TRẦN VĂN GIÀU – NGỌN LỬA TRÍ THỨC CÁCH MẠNG

Trần Văn Giàu

Giáo sư Trần Văn Giàu (1911 – 2010) là nhà cách mạng, nhà giáo, sử gia và triết gia hàng đầu Việt Nam thế kỷ XX. Ông nổi bật như một trí thức yêu nước Nam Bộ, người hiến trọn đời cho sự nghiệp độc lập dân tộc và phát triển khoa học xã hội Việt Nam.

Thông tin chính

• Năm sinh – mất: 1911 – 2010

Con đường cách mạng và học thuật

Sinh trong gia đình khá giả, Trần Văn Giàu sớm sang Pháp du học, gia nhập Đảng Cộng sản Pháp năm 1929 và sau đó học tại Đại học Lao động Phương Đông. Trở về nước, ông hoạt động trong phong trào cách mạng Nam Kỳ, nhiều lần bị bắt, đày ra Côn Đảo và Tà Lài. Năm 1943, ông được cử làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, giữ vai trò quan trọng trong phong trào Thanh niên Tiền phong và khởi nghĩa tháng Tám 1945 ở Sài Gòn. Sau đó, ông làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, lãnh đạo giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp .

Từ năm 1951, ông chuyển sang giáo dục và nghiên cứu, từng là Chủ nhiệm Khoa Lịch sử Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Viện sử học Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Ông đào tạo thế hệ nhà sử học tiêu biểu như Phan Huy Lê, Hà Văn Tấn, Trần Quốc Vượng và Đinh Xuân Lâm .

Sự nghiệp khoa học

Trần Văn Giàu để lại hơn 150 công trình — từ “Giai cấp công nhân Việt Nam”, “Lịch sử chống xâm lăng”, đến bộ ba tập “Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam từ thế kỷ XIX đến Cách mạng tháng Tám”. Tư duy lịch sử của ông kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa Mác – Lênin với tinh thần phê phán khoa học, tôn trọng sự thật và đề cao vai trò quần chúng trong lịch sử. Các công trình của ông vừa mang tính học thuật sâu sắc vừa có giá trị thực tiễn cao .

Di sản và nhân cách

Giáo sư Trần Văn Giàu được xem là “cây đại thụ của khoa học xã hội Việt Nam”. Ông sống thanh bạch, tận hiến cho học thuật và đào tạo, nêu gương về lao động trí óc nghiêm túc, đạo đức trong sáng và lòng yêu nước kiên trung. Tư tưởng và nhân cách của ông vẫn là nguồn cảm hứng lớn cho nhiều thế hệ học giả Việt Nam .