Trần Văn Ơn: Ngọn lửa học sinh, sinh viên giữa lòng Sài Gòn
Lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam không bao giờ quên ngày 9/1/1950 – ngày mà máu của người thanh niên Trần Văn Ơn đã đổ xuống, thắp lên ngọn lửa đấu tranh rực cháy khắp các đô thị miền Nam. Trần Văn Ơn sinh năm 1931 tại Bến Tre, trong một gia đình trí thức nghèo. Năm 1947, anh lên Sài Gòn học tại trường Trung học Pétrus Ký (nay là trường chuyên Lê Hồng Phong). Là một học sinh xuất sắc, hiền lành nhưng mang trong mình một trái tim sục sôi nhiệt huyết cách mạng, anh sớm trở thành hạt nhân tích cực trong các phong trào yêu nước của giới trẻ Sài thành lúc bấy giờ.
Vào những năm 1949-1950, dưới sự cai trị của thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn, đời sống nhân dân vô cùng khổ cực, việc học hành bị cản trở bởi các chính sách ngu dân và đàn áp. Ngày 9/1/1950, hàng ngàn học sinh, sinh viên từ các trường đại học và trung học tại Sài Gòn đã đổ ra đường, kéo về dinh Thủ hiến Nam phần để yêu cầu trả tự do cho những bạn học bị bắt vô cớ và đòi quyền lợi học tập. Trần Văn Ơn là một trong những người dẫn đầu đoàn biểu tình. Giữa làn khói cay và những trận đòn roi của cảnh sát dã chiến, anh vẫn hiên ngang đứng ở hàng đầu, dùng chính thân mình để che chở cho các bạn nữ và những em học sinh nhỏ tuổi hơn.
Khi đoàn biểu tình tiến sát dinh Thủ hiến, quân cảnh đã nổ súng tàn bạo vào đám đông tay không tấc sắt. Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, nhìn thấy một em nhỏ đang bị tên cảnh sát hung hãn lao tới hành hung, Trần Văn Ơn đã dũng cảm lao ra che chắn. Một viên đạn của kẻ thù đã xuyên qua ngực anh. Anh ngã xuống, nhưng đôi tay vẫn ôm chặt lấy người bạn nhỏ. Sự hy sinh của Trần Văn Ơn ngay lập tức thổi bùng ngọn lửa căm phẫn của nhân dân Sài Gòn. Đám tang của anh sau đó vài ngày đã trở thành một cuộc biểu tình khổng lồ với hơn 300.000 người tham gia – một sự kiện chưa từng có trong lịch sử Sài Gòn lúc bấy giờ, làm rung chuyển cả hệ thống cai trị của thực dân Pháp.
Trần Văn Ơn ra đi ở tuổi 19, độ tuổi đẹp nhất của đời người với bao hoài bão và ước mơ về một nền giáo dục tự do cho nước nhà. Nhưng cái chết của anh đã trở thành một mốc son chói lọi, biến ngày 9/1 hằng năm trở thành Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam. Anh là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của tri thức khi gắn liền với lòng yêu nước. Hình ảnh người thanh niên Pétrus Ký hiền lành nhưng bất khuất sẽ mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ học sinh, sinh viên vững bước trên con đường học tập và bảo vệ Tổ quốc, đúng như tinh thần "Sống vì đất nước, chết vì nhân dân" mà anh đã chọn.
