Trần Thị Vườn

Mẹ Trần Thị Vườn (Năm Vườn), sinh năm 1922 tại ấp Thuận Giao, xã Thuận Giao, quận Lái Thiêu, tỉnh Thủ Dầu Một (nay là huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương) trong một gia đình nông dân. Mẹ lấy chồng, sinh hạ duy nhất con trai Nguyễn Văn Thời (năm 1940). Chẳng bao lâu, mẹ Năm lâm cảnh góa bụa mà Thời còn thơ dại. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, mẹ tham gia Đoàn Phụ nữ cứu quốc xã. Giặc Pháp xâm lược nước ta lần nữa, chúng chiếm tỉnh lỵ Thủ Dầu Một rồi nống ra xung quanh, đóng nhiều tua bót, càn quét bình định gom dân vào vùng địch chiếm. Ấp mẹ ở là vùng gò còn nhiều lõm rừng chồi, chính quyền xã, du kích, và bộ đội thường đóng, từ đó bung ra đánh địch. Mẹ được giao nhiệm vụ thu gạo, tiền tiếp tế cho anh em. Còn rất trẻ, trên bước đường công tác, mẹ tái giá với một cán bộ huyện. Do đó, mẹ làm công tác hậu cần cho công an huyện một thời gian dài. Nguyễn Văn Thời - con trai mẹ mới 7 tuổi đã rất lanh lợi, mới đầu làm giao liên cho công an huyện, sau cho Huyện ủy Lái Thiêu. Thời được tính thời gian thoát ly từ tháng 2/1947 vì thực tế ăn cơm Nhà nước và nhân dân từ đó. Thời lợi dụng sơ hở của địch, trẻ con ít bị nghi ngờ, luồn lách mang tài liệu, công văn bao lần qua các chặng gác của địch đều trót lọt. Người chồng sau của mẹ Năm Vườn hy sinh tháng 6/1954, trước khi Hiệp định Genève ký kết; ông đã được công nhận là liệt sĩ chống Pháp. Sau năm 1954, đế quốc Mỹ hất cẳng thực dân Pháp. Nhân dân miền Nam bước vào giai đoạn đấu tranh mới. Mẹ Năm Vườn trở thành cơ sở chí cốt của địa phương. Mẹ tiếp tục công việc nuôi giấu anh em vào lúc phong trào tạm lắng. Năm 1960, cuộc Đồng khởi từ Bến Tre lan khắp miền Nam. Ở xã Thuận Giao, cơ sở Đảng và đội du kích mật thành lập. Anh Nguyễn Văn Thời đã lớn, được mẹ lập gia đình cho. Cán bộ huyện và xã khơi gợi lại giai đoạn kháng chiến chống Pháp hào hùng khiến anh không thể chỉ nghĩ đến hạnh phúc riêng. Anh gia nhập du kích xã. Địch chà xát Thuận Giao nhiều lần hòng tiêu diệt lực lượng cách mạng địa phương. Khi đồng chí xã đội trưởng hy sinh, anh lên thay, là xã đội trưởng thứ năm. Chiến lược chiến tranh một phía của Mỹ và tay sai phá sản, chúng thay bằng chiến lược “chiến tranh đặc biệt” từ giữa năm 1962. Xã Thuận Giao cũng như các xã khác bị địch gom dân lập ấp chiến lược. Viên hương quản - sau đổi là ủy viên cảnh sát xã, thấy mẹ Năm cạo đầu, mặc áo đà, đi ở chùa để dễ bề công tác, biết rõ con trai mẹ là Việt Cộng nằm vùng, có lần xoa đầu mẹ: - Có một đứa con, kêu nó về, tính để nó chết à? - Nó lớn rồi, muốn làm gì tôi cấm cản sao được... Vợ anh Thời nghe người ta nói sao đó, bỏ về nhà mẹ ở xã khác. Không vướng bận gì, anh càng có điều kiện lao vào công tác. 7 giờ sáng 28/12/1961 (21 tháng 11 năm Tân Sửu), mẹ Năm nghe súng nổ rộ ở khu gò Nhổ Đậu, nơi bà con làm rẫy trồng hoa màu. Một người bà con chạy về, mời mẹ ra đó có chuyện gấp. Linh tính của người mẹ thầm nhắc chắc có chuyện không hay gì đây. Mẹ bình tĩnh hỏi: - Thằng Thời bị thương hay hy sinh? Nói thẳng cho tôi biết Ra tới nơi, mẹ đã thấy anh nằm đó. Một đồng đội kể: anh em đang nhóm họp thì một vài loạt đạn của bọn lính đi ruồng bắn, chỉ một mình Thời bị trúng đạn. Một người cô ruột của Thời khóc, mẹ nén đau thương bình tĩnh nói: - Thôi đừng khóc, bọn lính bao gần đây nó nghe. Càng thương con, mẹ Năm càng căm thù, càng hăng hái công tác. Hồi tết Mậu Thân mẹ là một trong những cơ sở địa phương lo nấu ăn tiếp tế cho các đơn vị bộ đội chủ lực hành quân ngang qua để đánh vào Sài Gòn. Khi địch phản kích, liên tiếp mở những chiến dịch bình định đẩy lực lượng ta ra xa đô thị, xã Thuận Giao bị chà xát dữ dội, mẹ tạm lánh xuống Thủ Đức tiếp tục hoạt động. Năm 1970, mẹ chuyển vùng về thị xã Biên Hòa, móc nối với đồng chí Tám Huệ - Bí thư chi bộ khu chợ Biên Hòa. Dưới lớp vỏ bán trầu cau ở trước khám Biên Hòa, mẹ nắm tình hình các sạp buôn bán, tổ chức đấu tranh chống thuế và hoa chi cao. Mẹ có thêm tên mới: bà Năm Trầu. Từ giữa tháng 4/1975, mẹ được chi bộ chỉ đạo mua vải may cờ, rải truyền đơn, chuẩn bị cho việc nổi dậy khởi nghĩa ở nội ô. Sau ngày giải phóng, mẹ còn làm công tác thương binh - xã hội ở phường Thanh Bình, rồi phó ban quản trị nhà ăn tập thể thành phố Biên Hòa. Sau năm 1980, mẹ được nghỉ hưu. Mẹ Trần Thị Vườn đã được Nhà nước tặng Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến chống Pháp, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ. Mẹ đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994, được một cơ quan nhận phụng dưỡng trọn đời.