Trần Thủ Độ – Người đặt nền móng cho triều Trần

Trần Thủ Độ — Người dựng nên nhà Trần bằng một bàn tay thép Trong lịch sử Việt Nam, hiếm có nhân vật nào khiến hậu thế tranh luận dữ dội như Trần Thủ Độ. Có người xem ông là một quyền thần lạnh lùng, người đã đẩy nhà Lý đến hồi kết và thực hiện những quyết định khắc nghiệt đến mức khó chấp nhận. Nhưng cũng có người cho rằng, nếu không có Trần Thủ Độ, nhà Trần chưa chắc đã đứng vững giữa buổi đầu hỗn loạn, càng chưa chắc đủ sức đối đầu với vó ngựa Mông Cổ đang làm cả châu Á khiếp sợ. Ông không phải một vị vua. Nhưng trong nhiều năm đầu nhà Trần, quyền lực và ảnh hưởng của ông lớn đến mức sử cũ từng nhận xét: việc Trần Thái Tông có được thiên hạ là nhờ vào mưu sức của Trần Thủ Độ, nên nhà nước phải nhờ cậy ông. Tên ông là Trần Thủ Độ — vị Thái sư đã dựng nên một triều đại huy hoàng, nhưng cũng để lại phía sau những bóng tối chưa bao giờ hết tranh cãi. Sau khi Trần Cảnh lên ngôi, lấy hiệu là Trần Thái Tông, Trần Thủ Độ được phong làm Thái sư và giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong triều đình. Nhà vua khi ấy còn trẻ. Triều đại mới lại vừa ra đời, chưa thể ngay lập tức khiến tất cả các thế lực trong thiên hạ phục tùng. Trong gần bốn thập kỷ, Trần Thủ Độ gần như là người trực tiếp đứng sau việc củng cố quyền lực cho nhà Trần. Ông dẹp bỏ các nguy cơ chống đối, ổn định triều đình, thiết lập trật tự và bảo vệ ngôi vua trước những biến động đầu thời đại mới. Nhưng cách làm của ông không mềm mỏng. Trần Thủ Độ là mẫu người sẵn sàng dùng biện pháp quyết liệt nếu cho rằng điều đó cần thiết để bảo vệ triều đại. Chính điều này giúp nhà Trần nhanh chóng đứng vững. Nhưng cũng chính điều này khiến ông bị hậu thế nhìn bằng ánh mắt đầy dè chừng.