từ tuổi trẻ của rất nhiều người đi trước, vì thế càng cần được trân trọng.

Thông tin về bà Trần Thị Thành

• Họ tên: Trần Thị Thành.