Trần Toại - Người Bí thư tiên phong gieo hạt cách mạng trên đất Quảng Ngãi và Phú Yên

Trần Toại sinh năm 1890 tại làng Thi Phổ Nhất, nay thuộc huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, trong một gia đình theo truyền thống Nho học. Ông chọn nghề giáo làm công việc chính và từng giảng dạy tại trường Tổng Binh ở Bình Sơn vào năm 1921.

Năm 1921, qua tiếp xúc với nhà cách mạng Trần Kỳ Phong, ông được tiếp cận những tư tưởng về chủ nghĩa Marx, Cách mạng tháng Mười Nga và con đường của Nguyễn Ái Quốc. Từ đó, ông rời bục giảng để trở về quê hương truyền bá tư tưởng cách mạng cho nhân dân. Năm 1929, cùng một số thanh niên yêu nước, ông lập Hội Thiếu niên ái quốc.

Bị mật thám Pháp theo dõi, ông cùng vợ lên làng Trường An để vừa lao động sản xuất, vừa mở lớp dạy chữ quốc ngữ. Ông còn tổ chức nhiều hội quần chúng, vận động người dân lập nghiệp và đoàn kết chống Pháp. Tháng 4 năm 1930, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và trở thành Bí thư Chi bộ Bãi Ri, chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi.

Đầu năm 1931, khi phong trào cách mạng gặp nhiều khó khăn, ông được điều vào Phú Yên và được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy. Tuy nhiên, khi đang bệnh nặng, ông bị thực dân Pháp bắt giữ và kết án tù chung thân. Suốt nhiều năm bị giam cầm, ông vẫn tìm cách liên lạc với tổ chức Đảng, sáng tác thơ ca cổ vũ tinh thần đấu tranh và góp phần xây dựng cơ sở cách mạng ngay trong nhà tù.

Trong những năm 1943 đến 1945, ông tích cực tham gia khôi phục tổ chức Đảng, chuẩn bị lực lượng và vũ khí cho thời cơ khởi nghĩa. Tháng 3 năm 1945, cuộc khởi nghĩa tại huyện Ba Tơ thành công, mở ra bước ngoặt cho phong trào cách mạng địa phương. Ông tiếp tục đảm nhiệm công tác tài chính, quân nhu, góp phần xây dựng các chiến khu.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh Quảng Ngãi, nhưng do tuổi cao và sức khỏe suy kiệt, ông đã nhường lại chức vụ cho người khác. Dù bệnh tật, ông vẫn tham gia góp ý xây dựng chính quyền cách mạng khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Ông qua đời ngày 20 tháng 3 năm 1948.

Cuộc đời Trần Toại là minh chứng cho ý chí kiên cường, lòng yêu nước và tinh thần cống hiến không mệt mỏi, dù phải đối mặt với nhà tù và bệnh tật. Với thế hệ trẻ hôm nay, ông là tấm gương về việc học tập, giác ngộ lý tưởng và sống có trách nhiệm với cộng đồng, với đất nước.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Trần Toại" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_To%E1%BA%A1i), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.