Trần Văn Lai – Người giấu cả kho vũ khí giữa lòng Sài Gòn
Trần Văn Lai, bí danh Năm Lai, còn hoạt động dưới vỏ bọc Mai Hồng Quế, là chiến sĩ Biệt động Sài Gòn. Dưới vỏ bọc một nhà thầu khoán, ông bí mật xây dựng các căn hầm, vận chuyển và cất giấu vũ khí ngay giữa lòng Sài Gòn, phục vụ lực lượng biệt động trong Tết Mậu Thân 1968.
Sài Gòn những năm chiến tranh vẫn có những con đường đông đúc, những công trình xây dựng và những ngôi nhà tưởng như bình thường. Nhưng ẩn phía sau cuộc sống ấy là một cuộc chiến âm thầm của những người chiến sĩ biệt động. Trong lòng thành phố, Trần Văn Lai, với bí danh Năm Lai và vỏ bọc Mai Hồng Quế, đã sống và hoạt động nhiều năm giữa vùng kiểm soát của đối phương.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được giao nhiệm vụ ở lại Sài Gòn hoạt động bí mật. Với vỏ bọc là một nhà thầu khoán, ông có điều kiện đi lại, giao tiếp và tiếp cận nhiều khu vực quan trọng. Đặc biệt, công việc trang trí nội thất tại Dinh Độc Lập giúp ông có cơ hội nắm địa hình và những thông tin phục vụ hoạt động của lực lượng biệt động.
Nhưng nhiệm vụ quan trọng nhất lại diễn ra ngay dưới những ngôi nhà giữa lòng thành phố. Từ giữa những năm 1960, Trần Văn Lai bí mật xây dựng các căn hầm để nuôi giấu cán bộ và cất giữ vũ khí. Tại khu vực đường Nguyễn Đình Chiểu, ông tổ chức xây dựng một hệ thống hầm bí mật, trong đó có căn hầm từng chứa hơn 2 tấn vũ khí phục vụ các hoạt động của Biệt động Sài Gòn.
Những chuyến xe của nhà thầu Mai Hồng Quế vẫn lặng lẽ đi qua các con phố. Bên ngoài là một người làm nghề xây dựng, nhưng phía sau lớp vỏ ấy là những chuyến vận chuyển tài liệu, cán bộ và vũ khí vào nội thành. Mỗi chuyến đi đều đòi hỏi sự cẩn trọng, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả mạng lưới hoạt động bị bại lộ.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Rồi Tết Mậu Thân năm 1968 đến. Những căn hầm từng được âm thầm chuẩn bị trở thành một phần quan trọng trong công tác hậu cần cho lực lượng biệt động đánh vào các mục tiêu trọng yếu ở Sài Gòn, trong đó có Dinh Độc Lập. Những gì Trần Văn Lai chuẩn bị trong nhiều năm giờ bước vào thời khắc quyết định.
Sau Mậu Thân, vỏ bọc Mai Hồng Quế dần bị lộ. Trần Văn Lai phải đối mặt với sự truy bắt và những năm tháng tù đày. Nhưng những căn hầm, những chuyến xe và mạng lưới bí mật mà ông cùng đồng đội xây dựng đã trở thành một phần của câu chuyện về Biệt động Sài Gòn.
Câu chuyện về Trần Văn Lai đặc biệt ở chỗ người chiến sĩ ấy không chỉ chiến đấu bằng súng đạn. Ông chiến đấu bằng sự bí mật, trí tuệ, lòng kiên trì và khả năng biến chính cuộc sống đời thường thành vỏ bọc cho nhiệm vụ cách mạng. Giữa một Sài Gòn tưởng như bình yên, những căn hầm nằm dưới lòng đất đã âm thầm chờ đợi thời khắc lịch sử.
