Trần Triệu Tú

Anh sinh ra trên quê hương Long An, trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, anh đã chăm học, sống giản dị, hiền lành, có ý chí vươn lên. Trong mắt thầy cô, bạn bè, Nguyễn Thái Bình là một học sinh thông minh, giàu nghị lực, mang trong mình nhiều ước mơ đẹp của tuổi trẻ.

Nhưng tuổi trẻ của anh không sống ngoài nỗi đau của đất nước.

Những năm tháng ấy, chiến tranh còn bao trùm lên quê hương Việt Nam. Miền Nam chìm trong bom đạn, bao gia đình ly tán, bao người mẹ mất con, bao làng quê bị cày xới bởi chiến tranh. Là một người trẻ có tri thức, Nguyễn Thái Bình càng thấm thía hơn trách nhiệm của mình trước vận mệnh dân tộc.

Anh được sang Hoa Kỳ du học. Đó là cơ hội lớn đối với một thanh niên nghèo, ham học. Ở nơi đất khách, anh có thể chọn cách chỉ nghĩ cho tương lai riêng: học tập, kiếm một công việc tốt, xây dựng cuộc sống ổn định. Nhưng Nguyễn Thái Bình không chọn sự im lặng an toàn ấy.

Càng ở xa Tổ quốc, anh càng đau đáu về Việt Nam.

Anh thấy rõ hơn nỗi đau của chiến tranh. Anh hiểu rằng sau những con số, những bản tin, những cuộc tranh luận chính trị là máu của đồng bào mình, là nước mắt của những người mẹ Việt Nam, là tuổi trẻ của biết bao thanh niên đang bị cuốn vào vòng khói lửa.

Vì vậy, Nguyễn Thái Bình lên tiếng.

Anh tham gia các hoạt động phản đối chiến tranh, viết thư, phát biểu, đấu tranh cho hòa bình ở Việt Nam. Anh không sợ bị hiểu lầm, không sợ bị cô lập, không sợ khó khăn. Với anh, người trí thức trẻ không thể chỉ học để làm giàu cho bản thân, mà phải biết dùng tri thức và tiếng nói của mình để bảo vệ lẽ phải.

Trong những bức thư gửi về, người ta thấy một Nguyễn Thái Bình rất tha thiết với quê hương. Anh yêu đất nước bằng tình yêu trong sáng, không ồn ào nhưng mãnh liệt. Anh mong một ngày Việt Nam không còn bom rơi. Mong những người trẻ không còn phải chết trong chiến tranh. Mong đồng bào được sống trong độc lập, tự do và hòa bình.

Có lẽ cũng như bao người con xa xứ, anh nhớ quê nhà da diết.

Nhớ tiếng nói thân thương của mẹ.

Nhớ những con đường tuổi thơ.

Nhớ bầu trời Việt Nam.

Nhớ mảnh đất đã sinh ra mình.

Nhưng nỗi nhớ ấy không làm anh yếu mềm. Nó trở thành sức mạnh để anh tiếp tục đấu tranh. Bởi anh hiểu rằng yêu quê hương không chỉ là nhớ quê hương, mà còn là dám làm điều cần làm cho quê hương.

Ngày 2 tháng 7 năm 1972, Nguyễn Thái Bình trở về Việt Nam trên chuyến bay định mệnh. Anh đã không kịp trở về trong vòng tay gia đình như bao người mong đợi. Anh bị bắn chết tại sân bay Tân Sơn Nhất khi tuổi đời còn rất trẻ.

Một người sinh viên đã ngã xuống.

Một ước mơ còn dang dở.

Một trái tim yêu nước đã dừng lại ngay trên mảnh đất quê hương mà anh hằng thương nhớ.

Cái chết của Nguyễn Thái Bình khiến bao người bàng hoàng, đau xót. Anh không phải là một vị tướng. Không phải một người lính trận nổi danh. Anh là một sinh viên — một người trẻ mang theo sách vở, lý tưởng, lòng yêu nước và khát vọng hòa bình. Nhưng chính điều đó làm câu chuyện của anh càng trở nên xúc động.

Bởi anh đã chứng minh rằng: yêu nước có nhiều cách.

Có người yêu nước bằng khẩu súng nơi chiến trường.

Có người yêu nước bằng mái chèo giữa bom rơi.

Có người yêu nước bằng trang nhật ký trong chiến hào.

Và có người yêu nước bằng tiếng nói trung thực của một người trí thức trẻ, dám đứng lên phản đối chiến tranh, dám bênh vực quyền sống của đồng bào mình.

Nguyễn Thái Bình ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên anh đã trở thành biểu tượng của sinh viên, thanh niên yêu nước. Anh nhắc chúng ta rằng tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi gắn với trách nhiệm. Tuổi trẻ chỉ thật sự đẹp khi biết sống không thờ ơ trước nỗi đau của con người và vận mệnh của dân tộc.

Hôm nay, đất nước đã hòa bình. Những người trẻ được học tập, được đi xa, được tiếp cận tri thức mới, được nuôi dưỡng những ước mơ lớn. Nhưng chính trong điều kiện ấy, câu chuyện về Nguyễn Thái Bình càng đáng để suy ngẫm.

Noi gương anh không phải là sống cực đoan hay nóng vội, mà là biết sống có lý tưởng, có bản lĩnh, có trách nhiệm với sự thật và với quê hương. Đó là học tập nghiêm túc, rèn luyện nhân cách, biết yêu thương con người, biết phản đối cái xấu, cái sai, biết dùng tri thức để phục vụ cộng đồng và đất nước.

Nguyễn Thái Bình đã không kịp đi hết con đường tuổi trẻ của mình.

Nhưng con đường anh chọn vẫn còn sáng.

Đó là con đường của lương tri.

Con đường của lòng yêu nước.

Con đường của một người sinh viên dám sống, dám nghĩ, dám lên tiếng vì hòa bình cho dân tộc.

Giữa thời hoa lửa, có một người trẻ đã mang giấc mơ hòa bình trở về với Tổ quốc. Anh ngã xuống khi giấc mơ ấy còn dang dở, nhưng chính sự hy sinh của anh đã làm giấc mơ ấy cháy sáng hơn trong trái tim bao thế hệ.

Người sinh viên ấy mang tên Nguyễn Thái Bình — một tuổi trẻ trong sáng, một tấm lòng yêu nước, một ngọn lửa không tắt của lương tri Việt Nam.